Plein 2

Ooit bloeide de liefde tussen D66 en boze boeren

In colonne trokken boze boeren op naar Den Haag. Met hun zware voertuigen sleepten ze, moeiteloos, de versperringen aan de kant die de politie rond het Binnenhof had neergezet. Containers met zand die als beveiliging dienden rond het ministerie van landbouw moesten er ook snel aan geloven. Vijfhonderd zware tractoren reden het Binnenhof op, één voor één onder de eeuwenoude poortjes door, waar ze zich dreigend opstelden. Het was de grootste wilde actie van boeren ooit op de stoep van het parlement.

Nee, bovenstaand scenario is niet uitgekomen bij de boerenprotesten van afgelopen week. De boeren bleven dit keer netjes op het Malieveld. Er waren wat incidenten, maar niets dat in de buurt kwam van de boerenopstand van 1990 – want daar gaat het hier over.

De redactie van deze rubriek heeft over die opstand van 1990 een verrassende ontdekking gedaan. Wie was destijds de politieke bondgenoot van de boze boeren? Niemand minder dan D66, de partij die nu de kop-van-jut is bij de boeren. Zo gehaat als D66-Kamerlid Tjeerd de Groot momenteel is onder boeren die vrezen dat hun bedrijf niet meer kan groeien door natuurbescherming, zo geliefd waren de democraten in 1990.

D66-Kamerlid Pieter ter Veer, een melkveehouder uit Groningen, was onbedoeld de aanstichter van dat enorme boerenprotest. Nederland raakte drie weken ontwricht doordat boeren snelwegen afsloten, overheidsgebouwen bezetten en dreigden op te trekken naar Schiphol. Het leger stond al paraat.

Ministers die een boerenopstand meemaakten

1.Gerrit Braks (CDA), 1990

2.Pierre Lardinois (KVP) 1971

3.Laurens-Jan Brinkhorst (D66) 2001 

D66 vroeg destijds vanuit de oppositie om een hogere graanprijs voor akkerbouwers, die in problemen kwamen omdat CDA-minister Gerrit Braks de subsidies wilde afbouwen. Een paar Zeeuwse boerinnen vonden een motie van Ter Veer zó sympathiek, dat zij een actie begonnen. Om D66 te steunen moesten zoveel mogelijk boeren met een trekker naar Den Haag komen. Onder boeren zijn de acties nog steeds beroemd en berucht; er is afgelopen week nog gewaarschuwd dat ‘1990’ qua ruige sfeer niet voor herhaling vatbaar is. Ook de spandoeken logen er destijds niet om, met doodsbedreigingen aan het adres van de CDA-minister: ‘Braks’ dood geeft de boer weer brood’, stond er op.

Iets bekender is de andere boerenopstand van 2001, minder lang geleden, die zich buiten het Binnenhof afspeelde. De liefde tussen D66 en de boeren was toen alweer danig bekoeld. D66-minister Laurens Jan Brinkhorst moest het ontgelden toen hij bij een epidemie van mond- en klauwzeer enorme aantallen varkens preventief liet doden, vooral op de Veluwe.

Boerenprotest, vorige week op het Malieveld in Den Haag. Beeld Inge Van Mill

Echt heftig was pas de opstand van 1971, waarbij agenten in paniek in de lucht schoten. Wie denkt dat politici tegenwoordig meer te vrezen hebben van volksprotesten dan vroeger, moet de beelden terugkijken van de opstand in Tubbergen, Twente. Boze boeren daar verzetten zich tegen de gedwongen ruilverkaveling die de landbouw grootschaliger moest maken volgens landbouwminister Pierre Lardinois (KVP).

In het dorp Tubbergen trokken boeren met rieken en stokken op naar een tent waar ambtenaren van het ministerie zaten. Ze spoten de tent onder met gier en staken die in brand. Agenten raakten zo in paniek dat ze hun dienstpistool trokken en in de lucht schoten, tegenover boze boeren  die ‘Auschwitz, Auschwitz!’ scandeerden. Rellen braken uit; de ruilverkaveling werd afgeblazen. Tv-programma ‘Andere Tijden’ maakte een paar jaar geleden een schitterende terugblik op dit bijna-vergeten protest. 

Zo blijkt, de politiek heeft wel heftiger boerenprotesten meegemaakt dan die van vorige week op het Malieveld.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden