BoekrecensiePolitiek

Pieter Omtzigt als Kuifje in de politiek

Pieter Omtzigt (links) Beeld EPA
Pieter Omtzigt (links)Beeld EPA

Pieter Omtzigt over zijn ervaringen in de Haagse politiek en de Raad van Europa waar hij constateert dat de macht nauwelijks wordt gecontroleerd.

Als een Kuifje in de politiek, zo valt CDA’er Pieter Omtzigt te omschrijven na lezing van zijn boek Een nieuw sociaal contract, waarin hij zijn intrigerende avonturen in de Raad van Europa en politiek Den Haag beschrijft. Hij geeft vlak voor de verkiezingen een inkijkje waarom er zoveel misgaat in de politieke systemen en de werkelijkheid zo anders is dan economische modellen.

Het verhaal van Omtzigt waaiert breed uit. Het gaat over pensioenstelsels, economische modellen en de illusie van koopkrachtplaatjes. Maar ook over de tegenwerking van instituties in de toeslagenaffaire en de ontmaskering van corrupte politici in de Raad van Europa. Omtzigt richt zich liefst op details, rapporten en cijfers. Hij laat zien waarom details ertoe doen om misstanden boven tafel te krijgen. En hij geeft en passant een sneer aan collega’s en journalisten, die niet in die details geïnteresseerd zijn.

Omdat Omtzigt zich niet makkelijk persoonlijk uit, laat hij zich in het eerste hoofdstuk interviewen door filosofe Welmoed Vlieger. Hij kwam in 2003 voor het CDA in de Tweede Kamer na tien mooie jaren in Engeland, Italië en Denemarken. Hij werd direct smakelijk uitgelachen door fractiesecretaris Wim van de Camp, toen hij zei pensioenwoordvoerder te willen zijn. Pensioenen waren politiek niet relevant, concludeerde Omtzigt. Hijzelf was erop gepromoveerd.

Boze DNB-president

Hij kon moeilijk wennen aan de dichtgetimmerde regeerakkoorden, de fractiediscipline en de mores. Zo kaartte hij al snel de exorbitante pensioenregeling bij De Nederlandse Bank aan, die snel werd versoberd. DNB-president Nout Wellink was woedend op Omtzigt.

De partijtop zette hem in 2010 laag op de lijst, zodat hij pas na de formatie terugkeerde in de Kamer. Waarom dat gebeurde, blijft onduidelijk. Maar Omtzigt trok hieruit de les dat hij voortaan zijn eigen mandaat bij de Twentse kiezer moest ophalen. Met succes. Hij pleit daarom voor een regionaler kiesstelsel, zodat parlementariërs onafhankelijker van de partijtop kunnen opereren.

Met Omtzigt moeten bestuurders geen spelletjes spelen. Als pitbull word je niet geliefd, ook niet in je eigen partij. Het kabinet-Rutte ervoer dat bij de toeslagenaffaire. Woedende bewindslieden kreeg de CDA’er aan de lijn, omdat hij maar bleef doorvragen. En hij beschrijft hoe in het diepste geheim het plan werd bedacht om corrupte Europese politici te ontmaskeren. Die lieten zich omkopen om mensenrechtenschendingen in Azerbeidzjan onder het tapijt te vegen. Eén Europese politicus zit inmiddels vier jaar gevangenschap uit, tegen anderen loopt nog strafrechtelijk onderzoek.

De macht wordt nauwelijks gecontroleerd

De rode draad bij Omtzigt is dat hij wil laten zien dat de macht nauwelijks wordt gecontroleerd. Zelfs als een kabinet een ‘onafhankelijke’ commissie installeert, zijn het bevriende oud-politici, die feitelijk de regering beschermen. Ook belangenorganisaties zijn niet meer kritisch op de macht, vindt Omtzigt, omdat zij afhankelijk zijn van overheidssubsidies.

Het boek besluit met verbeter-voorstellen. Zo wil hij naast een regionaler kiesstelsel, een constitutioneel hof en meer denktanks in plaats van planbureaus. Het is jammer dat Omtzigt geen inkijkje geeft in de handel en wandel van zijn eigen partij. Hij wijdt zelfs geen woord aan zijn verloren lijsttrekkersverkiezing vorig jaar. Maar hij is nu wel nummer 2 van de derde partij in het land. Zijn boek leest daarom als een belofte dat er verbeteringen aankomen. Of Omtzigt die kan waarmaken, zal na de formatie blijken.

null Beeld

Pieter Omtzigt
Een nieuw sociaal contract
Prometheus; 224 blz. € 20

Lees ook:

Omtzigt probeerde vorig jaar lijsttrekker van het CDA te worden

De regering controleren is veel te belangrijk om aan de oppositie over te laten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden