null Beeld
Beeld

Weekboek formatieWeek 37

Partijleden vrezen dat de VVD links afslaat in de onderhandelingen

Wendelmoet Boersema

Het was een online-partijcongres dat niet veel aandacht trok. De VVD-leden vergaderden op 27 november en dienden zoals gewoonlijk een sliert moties in. Maar wie deze moties nader bestudeert, ruikt toch de angst voor een al te links regeerakkoord. Een groep liberalen ‘die het beste voorhebben met de VVD’ schetst een breed beeld van onvrede. ‘Is macht het doel of het middel?’, luidt de retorische vraag. De indieners van deze motie denken met schaamrood op de kaken aan de algemene beschouwingen, toen de VVD ‘met 1 miljard in de hand, als ware het spiegeltjes en kraaltjes’ steun voor de begroting probeerde te vinden. En ze constateren: “De VVD houdt zich opvallend stil, terwijl de geest van het nieuwe leiderschap van D66 dominant rondwaart in de formatie. Dreigt de VVD als grootste partij niet te veel in te leveren op ons verkiezingsprogramma?”

En zo gaat het door. Bij thema’s als migratie, veiligheid, defensie of inkomen moet het verkiezingsprogramma leidend zijn in de formatie, stellen de leden. Ook een paar al voorzichtig uitgelekte plannen baren onrust. Zo roept een van moties op om bij stikstofreductie toch vooral aan innovatie te denken en niet aan opkoop of onteigening van boeren. Innovatie heeft zich al in de praktijk bewezen, schrijven de indieners. “Echter zijn er nog (sic) twijfels onder de andere twee mogelijke regeringspartners, CU en D66.”

Sophie Hermans (VVD) bij aankomst bij het Logement,  derde week november, voor het voortgangsgesprek over de kabinetsformatie. Beeld ANP
Sophie Hermans (VVD) bij aankomst bij het Logement, derde week november, voor het voortgangsgesprek over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Ondertussen onderhandelen in Den Haag de partijleiders en hun secondanten van de VVD, D66, CDA en ChristenUnie bijna iedere dag gestaag door. De formatie bevindt zich in de fase waarin er meters worden gemaakt. Waarschijnlijk is een regeerakkoord vóór de kerst haalbaar, al zal de bordesfoto wel tot begin volgend jaar moeten wachten.

Rutte neigde wel vaker naar linksliberaal en ‘Groen Rechts’

Of de angst voor een te links akkoord in de ogen van deze VVD-leden terecht is, moet dus nog blijken. De voortekenen zullen hen niet helemaal geruststellen. Hoewel ook Mark Rutte dit voorjaar niet met ‘een wolk linkse partijen’ aan tafel wilde, kwam de weerstand vooral van CDA-leider Hoekstra. Vervolgens gaven de uitgelekte ‘treindocumenten’ met een opzetje tot een regeerakkoord van VVD en CDA juist een opvallend groen en progressief beeld.

In het verleden heeft Rutte vaker geneigd naar de links-liberale vleugel. Het is nu al bijna vergeten, maar Rutte wilde vóór 2010 als nieuwbakken partijleider de boer op met het ‘Pamflet van een optimist’ waarin hij zijn ‘Groen Rechtse’ opvatting over economie en energie had verwoord. Het was destijds tweede vrouw Edith Schippers die Rutte voortdurend bij de les hield. Veiligheid, een sterke economie en een streng migratiebeleid, dat moest Rutte uitdragen, en verder niets. Ook in 2014 hield Schippers Rutte op koers, tijdens de formatiebesprekingen met de PvdA, als Mark in Schippers’ ogen weer eens te veel toegaf aan Diederik Samsom.

Nu is die rol van tweede vrouw alweer een tijdje voor Sophie Hermans. Over haar vaardigheden in de onderhandelingen regent het complimenten, al komen die vooral van de collega’s bij andere partijen. Waar Hermans zelf precies staat, aan de linker- of meer aan de conservatieve kant, is minder duidelijk. Wellicht ziet ze dat ook niet als haar taak, nu ze vooral moet verbinden en het vertrouwen in de VVD herstellen. Hermans was wel degene die bij de algemene beschouwingen volmondig toegaf dat de VVD niet voorop had gelopen in het klimaatbeleid. Of zij en Rutte straks hun handtekening zetten onder een nieuw groen én rechts bewind? De VVD-leden houden hun adem in.

Lees ook:

Waarom D66 jaloers is op Duitsland (en de informateurs een arrogant briefje sturen)

D66 zal met jaloerse blik naar de totstandkoming van de Duitse coalitie hebben gekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden