AnalysePositie ChristenUnie

Overlevingsdrang coalitie is sterker dan verzet tegen Moria-deal

null Beeld EPA
Beeld EPA

Het was een pijnlijke afspraak, politiek op z’n lelijkst, vonden ook coalitiepartijen ChristenUnie en D66. Toch hield de Moria-deal stand. 

In ieder ander jaar had de Moria-deal de coalitie ernstig in de problemen gebracht. Maar door corona is de overlevingsdrang van de coalitie dit jaar groot. Zelfs nu blijkt dat de belofte om de honderd vluchtelingen van Lesbos vóór de Kerst naar Nederland te halen maar ten dele wordt ingelost, slechts vijftig vluchtelingen uit Moria en andere Griekse kampen zijn nu naar Nederland gehaald. Terwijl het protest bij de achterban van coalitiepartijen ChristenUnie en D66 hierdoor weer oplaait, blijven de Kamerleden de deal verdedigen. 

Omstreden is de coalitie-afspraak al vanaf het begin. In september, als de Moria-deal nog maar net rond is, noemt ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers het een ‘lelijke afspraak’. Pijnlijk is het, zegt ook D66-kopstuk Sigrid Kaag dan al. 

De twee coalitiepartijen vinden het vooral lastig te verkroppen dat de honderd vluchtelingen uit het afgebrande vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos worden afgetrokken van de in totaal 500 vluchtelingen die het kabinet heeft beloofd op te nemen uit andere vluchtelingenkampen. 

Niels van den Berge (GroenLinks), Joel Voordewind (ChristenUnie) en Attje Kuiken (PvdA) hangen een wit lintje in de kerstboom op het Plein, tijdens de Human Rights Walk. Met de actie hopen demonstranten aandacht te vragen voor minderjarige vluchtelingen uit Griekse kampen.  Beeld ANP
Niels van den Berge (GroenLinks), Joel Voordewind (ChristenUnie) en Attje Kuiken (PvdA) hangen een wit lintje in de kerstboom op het Plein, tijdens de Human Rights Walk. Met de actie hopen demonstranten aandacht te vragen voor minderjarige vluchtelingen uit Griekse kampen.Beeld ANP

‘Het hoogst haalbare’

Onderdeel van de Moria-deal is bovendien dat de asielprocedure in Nederland korter wordt, en dat vluchtelingen met een verblijfsstatus die een strafbaar feit plegen gemakkelijker kunnen worden uitgezet. Ook die concessies aan de VVD liggen gevoelig.

Cynische politiek, zijn de Kamerleden van de ChristenUnie en D66 het eens met de linkse oppositie. Toch blijkt de coalitiediscipline sterker dan partijbezwaren. Want hoewel in de achterban van ChristenUnie, D66 en CDA  luid protest klinkt, blijven Kamerleden en bewindspersonen de afspraak verdedigen. Ondanks alles is het wel degelijk een stap vooruit, vinden zij. En met name de ChristenUnie benadrukt keer op keer dat het akkoord simpelweg politiek het hoogst haalbare is. Als kleine partij in een coalitie kan je nou eenmaal niet al je dromen verwezenlijken, is de onderliggende boodschap.

Wellicht dat de ChristenUnie de spanning hoger had laten oplopen als de blijvende aanwezigheid van het coronavirus een kabinetscrisis niet extra dreigend had gemaakt. Niet voor niets staan de in het verkiezingsprogramma voor 2021 geformuleerde idealen van de partij haaks op het huidige kabinetsbeleid. Maar zelfs ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind, die toch bekendstaat als eigenzinnig, blijft staatssecretaris Ankie Broekers-Knol steunen. Ook als in de maanden na het sluiten van de Moria-deal maar weinig vorderingen worden gemaakt. Al vraagt Voordewind het kabinet wel haast te maken. Eind november dient hij samen met onder meer de SP een motie in die het kabinet oproept ‘zich tot het uiterste in te spannen’ om de kwetsbare mensen in elk geval voor de Kerst naar Nederland te halen.

Nog steeds is Voordewind mild in zijn kritiek op de VVD-staatssecretaris. Inmiddels is gebleken dat niet honderd, maar vijftig vluchtelingen voor de Kerst onderdak hebben in Nederland. Bovendien gaat het niet om mensen die getroffen werden door de brand op Moria, maar vluchtelingen die al elders in Griekenland verbleven. “Ook in Athene zijn de voorzieningen ver onder de maat. Daar zitten mensen ook in kampen met slechte behuizing”, zegt Voordewind daarover in het Nederlands Dagblad. Hij wil weliswaar dat de staatssecretaris snel de andere vijftig vluchtelingen naar Nederland haalt, maar zegt ook begrip te hebben voor de vertraging, die de staatssecretaris wijt aan het ingewikkelde selectieproces aan Griekse zijde, en de invloed van de coronacrisis.

Protest houdt aan

Ondertussen blijft de achterban van de ChristenUnie protesteren. Twee lijstduwers van de partij (nummer 35 en nummer 39 op de kandidatenlijst voor de aankomende Tweede Kamerverkiezingen) zeggen via Twitter alvast hun vertrouwen in de staatssecretaris op.  Ook Don Ceder, fractievoorzitter van de partij in Amsterdam en nummer 4 op de kandidatenlijst, laat zich op sociale media kritisch uit over de uitwerking van de Moria-deal. Bij het partijcongres in januari zullen bovendien kritische leden de Kamerfractie oproepen nu eindelijk eens consequenties te verbinden aan het in hun ogen onbetrouwbare handelen van de staatssecretaris. 

Een soortgelijke oproep zal worden gedaan op het partijcongres van het CDA. Ook binnen die partij groeit de afgelopen maanden het verzet tegen de deal. In de Tweede Kamerfractie van de partij zou met regelmaat worden gediscussieerd over de Moria-deal. Asielwoordvoerder Madeleine van Toorenburg is een voorstander van de afspraak, maar andere Kamerleden zeggen zich binnenskamers tegen de deal te verzetten.

Toch hoeft Broekers-Knol vermoedelijk niet vlak voor de eindstreep nog een motie van wantrouwen te verwachten. De partijen hebben hun zinnen gezet op een nieuwe formatie, en houden hun fracties aan de gemaakte afspraken. Vooral ChristenUnie en D66 lijken te hopen dat de kaarten tegen die tijd opnieuw geschud kunnen worden, maar zolang VVD de peilingen op eenzame afstand leidt, is dat onwaarschijnlijk. De VVD heeft in haar verkiezingsprogramma duidelijk gemaakt een alleen nog maar strenger asielbeleid te willen gaan voeren.

Lees ook: 

Broekers-Knol krijgt het lastig: de Kamer wil actie zien in het vluchtelingenbeleid

Staatssecretaris Broekers-Knol verdedigt donderdag in de Kamer de asielplannen van het kabinet. Ze ligt om meerdere redenen onder vuur.

Column van Stevo Akkerman over de Moria-deal

Het handjeklap rond Moria was de meest schaamteloze politieke deal van 2020.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden