Lijsttrekker Lilian Marijnissen houdt een toespraak tijdens het digitale partijcongres van van de SP.

Partijcongres SP

Onvrede en onenigheid tijdens partijcongres: de rust is nog lang niet terug bij de SP

Lijsttrekker Lilian Marijnissen houdt een toespraak tijdens het digitale partijcongres van van de SP.Beeld ANP

De SP gaat gespleten de campagne in. Tijdens het digitale congres borrelt geregeld onvrede op over de aanpak van de jongerenvereniging.

Als het verkiezingsprogramma na het aannemen van zo’n honderd amendementen en moties vastligt, spreekt vertrekkend Kamerlid Ronald van Raak kort het digitale SP-congres toe. “We hebben natuurlijk veel discussie gehad onderweg. Er zijn tegenstellingen geweest, argumenten uitgewisseld. Vandaag is er besloten. We hebben een programma. En we kunnen dus met elkaar gezamenlijk de verkiezingen in.”

Zijn praatje houdt het midden tussen een peptalk en een bezweringsformule. Hoewel het programma en de kandidatenlijst zijn komen vast te liggen, is er van eenheid in de SP nog lang geen sprake. Dat blijkt alleen al doordat jongerenvereniging Rood, normaal prominent aanwezig op congressen, zaterdag letterlijk buiten de deur staat.

Leden van de onlangs op afstand van de moederpartij gezette jongerenclub proberen met het aanbieden van een ‘gouden lijmpoging’ en met spandoeken met teksten als ‘Mama, neem ons terug’ weer in gesprek te komen met het partijbestuur. Maar daar zijn de luiken gesloten sinds Rood een voorzitter koos die geroyeerd is wegens communistische sympathieën. Een commissie onderzoekt het conflict. Voor die oplossing stemde vorige week twee derde van de SP-leden op een ingelaste partijraad. De hoop was eigenlijk het conflict daar op te lossen, zodat het congres niet overschaduwd zou worden door geruzie.

‘Wie de jeugd verliest, verliest de toekomst’

Hoewel de digitale opzet het debat en de emoties smoort, komen bij verschillende leden ergernis en zorgen boven over de aanpak van Rood. Het meest kritisch is de afdeling Amsterdam. Volgens het Amsterdamse kandidaat-Kamerlid Sara Murawski heeft het partijbestuur Rood ‘de nek om gedraaid’. Murawsaki is een van de initiatiefnemers van ‘SP voor Rood’, dat opkomt voor de jongerenvereniging. “Het partijbestuur is negatief over ons, dus wij gaan door. Wij kunnen niet zonder een activistische en radicale voorhoede. Wie de jeugd verliest, verliest de toekomst.”

Sommige afgevaardigden klagen dat het gedoe met Rood leden heeft gekost. David Schreuders (26), ook uit Amsterdam, zegt dat zijn afdeling ‘in puin’ ligt nu ‘jongeren bij bosjes afhaken’. “Ik ken niemand van mijn leeftijd buiten de SP die ons cool vindt.” De meeste voorzitters en het partijbestuur willen nu eerst de onderzoekscommissie haar werk laten doen. Partijvoorzitter Jannie Visscher: “Wij willen Rood behouden, maar niet met een communistisch, maar met een socialistisch programma. Laten we niet dit congres hiermee belasten.” De moties die erop aandringen dat Rood weer direct onderdeel moet worden van de SP, halen het niet.

De werkelijke rede achter het conflict

Toch blijkt uit de stemmingen dat het nog lang geen vrede is in de partij. Van de normaal gesproken gezagsgetrouwe leden stemt 20 procent tegen het verkiezingsprogramma. Ook krijgt lijsttrekker Lilian Marijnissen bij het vaststellen van de lijst minder stemmen dan een aantal andere kandidaten.

Het conflict gaat inmiddels over meer dan de jongerenvereniging alleen. De critici vragen ook om meer democratie en debat in de partij. De Rotterdamse afdelingsvoorzitter Tijs Hardam: “We zouden er goed aan doen onze partijdemocratie te versterken en het kloppend hart van onze partij, Rood, te steunen. Onze jongerenorganisatie moet onderdeel blijven van de partij, op basis van dialoog en gelijkwaardigheid. Royementen en het verstikken van meningsverschillen horen daar niet bij.”

Een deel van de achterban voelt zich niet gehoord door het partijkader, dat de lijnen uitzet, waarna er volgens hen slechts geringe inspraak mogelijk is. Zo begon het conflict met de jongeren over een door Rood aangenomen motie die de partij opriep hoe dan ook niet in een kabinet te stappen. Het zorgde voor wrevel met de moederpartij. Dat is volgens de jongeren de werkelijke reden achter het conflict.

Stikstofwet

De vraag over kabinetsdeelname zorgt ook voor onenigheid op het congres. Zo vinden enkele insprekers het maar niets dat de SP afgelopen week een deal sloot met het kabinet over stikstof. Hardam: “Onze partij doet mee met een stikstofdeal over de rug van de natuur en andere linkse partijen”. Het was een ongebruikelijke stap voor de SP, die niet eerder afspraken maakte met een van de kabinetten-Rutte in ruil voor steun in de Tweede en Eerste Kamer.

Partijleider Marijnissen staat in haar speech uitgebreid stil bij de discussie over regeringsdeelname. De SP is ‘geen aanschuifpartij’, probeert ze critici gerust te stellen. Tegenover regeringsdeelname moet staan dat er niet wordt bezuinigd en er meer geld naar de zorg gaat. “Wij doen alleen mee aan een regering als die de ongelijkheid flink gaat verkleinen.” 

Ook haalt zij een recente uitspraak van D66-leider Sigrid Kaag aan, die zei dat zij niet wil samenwerken met ‘radicale socialisten’. Marijnissen: “Daar heb ik deze week niets van gemerkt”. Volgens haar toont de stikstofdeal aan dat ‘ze niet meer om ons heen kunnen’.

Om na de verkiezingen niet meer om de SP heen te kunnen, zal een goede verkiezingsuitslag nodig zijn. Maar de recente conflicten hebben bij een deel van de partij de lust om campagne te voeren niet groter gemaakt. Zoals het Utrechtse lid Michel Eggermont zegt: “Wat is belangrijker: een campagne voeren waarin je mensen zoveel mogelijk ruimte geeft om te knallen? Of opgelegde uniformiteit?”

Lees ook:

Jongerenorganisaties op rechts én links zijn radicaler dan hun moederpartijen, en dat is geen toeval

Twee politieke jongerenorganisaties op de flanken kampen met radicalisering. Neemt het democratisch besef bij jongeren af?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden