Oud-Kamervoorzitters

Oud-Kamervoorzitters: Uitstekend dat Arib streng is tegen vertrekkers

Kamervoorzitter Khadija Arib.Beeld Hollandse Hoogte

Oud-Kamervoorzitters waarschuwen: zo veel voortijdige vertrekkers hollen het geheugen van het parlement uit. De voorgangers van Khadija Arib waarderen haar felle uithalen naar voortijdige vertrekkers. Gerdi Verbeet (2006 tot 2012): ‘Ik ben het volstrekt met haar eens’. Wim Deetman (1989-1996): ‘Ik begrijp haar heel goed'. Frans Weisglas (2002-2006): ‘Uitstekend dat ze zo streng is’.

De oud-voorzitters zijn eensgezind in hun oordeel: dit gaat om het aanzien van de politiek. Zowel Weisglas als Deetman benadrukt: Tweede Kamerlid is het hoogste politieke ambt, daar mogen de volksvertegenwoordigers niet lichtzinnig mee omgaan. “Je hebt als Kamerlid een belofte gedaan aan de kiezer", zegt Weisglas. “Die moet je in principe nakomen. Nu blijkt dat mevrouw Diks van GroenLinks weggaat om wethouder te worden, iemand die nota bene met voorkeursstemmen is gekozen. Dan laat je die kiezers echt in de steek. Dat is wel vrij grof.”

Wim Deetman als Kamervoorzitter, in 1996Beeld ANP

Deetman: “Zeker beginnende Kamerleden moeten de verleidingen van andere functies kunnen weerstaan. Anders is hun tijd in de Kamer een verloren investering. Het gaat er om dat je profiel krijgt. Het is hard werken, dat lukt je niet in vier jaar. Soms vraag ik me wel eens af: weten mensen nog wel waarom ze de Kamer in zijn gegaan?”

Hogere omloopsnelheid door versplintering

De huidige situatie is slecht vergelijkbaar met de periodes waarin Deetman en Weisglas Kamervoorzitter waren. De omloopsnelheid van Kamerleden ligt nu hoger, onder andere door de versplintering. Het leven van Kamerlid is onzekerder geworden. Gevestigde partijen lopen bij verkiezingen grote klappen op, waardoor Kamerleden vaak ook tegen wil en dank snel afscheid moeten nemen.

Er speelt nog iets anders. Tot 2002 haalden partijen hun wethouders en gedeputeerden uit respectievelijk de gemeenteraden en Provinciale Staten. Door de invoering van de dualisering kunnen ook Kamerleden tussentijds overstappen naar het lokale en provinciale bestuur. Dat is sinds de laatste Kamerverkiezingen van maart 2017 al zes keer gebeurd.

Frans Weisglas als Kamervoorzitter, in 2006.Beeld ANP

Ook al blijven deze politici actief in de politiek en voor de eigen partij, Weisglas heeft er weinig begrip voor. “Hoe hoger de omloopsnelheid, hoe kleiner het collectieve geheugen.” Deetman: “Toen ik in de Kamer kwam, zaten er zeer ervaren collega's om me heen. Dat is helaas niet meer. Het is altijd goed als een Kamer tegen een kabinet kan zeggen: ‘Destijds hebben we ook zo'n kwestie gehad en toen hebben we het zus en zo opgelost’.” 

Partijen zouden bij het samenstellen van de kandidatenlijsten meer aandacht moeten hebben voor het bezwaar van voortijdig vertrek, vindt Deetman. “Je kunt iemand op het hart drukken dat, mocht hij of zij benaderd worden voor een andere baan, dit niet zomaar kan. De partij investeert in je, dat betekent dat je moet doorzetten. Het probleem is ook dat een Kamerlid dat nu weggaat, minder dan een jaar voor de verkiezingen, wordt vervangen door iemand die er nog een blauwe maandag zit. Wat kan die persoon nog? Eigenlijk niks.”

Er zijn ook Kamerleden die juist nu weg willen, omdat ze bang zijn straks een beroep te moeten doen op wachtgeld. Weisglas vindt die angst onterecht. “De wachtgeldregeling bestaat juist om te voorkomen dat Kamerleden voortijdig vertrekken. Ik draai het om. Het heeft de functie van stootkussen. Die is er niet voor niets."

Lees ook:

Een kil afscheid van het vertrekkende Kamerlid

Het is een doorn in het oog van voorzitter Khadija Arib: Tweede Kamerleden die voortijdig vertrekken. De teller staat inmiddels op 26.

Lees ook:

Isabelle Diks verdient kritiek vanwege haar vertrek uit de Kamer

Isabelle Diks pleegt contractbreuk met haar kiezers. Een Kamerzetel die je met voorkeurstemmen hebt verkregen, kun je niet zomaar opgeven, vindt Joop van Holsteyn, verbonden aan het Instituut voor Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden