Vergadering van leden van het AOV in 1995 met in het midden oud-vicevoorzitter Turkenburg.

Déjà vuOuderenpartijen

Ouderenpartijen: al decennia drama van een hoog vermakelijkheidsgehalte

Vergadering van leden van het AOV in 1995 met in het midden oud-vicevoorzitter Turkenburg.Beeld ANP

Het ouderenoproer begon in Eindhoven en eindigde in Den Haag. En hoe! De revolutie van het Algemeen ­Ouderen Verbond (AOV), in 1994 goed voor zes Kamerzetels in één klap, at uiteindelijk haar eigen kinderen op.

De coup van Henk Krol met zijn overstap naar de nieuwe Partij voor de Toekomst afgelopen weekend was een bescheiden relletje in vergelijking met de heisa rond het AOV een kwarteeuw geleden. Zo’n soap had het Binnenhof nog nooit gezien. De taferelen rond de rollebollende ouderen zouden pas na de millenniumwisseling worden overtroffen met het uiteenvallen van de Lijst Pim Fortuyn.

Martin Batenburg, oud-personeelschef bij Philips, richtte het AOV eind 1993 op uit onvrede over de bezuinigingen op ouderen. Expres koos hij voor ‘Verbond’. Dat gaf aan dat het anders zou gaan dan bij de bestaande ‘partijen’. De zeventiger benaderde zelf de veertiger Jet Nijpels, schoonzus van Ed Nijpels, de oud-leider van de VVD. Zijzelf was voor die partij in de lokale politiek actief geweest.

De gemeenteraadsverkiezingen in Eindhoven in maart 1994 moesten uitwijzen of succes bij de Tweede Kamerverkiezingen van twee maanden later een haalbare kaart was. Het AOV wilde minimaal vijf van de 39 zetels in de lichtstad halen. Dat lukte. Dat ook nog eens 10.000 boze ouderen afkwamen op een protestbijeenkomst in het PSV-stadion vormde een andere indicatie voor de potentie van Batenburgs club.

De oprichter wilde zelf wel lijsttrekker worden, maar dat werd hem door zijn nieuwe kompanen ontraden. Batenburg was immers op leeftijd en had een gehandicapte vrouw thuis. Nijpels werd het boegbeeld.

Het AOV glorieerde mede dankzij de nederlaag van het CDA

Het AOV glorieerde mede dankzij de nederlaag van het almachtige CDA. Dat had last van de wrevel tussen de nieuwe leider, Elco Brinkman, en de oude, Ruud Lubbers: “Ik ga persoonlijk eens stemmen op de nummer 3 van het CDA, dat is Ernst Hirsch Ballin”.

Maar ook de plannen om de AOW te bevriezen vielen verkeerd bij een deel van het electoraat. Brinkman probeerde vergeefs duidelijk te maken dat het nodig was voor de houdbaarheid van het uitkeringsstelsel. Het was volgens hem zaak om de verhouding tussen werkenden en niet-werkenden recht te trekken me het scheppen van nieuwe banen.

Het CDA verloor bij de verkiezingen twintig zetels. Het AOV kwam van niets uit op zes. Ook een andere ouderenpartij, de Unie 55+, haalde één zetel.

Jet Nijpels Beeld KIPPA

Al in het najaar van 1994 brak de hel los bij het AOV. Kamerlid Theo Hendriks werd vanwege ‘te solistisch optreden’ uit de fractie gezet. Ondertussen ontstond er ook steeds vaker spanning tussen partijvoorzitter en oprichter Batenburg en Nijpels. Criticasters verweten haar machtswellust. Zij vond dat ze veelal was omringd door eigengereide gepensioneerden, die met een Kamerlidmaatschap de kroon op hun carrières wilde zetten en zich niet wilden voegen in fractiediscipline.

Nijpels en twee fractiegenoten stapten uiteindelijk uit het AOV en wilden verder als Senioren 2000, maar werden gedwongen zich de Groep-Nijpels te noemen. Het vermakelijkheidsgehalte van het drama was hoog, maar het zag er lelijk uit. Een van de dieptepunten: een lid van de Groep-Nijpels dat tijdens een persconferentie van een van de twee overgebleven AOV’ers voor het oog van de camera een enveloppe met aan de media uit te reiken stukken weggrist.

Die twee overgebleven AOV’ers kregen vlak voor de verkiezingen van 1998 ook bonje. Inmiddels waren er vijf verschillende clubs die in de volksvertegenwoordiging voor de ouderenbelangen opkwamen. Batenburg mengde zich in de nieuwe stembusgang met het Nieuw Solidair Ouderen Verbond. Nijpels en de haren konden zich nu wel Senioren 2000 noemen. Maar de kiezers vonden het geen Kamerzetels meer waard. Ze hadden meer onderlinge ruzie gezien dan strijd voor een goede AOW.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden