AnalyseBoerenprotest

Radicale boeren ‘gijzelen’ het ­stikstofdebat

Boeren op het Malieveld.Beeld ANP

De onderhandelingen over stikstofmaatregelen verlopen uitermate stroef. Een week van protesten en alternatieve cijfers zal het overleg waarschijnlijk niet vlot trekken.

In het stikstofdossier blijkt de polderpraktijk weerbarstig. Om uit de stikstofimpasse te komen, haalde het kabinet een beproefd recept van stal. Zet alle belanghebbenden aan tafel, en na veel praten en soms wat bijsturen, ligt er een akkoord. Zo kwamen tenslotte ook het Klimaatakkoord, het Pensioenakkoord en het Preventieakkoord tot stand.

Het overleg tussen het kabinet en het Landbouw Collectief, waarin dertien organisaties zitten, verloopt uitermate stroef. En dat zal naar verwachting na deze week niet minder worden. Vandaag is weer een grote boerendemonstratie in Den Haag, georganiseerd door de radicaalste groep in het collectief: Farmers ­Defence Force (FDF).

Het boerenprotest lijkt woensdagochtend vooralsnog niet voor problemen te zorgen op de snelwegen. Volgens Rijkswaterstaat is het net zo rustig als gebruikelijk op de woensdagochtend. Rijkswaterstaat heeft volgens een woordvoerder nog geen tractoren op de snelweg gezien: “We vermoeden dat ze via het onderliggende wegennet op weg zijn naar Den Haag”, aldus de woordvoerder.

Ongeveer veertig boeren staan woensdagmorgen vroeg al met hun voertuigen in de buurt van het Malieveld in Den Haag waar later op de dag actie wordt gevoerd tegen het stikstofbeleid. John van Laarhoven uit Diessen Noord-Brabant is met een groepje van circa tien provinciegenoten al rond middernacht in Den Haag gearriveerd.

“We zijn zo vroeg gekomen, omdat we tijdens de actie vooraan willen staan”, aldus Van Laarhoven. “Met een aggregaat en muziek zijn we de nacht goed doorgekomen.”

Donderdag komt het Mesdag Zuivelfonds, verklaard tegenstander van het huidige stikstofbeleid, met cijfers over de ‘werkelijke stikstof­uitstoot’. De uitkomst zingt al rond: de landbouw verspreidt volgens de belangenclub van melkveehouders veel minder stikstof dan RIVM-­metingen aangeven.

Het belangrijkste meningsverschil gaat over de uitstoot van de veeteelt

Polderen lukt het kabinet en het Landbouw Collectief nog niet echt. Het belangrijkste meningsverschil gaat over maatregelen om de uitstoot van de veeteelt te verminderen. Het kabinet heeft een uitkoopregeling voor boeren opgetuigd. Het collectief vindt die veel te duur en, zo zou blijken uit de cijfers van morgen, nauwelijks effectief. De boerenorganisaties willen andere regels voor het uitrijden van mest, weidegang en aanpassingen aan het voer.

Intussen groeit de irritatie van het kabinet over het Landbouw ­Collectief. Bij die groep is volgens kabinetskringen de wil om te praten tot een minimum gedaald, in afwachting van de cijfers van morgen. De vrees is dat dit alleen maar erger wordt, als uit de berekeningen blijkt dat het allemaal wel meevalt.

Premier Mark Rutte sprak begin februari over de stikstofaanpak met Jeroen van Maanen (bestuurder Farmers Defence Force), Aalt Dijkhuizen (voorzitter Landbouw Collectief) en nertsenhouder Lyon Hutten op het ministerie landbouw, natuur en voedselkwaliteit.Beeld ANP

Daarmee openbaart zich het verschil in onderhandelen met bijvoorbeeld het Klimaatakkoord. De partijen die toen aan tafel zaten, zetten geen vraagtekens bij het doel: 49 procent minder CO2-uitstoot in 2030. Van de voorgestelde maat­regelen was bovendien vrij eenvoudig te berekenen wat ze opleveren. Bij stikstof is dat ingewikkelder: het is moeilijk aan te wijzen waar stikstof precies vandaan komt en op metingen valt meer af te dingen.

De gesprekken worden verder bemoeilijkt, doordat de grootste critici ook aan tafel zitten: Farmers Defence Force. Tekenend: FDF nodigde voor vandaag enkel sprekers uit van CDA, PVV en Forum voor Democratie. Die laatste twee ontkennen het bestaan van een stikstofprobleem.

Ook de vissers komen naar het Binnenhof

Dinsdagavond al arriveerden de eerste boeren in Den Haag bij het door de politie afgesloten Binnenhof voor het protest van vandaag. Nederlandse vissers sluiten zich vandaag aan bij de demonstratie. Er worden er zo’n vijftig tot honderd verwacht. Zij zijn boos over het aanstaande Noordzeeakkoord. “We vissen straks op een postzegel”, aldus Job Schot van visserij­vereniging Eendracht Maakt Kracht.

De ­actiegroep stelt zich vaak intimiderend op

FDF ‘gijzelt’ het stikstofoverleg, klinkt het aan kabinetszijde. De ­actiegroep stelt zich vaak intimiderend op, bijvoorbeeld door te schrijven dat ‘vleesbazen, zuivelbobo’s en voerboeren’ die buiten het Collectief om met landbouwminister Schouten spreken, verraders zijn. Schouten en premier Rutte wilden niet meer praten voor er excuses werden gemaakt. Die kwamen pas na aandringen van het Collectief.

Met het intimiderende bericht werd voor het kabinet een grens bereikt: nog zo’n misstap en er wordt niet meer met het Collectief gesproken, zolang FDF er deel van uitmaakt. Ook binnen het Collectief groeide het ongemak. Leden van brancheorganisaties LTO en POV vonden FDF te ver gaan. Voor het ­kabinet zou het handig zijn als het Collectief breekt met FDF. Zo wordt het verwijt voorkomen dat de actiegroep, die veel steun krijgt op sociale media, door de regering monddood is gemaakt.

Voorzitter Aalt Dijkhuizen van het Landbouw Collectief wil niet spreken van een laatste kans voor FDF. Misstappen komen in de beste families voor, zegt hij. Hij weet ook dat een breuk met de radicale maar populaire FDF zijn onderhandelingspositie flink verzwakt.

Lees ook:

Hoe Farmers Defense Force zijn ‘strijders’ mobiliseert

Boze boeren komen weer naar het Binnenhof en presenteren stikstofsommen om hun sector vrij te pleiten. Dat vergt serieuze organisatie: hoe doen de betrokken boeren dat?

Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam

Meer dan tien jaar geleden bleek dat het kabinet een probleem had met het stikstofbeleid. CDA, PvdA en VVD verzonnen gezamenlijk een aanpak. Dat plan sneuvelde. Nu zitten we met de brokken. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden