Vertragingen

Oppositie maakt zich zorgen om IT-vernieuwing: ‘Een ramp in slowmotion’

GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks wil Visser bij het vragen­uur aan de tand voelen.Beeld Hollandse Hoogte / Jaco Klamer

Een ramp in slowmotion, zo typeert de oppositie IT-vernieuwing bij Defensie. Meer toezicht is nodig, zo klinkt het.

De Nederlandse krijgsmacht raakt achterop nu een nieuw informatiesysteem van Defensie zware vertraging oploopt. Trouw onthulde maandag op basis van interne documentatie dat Defensie ruzie kreeg met de enige overgebleven partij in de aanbesteding, een consortium onder ­leiding van technologiebedrijf IBM. Het contract van 1,3 miljard euro is nog steeds niet gegund.

Wat wil de Kamer nu van Defensie?

De Tweede Kamer wil opheldering van staatssecretaris Barbara Visser (VVD) van defensie over de voortgang van het project. “We kijken naar een ramp in slowmotion.” GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks wil Visser bij het vragen­uur aan de tand voelen. “De staatssecretaris heeft ons een half jaar geleden met droge ogen verzekerd dat het goed kwam. Dit enorme project zou binnen het budget én binnen de tijd afgerond zijn. Dat was toen al heel moeilijk te geloven.”

De aanbesteding loopt sinds 2016. Het wordt heel lastig om de oorspronkelijke deadline van eind 2022 te halen, als veel oude IT-systemen bij Defensie op hun eind lopen. De Kamer wacht nog steeds op een in september beloofde brief van Visser. Volgens Diks is het project ‘veel te groot ingestoken’. “We kunnen niet jaren bakkeleien. De IT bij Defensie wordt ouder en ouder.” De manier waarop Defensie het probleem wil vlottrekken, is volgens Diks niet aan het parlement. Wel stelt ze dat Defensie in ieder ­geval naar het oordeel van de ICT-waakhond van de overheid moet luisteren. Die eiste meer sturing en betere controle op de financiën, onder meer door opdeling van de opdracht in ‘brokken’.

Diks plaatst de moeizame communicatie rond het project bij Defensie in een breder kader. Zeeland dat geen marinierskazerne kreeg, de mist rond de burgerdoden in Hawija, Irak. “Er is nogal wat aan de hand binnen Defensie.”

Het Kamerlid vraagt zich bovendien af of het ministerie genoeg gekwalificeerd IT-personeel heeft voor de hele vernieuwing. “Wij krijgen als Kamerleden nog niet eens toegang tot alle gevoelige informatie en dan zou een marktpartij daar wel bij mogen?’’

VVD-Kamerlid André Bosman wil eerst de reactie van de staats­secretaris afwachten. Wel betreurt hij de vertraging die het project ­oploopt. “Ook ik maak liever vaart, maar als wij eisen stellen aan grote ICT-projecten, moeten we accepteren dat het tijd kost.”

Wat is de rol van waakhond Bit?

Het Bureau ICT-toetsing is opgericht na een parlementair onderzoek naar falende ICT-projecten in 2015. Niet dat er sindsdien niets meer misging. Bit-rapporten speelden een grote rol bij het voortijdig stoppen van IT-projecten bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (65 miljoen euro verspeeld), de Politie (44 miljoen) en de Basisregistratie Personen (100 miljoen). Oud-Kamerlid Ton Elias (VVD) leidde het parlementair onderzoek ICT-projecten van 2012 tot 2014. Volgens hem heeft de Kamer kilo’s boter op het hoofd. “Bij overleg over ICT zitten vaak maar twee of drie Kamerleden in de zaal. Schande hoe gemakzuchtig sommigen nog steeds zijn. Hier hadden ze bovenop moeten zitten, elke drie maanden een update vragen.” Het kabinet ­besloot onlangs waakhond Bit op grotere afstand van Binnenlandse Zaken te plaatsen, waar het nu nog een onderdeel van is. Elias wil meer: “Geef het Bit nog meer bevoegdheden, een ­volkomen onafhankelijke positie en deel alle informatie waarover Bit beschikt met de Kamer.”

Zijn er ook gevolgen voor de militaire samenwerking van Nederland, bijvoorbeeld binnen de Navo?

Binnen de Navo zijn afspraken over de manier waarop informatiesystemen met elkaar samenwerken. Veel modern materieel van de Nederlandse krijgsmacht, zoals de JSF, komt uit de VS of werkt met Amerikaanse standaarden. De VS beschikken wél over de moderne digitale infrastructuur om de gigantische hoeveelheden data te analyseren, die vliegtuigen en schepen verzamelen. Zolang Nederland geen moderne ‘digitale snelweg’ heeft, groeit de afhankelijkheid van de VS. Kleinere Navo-partners zitten in hetzelfde schuitje. Op kleinere schaal wordt er wel vernieuwd; samen met Duitsland wordt een IT-project ter waarde van 300 miljoen euro uitgevoerd.

Lees ook:

Cruciaal IT-project bij Defensie dreigt te mislukken

Technologiebedrijf IBM dreigde met het verhalen van honderden miljoenen euro's op Defensie vanwege de haperende aanbesteding van de it-vernieuwing, onthulden Trouw, Investico en EenVandaag.

‘In een digitale oorlog doet de Nederlandse krijgsmacht er nu niet toe’

De vernieuwing van de digitale ruggegraat van Defensie, de IT, stokt. De aanbesteding van het miljardenproject hapert. Wat staat er op het spel voor het Nederlandse leger?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden