Coronawet

Permanente coronawet krijgt krappe voldoende van Raad van State

null Beeld ANP
Beeld ANP

De kritiek vooraf vanuit de samenleving is niet mals, maar volgens het belangrijkste adviesorgaan in Den Haag zijn de coronawetsvoorstellen een ‘noodzakelijke eerste stap’.

Christoph Schmidt

De kabinetsvoorstellen over een permanente coronawet, die de afgelopen weken al felle kritiek kregen van onder meer burgemeesters en de Eerste Kamer, krijgen een krappe voldoende van de Raad van State. De afdeling advisering van de Raad noemt die wetsvoorstellen ‘een noodzakelijke eerste stap op weg naar een duurzaam, wettelijk stelsel’ maar vindt ook dat er nog veel elementen ontbreken. Kort gezegd is de wet ‘nog niet af’, zo luidt het oordeel dat het onafhankelijke adviesorgaan maandag publiceerde.

Over de voorstellen om de bestaande Wet publieke gezondheid beter toe te rusten op een mogelijke nieuwe pandemie, is al langere tijd veel te doen. Sinds de corona-pandemie in 2020 begon, zijn alle overheidsmaatregelen noodgrepen geweest, buiten bestaande wetten om. Doordat de Eerste Kamer in mei van dit jaar een nieuwe verlenging van die tijdelijke wet tegenhield, moest het kabinet op zoek naar een structurele oplossing. Die is niet alleen nodig voor een mogelijke nieuwe opleving van Covid-19, maar ook voor nieuwe pandemieën in de verdere toekomst.

‘Beperkt in omvang en reikwijdte’

Volgens sommige critici, die al moeite hadden met veel coronamaatregelen, gaan de kabinetsvoorstellen te ver. Maar de Raad van State vindt ze juist ‘beperkt in omvang en reikwijdte’.

“Zo ontbreken bepaalde bevoegdheden die in geval van een zeer ernstige pandemie noodzakelijk kunnen zijn, zoals de bevoegdheid tot sluiting van scholen”, zo staat in het advies. De voorstellen reppen ook met geen woord over een mogelijke verplichting tot test- of vaccinatiebewijzen of het instellen van een avondklok.

Voor het ontbreken van dat avondklok-element wordt ook nog eens een slecht argument gebruikt, vindt de Raad van State. Dat argument is dat er voor zo’n maatregel een al bestaande wet kan worden ingezet. Bij de avondklok van begin vorig jaar achtte het vorige kabinet die wet juist ongeschikt.

Een ander kritiekpunt op de voorstellen zoals die er nu liggen is dat de democratische controle van toekomstige vrijheidsbeperkende maatregelen door het parlement slecht zou zijn gewaarborgd. Die kritiek deelt de Raad van State niet. De betrokkenheid van het parlement is ‘voor dit moment toereikend’, aldus het advies. Bij toekomstige pandemieën is de Tweede Kamer op belangrijke momenten bij de besluitvorming betrokken. “Ook voor de Eerste Kamer geldt dat zij door middel van haar reguliere instrumentarium op verschillende wijze wel aan haar betrokkenheid uitdrukking kan geven.”

Eerste Kamer

Eerder deze maand eisten nagenoeg alle oppositiepartijen in de Eerste Kamer, van links tot rechts, dat zij bij elke afzonderlijke pandemiemaatregel inspraak zouden krijgen. Het kabinet vindt dat te ver gaan, omdat die inspraak al bij de Tweede Kamer ligt. De Raad van State heeft eerder al geoordeeld dat de senaat niet over elke maatregel kan meebeslissen en herhaalt die opvatting nu.

Toch heeft het kabinet wat de Raad betreft nog het nodige huiswerk te doen. Uiteindelijk moet de wetgeving beter worden afgestemd op het bestaande staatsnood- en crisisrecht, zo luidt het advies. Ook de parlementaire betrokkenheid moet ‘verder worden doordacht’. Hoe dan ook moet het kabinet altijd de ‘beginselen van de democratische rechtsstaat’ in het oog houden. “Noodzakelijke maatregelen die voor burgers (mogelijk langdurig) ingrijpend zijn, kunnen alleen effectief zijn als zij kunnen rekenen op voldoende maatschappelijk draagvlak.”

Lees ook:
De nieuwe macht van de senatoren: waarom de Eerste Kamer zo’n punt maakt van de nieuwe coronawet

Een nieuwe coronawet stuit nu al op massale kritiek in de Eerste Kamer. De kritiek is inhoudelijk, maar toont ook de nieuwe macht van de senatoren.

De kritiek van burgemeesters op de nieuwe coronawet is een voorbode van een zwaar politiek debat

De Tweede Kamer bereidt zich voor op een zwaar debat met minister Ernst Kuipers over het wetsvoorstel voor een permanente coronawet, direct na het reces.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden