Wetsvoorstel

Omtzigt: ‘Energieplafond kan in strijd zijn met discriminatie-artikel Grondwet’

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Volgens Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt is het plan voor het energieplafond in strijd met de Grondwet. Het discrimineert namelijk huishoudens met een bepaalde energieaansluiting.

Wilfred Scholten

De instelling van het prijsplafond voor energie, zoals het kabinet dat nu voor ogen heeft, kan strijdig zijn met artikel 1 van de Grondwet. Dat zegt het Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Volgens hem wordt immers gediscrimineerd op basis van ‘type energie-aansluiting’, dat bepaalt of iemand gecompenseerd wordt of niet.

De parlementaire eenpitter komt hiermee met een nieuw argument bij de moeizame gang van zaken rond het regelen van een energieplafond. Daaronder betaalt de consument een lagere, van te voren afgesproken prijs, daarboven geldt de marktprijs voor gas en elektriciteit. Op die manier probeert de overheid te voorkomen dat de energie voor veel van de 8,2 miljoen huishoudens niet meer te betalen zal zijn.

Dit moet voor 1 januari geregeld worden, maar niemand weet nog wie er precies aanspraak op kan maken. “Voor misschien wel 90 procent van de huishoudens is het duidelijk”, zegt het Kamerlid. “Dat zijn de standaardgevallen met een gewone gas- en elektriciteitsaansluiting. Maar de 10 procent die net daar buiten valt, komt waarschijnlijk in de problemen.”

Dat zijn huishoudens die een gezamenlijke aansluiting hebben, de zogeheten blokverwarming. Of mensen die juist wel hun huis duurzaam hebben gemaakt met zonnepanelen en daardoor een ingewikkelde energierekening hebben die in de winter anders is dan in de zomer. Ook mensen die noodgedwongen en legaal in een vakantiepark wonen, kunnen gedupeerd worden.

Omtzigt wil daarom dat het kabinet een wet indient die dit moet regelen. Het kabinetsvoorstel zal nu waarschijnlijk geregeld worden in een zogeheten ‘ministeriële regeling’, Dat is een besluit dat niet langs de Tweede Kamer hoeft en dus ook niet gewijzigd kan worden.

Als het kabinet een wet indient, kan het Kamerlid die toetsen aan de Grondwet. Zelf meent hij namelijk dat het prijsplafond waarschijnlijk niet voldoet aan de eis van het bekende eerste artikel dat discriminatie verbiedt. Daarin staat dat iedereen in Nederland in gelijke gevallen gelijk moet worden behandeld. “Wat hier gebeurt is dat mensen die in eenzelfde situatie zitten, een hoge energierekening, niet allemaal op dezelfde manier worden gecompenseerd. Hier wordt ronduit gediscrimineerd op type aansluiting voor gas en elektriciteit. Dat is wel heel vreemd, toch?”

Nu al honderden mailtjes

De kans bestaat bovendien dat degenen die net buiten de boot vallen, massaal naar de rechter stappen omdat hun buurman in een ‘gewoon’ huis wel onder de regeling valt. “Dan moeten ze later alsnog gecompenseerd worden met alle ellende van dien. Je ziet het al voor je. Beter van te voren goed geregeld, dan het achteraf recht moeten zetten.”

De medewerkers van het voormalige CDA-Kamerlid moeten nu al honderden mailtjes beantwoorden van mensen die in de financiële problemen dreigen te komen. Net als bij de Toeslagenaffaire, zegt de man die die zaak mede aan het rollen bracht. “Als mensen in de schuldsanering komen ben je verder van huis, dat weten we allemaal. Voorkom dat dan door het energieplafond van te voren goed te regelen.”

Om dit te voorkomen heeft Omtzigt iets nodig wat hij nu mist: een wettekst op papier die hij kan beoordelen en eventueel kan amenderen. Het klinkt ‘heel rechtsstatelijk’ zegt hij, maar anders kan hij zijn werk als medewetgever niet waarmaken. Over een wet moet een ordentelijk debat gevoerd worden waar de Kamer vervolgens aan kan sleutelen. Ook geeft de Raad van State een advies.

Maar het kabinet is van plan het energieplafond in een gewone ‘ministeriële regeling’ te gieten, wat inhoudt dat de Kamer er niets meer aan kan veranderen. “Terwijl het hier om een kwestie gaat die minstens 11 miljard euro kost en ik denk zelf nog wel veel meer. Dan hebben we het over een bedrag dat waarschijnlijk meer is dan de huidige huur- en zorgtoeslagen bij elkaar.”

Lees ook:
Kamer vreest dat energiebedrijven heimelijk profiteren van het prijsplafond

De Tweede Kamer wil dat minister Jetten (energie) met een regeling komt om mogelijke extra winsten van energieleveranciers af te romen. De vrees bestaat dat de bedrijven willen profiteren van de subsidie die de overheid vanaf 1 januari geeft op de prijs van energie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden