Debat Afghanistan

Oud-vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels zette zich in voor Afghaanse tolken: ‘Wij deden het werk dat de overheid had moeten doen’

Anne-Marie Snels tijdens een gesprek in de Tweede Kamer.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Anne-Marie Snels tijdens een gesprek in de Tweede Kamer.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Vandaag praat de Tweede Kamer opnieuw over de evacuaties uit Afghanistan. Oud-vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels maakt zich zorgen.

Het kabinet zegt dat het er alles aan doet om achtergebleven Afghanen alsnog te evacueren. “Dat is niet zo”, is het oordeel van Anne-Marie Snels (65). “Het gaat slecht met de evacuaties. Mij is wel duidelijk geworden dat het kabinet geen evacuatieplicht voelt, en na de laatste brief aan de Kamer heb ik nog veel vragen.”

Zelf zal ze het nooit zo formuleren, maar Snels is de spin in het web van Nederlanders die zich inzetten voor hun Afghaanse oud-collega's. De oud-voorzitter van militaire vakbond AFMP ging in het voorjaar met pensioen maar voelt zich nog altijd verantwoordelijkheid voor het lot van Afghanen die voor en met de Nederlanders gewerkt hebben. Wat begon als een strijd voor Afghaanse defensietolken, heeft zich inmiddels uitgebreid naar inzet voor een veel grotere groep Afghanen.

‘Stoethaspelen’ bij het ministerie

“Mensen vanuit alle hoeken en gaten hebben mij de afgelopen maanden gebeld en gemaild”, vertelt Snels in haar huiskamer in Amsterdam. De verhalen waren vaak schrijnend, de mensen aan de andere kant van de lijn in doodsangst. Maar ook journalisten die iets wilden voor de Afghanen die hen hadden geholpen, NGO’s en allerlei andere organisaties vroegen Snels om hulp.

“Terwijl de ministeries aan het stoethaspelen waren bij het vliegveld van Kaboel, deden wij met alle NGO's en vrijwilligersgroepen het werk dat zij hadden moeten doen”, blikt Snels terug. “Ik vroeg om een compleet dossier bij mij in te dienen en dan probeerde ik dat door het systeem te jassen. Dat ging redelijk.”

Samen met veteranen, oud-medewerkers van de politiemissie en andere vrijwilligers werden mensen die in aanmerking kwamen voor evacuatie via berichtendienst WhatsApp naar het vliegveld geloodst.

Afghaanse evacués lopen een vliegtuig van het Amerikaanse leger in. Beeld AP
Afghaanse evacués lopen een vliegtuig van het Amerikaanse leger in.Beeld AP

‘Het is niet eerlijk’

Buikpijn kreeg ze er soms wel van. “Het is niet eerlijk dat mensen die iemand kennen in Nederland makkelijker op de evacuatielijsten belandden. Maar had ik het dan niet moeten doen? Dat helpt ook niemand.” Slapeloze nachten heeft ze gehad, en nog. “Ik voel me verantwoordelijk”, zegt ze. “Ook voor de mensen met wie ik nu samenwerk.”

Ze sprak met een deskundige over de situatie in Afghanistan en na dat gesprek mailde zij betrokkenen een lijst met tips om overeind te blijven.

Met een kluitje in het riet

Vandaag praat de Tweede Kamer opnieuw met de verantwoordelijke ministeries over de evacuaties uit Afghanistan. Maandag liet het kabinet weten in ieder geval nog 2100 Afghanen en Afghaanse Nederlanders te gaan evacueren. Donderdag lukte het voor het eerst sinds de evacuaties in augustus stopten om een groep tolken en andere Afghaanse oud-medewerkers uit Kaboel te halen.

Toch is Snels er allerminst gerust op. “Ik maak me zorgen”, zegt ze. “Afghanen die geëvacueerd hadden moeten worden, leven al sinds augustus ondergedoken. Hun geld raakt op. Mij is niet duidelijk of al die mensen nu alsnog geëvacueerd worden. Ik vrees van niet. Wat mij ook niet duidelijk is, is wat er gebeurt met mensen die in andere landen terecht zijn gekomen. Worden die opgehaald uit de Verenigde Staten?”

Ze hoopt dat de Kamer vandaag goed doorvraagt en zich niet met een kluitje in het riet laat sturen. ‘Hap-snapwerk’ noemt ze de manier waarop Nederland de evacuaties uit Kaboel aanpakt. “Waarom krijgen we maar geen duidelijkheid over wie er wel en niet geëvacueerd zal worden? Voor sommige mensen heb ik wel een informele bevestiging gekregen, maar zelf hebben ze geen formele bevestiging. Het kabinet schermt met de privacywetgeving maar die is hier nooit voor bedoeld.”

Snels twittert haar vingers blauw, blijft lobbyen bij Kamerleden en ministeries en spoort journalisten aan hun interesse niet te verliezen. Ze laat haar meest succesvolle twitterbericht zien; die stuurde ze naar aanleiding van een interview met staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (asiel) in het AD. Een interview waar veel kritiek op kwam, ook van Snels. Grinnikend: “Ik heb er soms ook wel lol in, hoor.”

Lees ook:

Kabinet verwacht nog 2100 Afghanen op te halen - en daarmee tienduizenden niet te kunnen helpen

Het ziet ernaar uit dat veel van de Afghanen die mailden naar de speciale mailbox van het ministerie van buitenlandse zaken niet geëvacueerd zullen worden.

Hoe een Afghaanse tolk na vier pogingen en uren in rioolwater toch op een evacuatievlucht belandde

Met koffie en appeltaart vertellen de Nederlander Jan Gras en een geëvacueerde Afghaanse tolk over het verloop van de evacuaties uit het land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden