Plein 2Wendelmoet Boersema

Oeps! Verkeerd gestemd. Hoe een foutje van een volksvertegenwoordiger soms nét de doorslag geeft

null Beeld -
Beeld -

Het verkeerde knopje indrukken, vóór stemmen terwijl je tegen bent of andersom. In alle hectiek van het parlementaire werk is een vergissing zo gemaakt.

Meestal komen Kamerleden er mee weg, maar soms staat er ineens een schijnwerper op hun konijnenstreek. Stieneke van der Graaf van de ChristenUnie kan zich sinds kort rekenen tot het select groepje volksvertegenwoordigers wier ‘menselijke fout’ nét het verschil maakte bij een stemming. Afgelopen dinsdag riep Van der Graaf per abuis hardop ‘voor’ bij een hoofdelijke stemming over de zorgmotie. Collega Voordewind probeerde haar nog te corrigeren, de coalitie is immers tegen. Maar Kamervoorzitter Arib was onverbiddelijk. Tot de naam van het volgende Kamerlid is genoemd, is correctie nog mogelijk, daarna niet meer.

De motie van Geert Wilders waarin de PVV het kabinet oproept het zorgpersoneel structureel beter te belonen kreeg zo dankzij een beduuste Van der Graaf ineens een krappe meerderheid van 69 tegen 67. De oppositie haalde opgelucht adem. Bij eerdere pogingen om een dergelijke motie aan te nemen had ze het zelf verprutst. Zo stond PvdA-leider Lodewijk Asscher te lang te kletsen met een collega bij de ingang van de plenaire zaal bij een eerdere stemming over een soortgelijke motie. Hij was even vergeten dat de Kamer vanwege corona in groepen stemt, zijn gesprekspartner was pas later aan de beurt. Maar toen hij Arib in de verte zijn naam hoorde roepen en hij naar binnen stoof, bleek hij te laat. “Ontzettend stom”, aldus een bedremmelde Asscher. Zijn ontbrekende stem was die keer niet bepalend, de motie haalde het toch niet. Bij de eerste stempoging over dezelfde zorg motie had de aanwezigheid van SP-Kamerlid Renske Leijten nog wel de doorslag kunnen geven. Maar zij miste de stemming omdat de (vrij harde en lange) stemmingsbel die dag in het hele Kamergebouw niet werd geluid.

De historische eer van een hele fractie die verkeerd stemt, is in handen van de Partij van de Arbeid. Bij een stemming over netneutraliteit in 2011 volgde de hele fractie woordvoerder Martijn van Dam, en stemde per ongeluk vóór een amendement van CDA en SGP. Toenmalig Kamerlid Jeroen Dijsselbloem deed nog een smeekbede bij de Kamervoorzitter, maar het leed was al geschied.

Stieneke van der Graaf (Christenunie) tijdens het plenair debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP
Stieneke van der Graaf (Christenunie) tijdens het plenair debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.Beeld ANP

Wellicht speelt de enorme hoeveelheid stemmingen een rol, waardoor Kamerleden het bos niet meer zien. Ook al krijgen ze vaak een instructie mee waarop per stemming staat wat ze moeten doen. Of ze verdwalen in de ingewikkelde formuleringen van moties en amendementen.

Dat laatste was zeker het geval in het Europees Parlement, waar een groepje Zweedse Europarlementariërs vorig jaar ‘het open internet om zeep hielp’. Netneutraliteit is al geen lekkere term (het betekent zoiets dat internetproviders alle gegevens gelijk behandelen ongeacht inhoud of herkomst), maar deze wetswijziging kon er ook wat van. Er moest gestemd worden over de optie of er nog gestemd moest worden over de meest controversiële onderdelen van de nieuwe wet over copyright op het internet. U leest het goed. Dan is het verkeerde knopje op de stemcomputer zo ingedrukt. De Zweden moesten diep door het stof.

Soms is er helaas geen computer of ingewikkelde wettekst om de schuld te geven. Historisch is de ‘potloodmisser’ van het Noord-Hollandse D66-Statenlid Wim Cool bij de Eerste Kamerverkiezingen. Statenleden moeten dan simpelweg het vakje rood kleuren bij hun eigen partij, om zich zo te verzekeren van zetels in de Eerste Kamer. Maar Cool kon het rode potlood niet meteen vinden en pakte daarom maar een blauwe pen uit zijn jasje om het vakje vol te krassen. Biljet ongeldig en de zesde senaatszetel voor D66 ging nét verloren. 

U bent gewaarschuwd straks in maart. Gewoon even goed zoeken naar het rode potlood.

Te laat voor de stemming

1.Graaf Schimmelpenninck viel van zijn paard op weg naar Den Haag, waardoor de leerplichtwet in 1900 nét een meerderheid haalde.

2.PvdA’er John Lilipaly was in 1995 op vakantie met zijn zieke zoon waardoor de Limburgse A73 een andere route kreeg dan het kabinet wilde.

3.Frank Wassenberg van de Partij voor de Dieren miste in 2016 de trein waardoor de donorwet nét werd aangenomen.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden