Jaarverslag

Raad van State haalt in jaarverslag uit naar EU-critici

De Prinses van Oranje werd eind december 2021 binnengeleid in de Raad van State door koning Willem Alexander, voorzitter van de Raad van State. 
 Beeld Brunopress
De Prinses van Oranje werd eind december 2021 binnengeleid in de Raad van State door koning Willem Alexander, voorzitter van de Raad van State.Beeld Brunopress

De oorlog in Oekraïne maakt duidelijk dat de bescherming die een internationale rechtsorde aan burgers biedt, niet vanzelfsprekend is. De Raad van State breekt een lans voor internationale samenwerking, maar de voordelen moeten beter zichtbaar worden voor burgers.

Wendelmoet Boersema

De Raad van State, de belangrijkste adviseur van de regering en de Tweede Kamer, bekritiseert in zijn donderdag gepubliceerde jaarverslag het frame dat vaak wordt gebruikt als het gaat over de internationale rechtsorde. Die zou ten koste gaan van de nationale soevereiniteit, het recht dat landen hebben om zelf hun zaken te regelen, bijvoorbeeld op het terrein van migratie, klimaat of defensie.

Vooral partijen als Forum voor Democratie, PVV en JA21 gebruiken dit frame van aantasting van de Nederlandse soevereiniteit geregeld, al noemt de Raad van State geen partijen bij naam. Wel spreekt de Raad van een ‘geframed misverstand’.

Burgers hebben juist baat bij de bescherming, welvaart en vrede die internationale verbanden bieden. Bovendien zijn veel problemen niet in één land oplosbaar. De oorlog in Oekraïne heeft dit eens te meer duidelijk gemaakt, aldus de Raad van State. De oorlog met Rusland leidde tot een hechtere samenwerking, maar de Raad van State maakt zich zorgen om ontwikkelingen die daarvoor al gaande waren, zoals de aantasting van de rechtsstaat in Hongarije en Polen. Deze landen betwisten dat het Europese recht boven hun nationale recht gaat, terwijl zij de Europese verdragen die dat stipuleren vrijwillig hebben gesloten.

Lessen uit de toeslagenaffaire

“In ons land valt op dat men de Europese Unie vaak beschouwt als een à-la-carterestaurant: wat bevalt, wordt geconsumeerd en wat niet bevalt, wordt ontkend, genegeerd of betwist”, aldus de Raad van State in een toelichting. Deze ambivalente houding is schadelijk voor de belangen, vrijheden en rechtszekerheid van burgers, al is er kritiek mogelijk op de vaak moeizame wijze waarop in de Europese Unie besluitvorming plaatsvindt of zelfs niet tot stand komt, bijvoorbeeld als het gaat over migratie. De plannen voor een Europees klimaatbeleid en de snelle en eensgezinde reactie op de Russische inval in Oekraïne noemt de Raad van State als positieve voorbeelden.

Voor de Raad van State stond 2021 ook in het teken van de lessen die moeten worden geleerd uit de toeslagenaffaire. In Trouw maakte Bart Jan van Ettekoven, de voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak, zijn excuses voor de rol van de hoogste bestuursrechter. Die hield te lang vast aan strenge ‘alles-of-niets’-uitspraken in rechtszaken tussen ouders en de Belastingdienst, waardoor de problemen voor de gedupeerde ouders zich bleven opstapelen.

De Afdeling bestuursrechtspraak heeft in 2021 9.150 rechtszaken afgedaan, tweehonderd minder dan in 2020. Het aantal ingekomen zaken bedroeg bijna 10.700. Dat zijn 1.400 zaken meer dan het jaar daarvoor, maar daarmee is de instroom aan zaken nog niet terug op het niveau van vóór de coronaperiode. In het omgevingsrecht, dat bijvoorbeeld gaat over de plaatsing van windmolens of nieuwbouw, ziet de Afdeling een sterke stijging aan nieuwe rechtszaken: 25 procent meer dan in 2020.

Lees ook:

Hoogste bestuursrechter: ‘Als rechter wil je het goede doen voor mensen, dat is in de toeslagzaken niet gelukt’

We hebben in de kinderopvangtoeslagen te lang de strenge ‘alles-of- niets’-lijn toegepast. We hadden die lijn eerder kunnen én moeten wijzigen. Dat zegt de hoogste bestuursrechter, Bart Jan van Ettekoven, over ‘zijn’ Afdeling bestuursrechtspraak, die hun rol in de kinderopvangtoeslagaffaire de afgelopen tien maanden onderzocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden