Aanval op de pers

Politiek reageert vol afschuw op video Forum. Wat zijn de opties?

Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren (Forum voor Democratie) is de hoofdrolspeler in de nieuwste rel rond zijn partij.  Beeld ANP
Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren (Forum voor Democratie) is de hoofdrolspeler in de nieuwste rel rond zijn partij.Beeld ANP

De verontwaardiging over de campagne van FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren tegen de pers is groot. Maar heeft die ook effect?

Christoph Schmidt

Het kabinet is er al een tijdje uit, maar de journalistiek nog zeker niet: hoe moet je omgaan met de zoveelste roep om aandacht van Forum voor Democratie (FvD)? De dilemma’s en vicieuze cirkels buitelen helemaal over elkaar heen als de journalistiek zelf het hoofdonderwerp is van die roep.

De nieuwste ophef gaat over het filmpje dat FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren zondag op sociale media plaatste. Onder de titel ‘rioolratten ontmaskerd’ zoekt hij daarin SBS6-journaliste Merel Ek in het Tweede Kamergebouw op, om haar te confronteren met een fout die ze vorige week maakte tijdens een interview. Hoewel hij tegenover Ek suggereert dat het gesprek niet wordt opgenomen, gebeurt dat wel. Van Meijeren kondigt aan dat hij meer journalisten op deze manier zal aanpakken.

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp noemt de actie ‘ongepast en ongehoord’ en gaat onderzoeken of ‘regels aangescherpt moeten en kunnen worden’. Ze trad daarbij niet in details. In het Kamergebouw geldt voor journalisten de regel dat zij niet met draaiende camera bij een Kamerlid mogen binnenlopen.

Tuig van de richel

Het is niet de eerste keer dat rechts-extremistische Kamerleden de aanval inzetten op de pers. Van Meijeren en PVV-leider Geert Wilders omschreven journalisten als ‘tuig van de richel’. Journalist Chris Aalberts werd op een FvD-bijeenkomst in 2019 geïntimideerd door partijleider Thierry Baudet. Publieke omroep NOS zag zich genoodzaakt zijn logo’s te verwijderen van redactiewagens uit vrees voor bedreigingen en vernieling.

Bij die eerdere incidenten bleef het vrij stil in Den Haag. Daardoor valt het nu des te meer op hoe snel en hoe fel het kabinet reageert, op het hoogste niveau. ‘FvD heeft vandaag een nieuw dieptepunt bereikt’, tweette premier Mark Rutte diezelfde zondagavond nog. ‘In een democratie moeten journalisten hun werk kunnen doen zonder in diskrediet te worden gebracht.’

Vicepremier en minister van financiën Sigrid Kaag sprak van een ‘absurde provocatie’ van Van Meijeren. “Dit ontstijgt partijpolitiek, het gaat om onze democratie. Spreek je uit.” Ook minister Hugo de Jonge (volkshuisvesting) reageerde fel op Twitter. ‘Puur vergif, dit.’

Aangifte na bewerkte foto op Twitter

Het is al een tijdje duidelijk dat de bewindslieden van het kabinet-Rutte IV onderling hebben afgesproken dat ze intimidaties en andere opruiende taal van populistische politici niet meer pikken. Tijdens het grote Kamerdebat na Prinsjesdag liep het voltallige kabinet weg uit de zaal toen Baudet zei dat Kaag op een Britse spionnenschool had gezeten. De ministers Karien van Gennip (sociale zaken) en Ernst Kuipers (volksgezondheid) hebben aangifte gedaan tegen FvD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen, nadat die een bewerkte foto op Twitter had geplaatst waarop de ministers een nazivlag lijken te hijsen.

De grote vraag – waar nu de journalistiek mee worstelt, maar mogelijk ook het kabinet – is of die acties enig nut hebben. FvD is immers blij met elk soort aandacht, ook als die negatief is en al helemaal als die van het vermeende ‘partijkartel’ of de ‘mainstreammedia’ komt. Van Meijeren pronkte maandag (met het onder rechts-extremisten populaire woord ‘BIZAR!’) op Twitter met een collage van de verontwaardigde reacties van onder anderen De Jonge en de partijleiders Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Jesse Klaver (GroenLinks). Hij verdedigt zijn bezoek aan journaliste Ek, die hij slechts ‘in alle rust om opheldering’ zou hebben gevraagd.

Toen Baudet vorige week weer eens het nieuws haalde omdat hij in een interview had gezegd dat de wereld wordt geregeerd door ‘kwaadaardige reptielen’, sloeg de twijfel bij pers en politiek opnieuw toe: negeren of reageren? In Den Haag laaide de discussie op over een mogelijk partijverbod.

Kabinet deed niets met aanbeveling Remkes

Algemeen secretaris Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) erkent dat het niet eenvoudig is om te bepalen hoe de pers met het FvD-gedrag moet omgaan. “Die discussie moeten we voeren”, zegt hij op de NVJ-website Villamedia. Een extremistische partij stilzwijgen lijkt Bruning “niet gepast in de Nederlandse traditie van verslag blijven doen van alles wat er speelt in de samenleving”. Intussen onderzoekt de NVJ wel of er juridische stappen mogelijk zijn tegen Van Meijeren.

Een staatscommissie onder leiding van oud-minister Johan Remkes adviseerde in 2018 om de wettelijke mogelijkheden voor een partijverbod te verruimen als partijen zich aantoonbaar schuldig maken aan opruiing en haatzaaien. Met die aanbeveling heeft het kabinet niets gedaan.

De commissie-Remkes stelde ook voor om minder ingrijpende maatregelen mogelijk te maken. “Zulke ‘lichtere’ middelen kunnen bestaan uit bestuurlijke maatregelen, zoals (tijdelijke) stopzetting van financiering of subsidiëring van overheidswege, het onthouden van faciliteiten – zoals zendtijd voor politieke partijen – en (tijdelijke) uitsluiting van deelname aan de verkiezingen.”

In een artikel op zijn eigen website legt journalist en FvD-kenner Aalberts de bal ook bij de media, die de FvD in zijn ogen al jarenlang met fluwelen handschoenen aanpakken. “In Nederland begrijpen journalisten niet dat ze fascistische partijen geen onkritisch podium moeten geven. Politici snappen niet dat een club als FvD niet normaal is en dat je die dus ook niet als normale partij moet behandelen. Thierry Baudet lacht zich inmiddels kapot om alle ophef, want op basis van de afgelopen jaren kunnen we rustig voorspellen dat er niets gaat veranderen. Ik denk dat hij zelf ook verbaasd is waar zijn partij allemaal mee wegkomt.”

Lees ook:
Kabinet maakte tijdens formatie afspraak hard op te treden tegen hetzes en complotdenkers

Dat het voltallige kabinet vorige maand wegliep uit de Tweede Kamer, is deel van het beleid. Rutte IV sprak tijdens de formatie af actief en duidelijk een grens te trekken als vrijheden van anderen worden bedreigd of als organisaties de rechtsstaat ondermijnen.

Kuipers en Van Gennip doen aangifte tegen FVD’er Van Houwelingen wegens foto met nazivlag

Ministers Ernst Kuipers (Volksgezondheid) en Karien van Gennip (Sociale Zaken) doen aangifte tegen Forum voor Democratie-Kamerlid Pepijn van Houwelingen om een tweet die hij heeft gestuurd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden