null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Radicaal idee: help de toeslagenouders

Voor iemand die een nieuwe bestuurscultuur voorstaat en heeft toegezegd dat de beschadigde verhouding met het parlement echt, ja echt, wordt hersteld, is het opmerkelijk dat hij zijn ‘nieuwe ik’ maandagavond presenteerde in Nieuwsuur. En niet pas deze woensdag, in een debat met de Tweede Kamer.

Je kunt staatsrechtelijk heel zuiver redeneren dat Mark Rutte in deze rol het petje van VVD-leider op heeft en niet die andere, van minister-president. En dat hij daarom vrij is zijn eigen podium te kiezen. Dat gaat eraan voorbij dat de huidige formatiecrisis terug te brengen is tot een vertrouwensbreuk tussen kabinet en Kamer. Met Rutte, al langer dan een decennium de premier, als hoofdverantwoordelijke voor die breuk. Dat zal moeten worden opgelost met én in de Kamer, niet in een tv-programma.

Diepgravende reflectie en baanbrekende ideeën

Dit ongemak zou snel vergeten zijn als de radicale ideeën van Rutte baanbrekend zijn. De VVD-leider had het nog zo beloofd. Hij zou met nieuwe inzichten komen na een diepgravende reflectie op zijn rol als premier. Inzichten die de collega’s van andere partijen moeten overhalen om met hem in een nieuwe coalitie te stappen.

In Nieuwsuur vertelde Rutte dat de besluitvorming in het kabinet transparanter wordt, door ambtelijke adviezen openbaar te maken. Het was geen nieuw geluid, maar een toezegging die al klonk rond het aftreden van de ministersploeg, begin dit jaar.

Rutte belooft dat de grote discussies zullen terugkeren in de ministerraad, die dan op vrijdagen misschien wel tot 22.00 uur ‘s avonds gaan duren. De premier heeft er de gewoonte van gemaakt om conflicten te smoren voordat ze de Trêveszaal bereiken, door eindeloos te bellen en sms’en met betrokkenen. Het politieke debat is daardoor verdwenen naar het informele circuit, uit het zicht van journalisten en notulisten. Dat moet veranderen, zegt Rutte. Ook dit kan onmogelijk een radicaal idee worden genoemd, wel een gezonde correctie op iets dat dankzij de premier is scheefgegroeid.

Mark Rutte stelt ook voor dat er ‘een club’ komt tussen kabinet en Kamer in, die als taak heeft organisaties weer een menselijk gezicht te geven en waar burgers terecht kunnen met klachten. Vermoedelijk is de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen maandagavond na de tv-uitzending uit pure frustratie nog een blokje om gegaan. Toevallig wordt deze dinsdag zijn jaarverslag aangeboden aan de Kamer. Als er voldoende politieke aandacht voor zijn rapporten en adviezen zou zijn, was veel burgers leed bespaard gebleven.

‘Voor liberalen heel essentieel’

De premier stipte nog aan dat voor iedereen de toegang tot het recht goed geregeld moet zijn, ‘voor liberalen heel essentieel’, zei hij. Kennelijk even vergeten: het was uitgerekend VVD-minister Sander Dekker die de sociale rechtsbijstand wilde beperken.

Het kan natuurlijk zijn dat Rutte zijn baanbrekende ideeën heeft bewaard voor het debat van woensdag, de plek waar dit thuishoort. Ideeën die bijvoorbeeld gaan over het snel en effectief helpen van de slachtoffers van de toeslagenaffaire en over het bevredigend antwoorden op al hun terechte vragen. Dat zou pas echt radicaal zijn.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden