Vertrek Asscher

PvdA in mineur: wie gaat Lodewijk Asscher opvolgen?

Na het opstappen van Lodewijk Asscher als lijsttrekker voor de PvdA, geven de nummers 2 en 3 op de lijst, Lilianne Ploumen en Kadija Arib, commentaar. Beeld Werry Crone
Na het opstappen van Lodewijk Asscher als lijsttrekker voor de PvdA, geven de nummers 2 en 3 op de lijst, Lilianne Ploumen en Kadija Arib, commentaar.Beeld Werry Crone

De PvdA reageert met verslagenheid op het vertrek van Lodewijk Asscher. Er staat geen onbetwiste opvolger klaar.

De posters en folders met het gezicht van Lodewijk Asscher erop waren al gedrukt. Geen kiezer zal ze te zien krijgen, nu Asscher zich twee maanden voor de verkiezing terugtrekt als lijsttrekker en kandidaat-Kamerlid van de PvdA. Wiens gezicht de posters wel zal sieren, is ongewis.

Asscher vindt dat hij niet langer de persoon is om de partij bij de verkiezingen te leiden, na de aanhoudende kritiek vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire. “Ik stel vast dat de discussie over mijn rol het niet mogelijk maakt om ervoor te zorgen dat op 17 maart een sterkere PvdA wordt gekozen”, liet hij donderdagochtend in een videoboodschap weten.

Binnen de fractie is met verslagenheid gereageerd op het vertrek van de partijleider. De PvdA-Kamerleden kwamen donderdagochtend bij elkaar. Asscher belde in via een videoverbinding. Hij zit thuis in quarantaine, omdat een van zijn kinderen positief testte op het coronavirus.

‘Vreselijk, onnodig en onterecht’

De nummer twee op de lijst, Kamervoorzitter Khadija Arib, noemt het terugtreden van Asscher “vreselijk, onnodig en onterecht”. Ook voor Kamerlid Henk Nijboer had Asscher niet weg gehoeven. De Groninger reageert geëmotioneerd op het besluit. “Maar ik begrijp zijn overweging. Het is groots dat hij zijn eigenbelang opzij gezet heeft voor het partijbelang.”

De partij moet nu in allerijl op zoek naar een nieuwe lijsttrekker en partijleider. Er staat geen onbetwiste opvolger klaar in de coulissen. Het partijbureau buigt zich de komende dagen over de procedure. Het partijcongres van dit weekend is tot nader order uitgesteld. Dat moet in ieder geval voor 1 februari gehouden worden, omdat de partijen op die datum hun kandidatenlijsten bij de kiesraad moeten inleveren.

PvdA-leider Lodewijk Asscher met Mei Li Vos, Lilianne Ploumen, Ahmed Aboutaleb en Mariëtte Hamer tijdens het partijcongres van vorig jaar. Beeld ANP
PvdA-leider Lodewijk Asscher met Mei Li Vos, Lilianne Ploumen, Ahmed Aboutaleb en Mariëtte Hamer tijdens het partijcongres van vorig jaar.Beeld ANP

Ploumen neemt waar

Lodewijk Asscher blijft tot de verkiezingen Kamerlid. Tot die tijd neemt Lilianne Ploumen het fractievoorzitterschap waar. Mogelijk wil zij ook opgaan voor het lijsttrekkerschap. Eind vorig jaar publiceerde zij haar boek De deur naar de macht. Na het verschijnen van die autobiografie zei Ploumen in een interview met de Volkskrant dat vrouwen bij zichzelf “de ambitie moeten toelaten” om voor het premierschap te gaan. “We grappen onderling weleens: eerst Asscher I en daarna is het tijd voor Ploumen I.” Bij het grote publiek is de oud-minister van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking minder bekend dan Asscher of Arib.

De populaire Kamervoorzitter wordt mede daarom ook genoemd als nieuwe partijleider. Zij wilde vooral nog een keer op de lijst, omdat zij graag door wil als voorzitter. Arib laat zich nog niet uit over de optie om een plekje op te schuiven op de lijst. “Eerst even verwerken dat een hele fijne collega nu eigenlijk gedwongen is afgetreden.”

Timmermans is niet beschikbaar

Kandidaten van buiten Den Haag worden ook genoemd, zoals Eurocommissaris Frans Timmermans, diens rechterhand Diederik Samsom en burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam. Timmermans leidde de partij in mei 2019 bij de Europese verkiezingen naar de eerste verkiezingszege in tijden. Donderdag eind van de middag liet Timmermans weten dat hij niet beschikbaar is.

Samsom vertrok in 2017 als PvdA-leider na een vinnige strijd met Asscher om het lijsttrekkerschap. Ook kreeg hij, net als Asscher gedurende zijn vier jaar als partijleider, veel verwijten over de rol van de PvdA in het bezuinigingskabinet Rutte II. Om die reden ligt het niet voor de hand dat andere ministers van dat kabinet, zoals Jeroen Dijsselbloem, Jet Bussemaker of Martin van Rijn, zich zullen melden.

Aboutaleb draagt geen geschiedenis van impopulair beleid met zich mee. De burgemeester van Rotterdam is populair bij kiezers van alle partijen. “De discussie over opvolging zal vooral een discussie zijn voor de vereniging PvdA: de vereniging wijst een eigen lijsttrekker en leider aan”, liet hij donderdag weten. Aboutaleb is net begonnen aan zijn derde termijn als burgemeester, en hij is net terug van een operatie aan zijn schildklier. Toch laat hij met zijn reactie, net als in 2017, ruimte open voor speculatie. Toen wenste hij niet mee te doen aan lijsttrekkersverkiezingen. Ook nu laat hij de optie open om het tóch te doen, mocht hij gevraagd worden als voorkeurskandidaat.

Lees ook:

Uiteindelijk wordt zijn rol in de toeslagenaffaire Lodewijk Asscher fataal

Lodewijk Asscher treedt terug als lijsttrekker en kandidaat-Kamerlid voor de PvdA. Zijn rol in de toeslagenaffaire werd hem fataal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden