Kieskompas

Ontwikkelingshulp? Alleen als we er zelf ook van profiteren

Ethiopië is een van de landen die vaccins van Oxford/AstraZeneca ontvangt in het kader van VN-steun. De minister van gezondheid neemt hier de eerste 2,2 miljoen doses op 7 maart in ontvangst op het vliegveld van Addis Ababa.  Beeld AFP
Ethiopië is een van de landen die vaccins van Oxford/AstraZeneca ontvangt in het kader van VN-steun. De minister van gezondheid neemt hier de eerste 2,2 miljoen doses op 7 maart in ontvangst op het vliegveld van Addis Ababa.Beeld AFP

Heeft corona de blik naar binnen gericht? Ontwikkelingshulp is het ondergeschoven kindje van de verkiezingen. Partijen besteden er in hun campagne niet veel aandacht aan.

Op de stelling in het Kieskompas ‘Moet er meer geld naar ontwikkelingssamenwerking’ antwoordt 46 procent ‘nee’. 29 Procent is daar wel voor, 25 procent is ‘neutraal’. De onlinestemhulp is tot nu toe meer dan 800.000 keer ingevuld. Ruim 94.000 kiezers lieten hun gegevens over opleiding, stemintentie, geslacht en provincie achter, zodat onderzoekers van Kieskompas de resultaten representatief konden maken voor ‘de Nederlandse kiezer’.

De resultaten uit Kieskompas, zoals dat tot nu toe is ingevuld. Kieskompas heeft de uitslagen representatief gemaakt voor de Nederlandse kiezer, er geldt wel een onzekerheidsmarge.  Beeld Louman & Friso
De resultaten uit Kieskompas, zoals dat tot nu toe is ingevuld. Kieskompas heeft de uitslagen representatief gemaakt voor de Nederlandse kiezer, er geldt wel een onzekerheidsmarge.Beeld Louman & Friso

Organisaties voor ontwikkelingshulp hebben het in het afgelopen coronajaar niet makkelijk gehad. Nederland kent de afspraak dat de steun gekoppeld is aan de omvang van de economie, 0,7 procent in dit geval. In absolute zin is er dus minder geld beschikbaar voor steun aan armere landen, omdat de economie zo sterk kromp. In de zomer maakte de coalitie nog flinke ruzie hierover: CDA, D66 en ChristenUnie wilden extra geld, de VVD wilde het bij de bestaande afspraken houden. Uiteindelijk werd de ruzie bezworen met een half miljard euro extra, en is er ruim 400 miljoen naar voren gehaald aan uitgaven. Dat zadelt de nieuwe minister van ontwikkelingssamenwerking in een volgend kabinet alvast met tekorten op.

‘Draagvlak is er nog altijd’

Een van de argumenten was dat steun aan armere landen in de strijd tegen het coronavirus in het belang is van alle landen, omdat het virus anders voortdurend weer ergens de kop op kan steken. Tegelijkertijd gaat het nog niet goed met de plannen om vaccins, geneesmiddelen en testen in VN-verband eerlijker te verdelen. Branchevereniging Partos van meer dan honderd ontwikkelingsorganisaties maakt zich hier zorgen over, maar benadrukt dat het draagvlak voor ontwikkelingshulp er nog altijd is. Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau (onderzoek uit december) vindt 92 procent van de Nederlanders ontwikkelingshulp belangrijk.

De verschillen komen aan het licht als het over geld gaat. Partijen als de VVD, maar ook 50Plus willen de grens van 0,7 procent van de economie loslaten, ook als de economie krimpt. PVV en FvD willen helemaal geen ontwikkelingshulp meer. Het CDA ‘streeft’ naar terugbrengen van de uitgaven naar het niveau van 0,7 procent, maar dat is geen harde belofte. Een trend is dat partijen aan ontwikkelingssamenwerking strengere voorwaarden verbinden. Zo willen onder meer VVD en CDA meer samenwerking, handelsvoordelen en steun aan landen die meewerken aan de terugkeer van hun onderdanen. CDA erkent dat er een moreel aspect zit aan ontwikkelingshulp, maar ook een eigenbelang om de druk van migratie te verlichten.

Gepolitiseerd

Wat opvalt, is dat bij deze verkiezingen de hulp aan ‘het buitenland’ gepolitiseerd is geraakt, stelt Clingendael-directeur Monika Sie Dhian Ho. “Er valt wat te kiezen”, stelt ze. “De VVD wil 1,6 miljard euro bezuinigen op ontwikkelingshulp en internationale samenwerking, D66 wil 1,8 miljard investeren hierin, GroenLinks zelfs 2 miljard.” Sie constateert dat ook politici die het belang van internationale samenwerking wél inzien, dit vaker doen met een beroep op het Nederlandse belang, bijvoorbeeld voor de handel, voor meer veiligheid of om migratie tegen te gaan.

Sommige partijen (PvdA en Partij voor de Dieren) zijn er juist streng op tegen dat geld tegen klimaatopwarming telt als ‘ontwikkelingshulp’, of dat de opvang van asielzoekers uit dit potje wordt betaald. D66, ChristenUnie, SGP en Denk vinden dat klimaathulp hier wel onder mag vallen, maar asielopvang in Nederland niet.

In de resultaten van Kieskompas keren die verschillen in opvatting onder kiezers terug. Kiezers die van plan zijn op 17 maart op GroenLinks te stemmen zijn de grootste voorstanders van meer geld voor ontwikkelingssamenwerking, met 67 procent, gevolgd door de ChristenUnie-aanhang (56 procent). De aanhang van D66, PvdA, Denk en PvdD zit nog net boven of op het gemiddelde van 46 procent. Opvallend is ook het geringe aantal voorstanders (20 procent) van CDA-kiezers, toch de partij van het maatschappelijk middenveld.

Luister ook:

Podcast Wijsneuzen: De kiezer is in de greep van buitenlandse problemen - maar de campagne?

Ook deze verkiezingen hoor je veel mensen klagen dat het buitenlands beleid ei-gen-lijk geen thema is. In deze aflevering van podcast Wijsneuzen stelt Monika Sie Dhian Ho van Clingendael dat het buitenland eigenlijk het binnenland is geworden.

De schaduw van Moria: opvang van vluchtelingen als eeuwig twistpunt in de politiek

Het conflict over de opvang van migranten in Griekse vluchtelingenkampen brak de coalitie bijna in tweeën. Hoe migratie een ideologische splijtzwam zal blijven, ook na de verkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden