Plein 2Drank

Nu een drooglegging, ooit was er cognac tijdens debatten

Het is een historische mijlpaal, waar de corona-epidemie voor heeft gezorgd. Nederland heeft een gedeeltelijke drooglegging gekregen, voor minstens een maand. De verkoop van alcohol is na acht uur ’s avonds verboden. Coronaminister Hugo de Jonge en premier Rutte kunnen straks nog de boeken in als de eerste politici ooit die Nederland op alcoholrantsoen hebben gezet.

Voor de preciezen onder ons: een echte drooglegging is het niet. Dan was ook het drinken zelf verboden. Maar toch: cafés zijn voorlopig dicht. “We hebben geen avondklok of een nachtklok. We hebben wel een soort alcoholklok”, aldus premier Rutte.

Alcohol aan banden leggen is niet bepaald een hobby van Nederlandse politici. Drugs en tabak mogen zorgen voor stevige debatten, maar op de SP en ChristenUnie na zijn politieke partijen zelden streng over alcohol. Slechts een keer is de verkoop beperkt, de afgelopen decennia: dat trof alleen jongeren, die voortaan achttien moeten zijn.

Consequentie van de corona-drooglegging is dat ook op het Binnenhof zelf de drank taboe is. Ministers en Kamerleden zullen het goede voorbeeld moeten geven. Een biertje pakken na een zwaar debat is sowieso niet mogelijk: sociëteit Nieuwspoort is, net als elke horecagelegenheid, gesloten. Het kan zomaar dat de alcoholklok van het kabinet de genadeklap wordt van een lange Nederlandse traditie, waarbij de drank op het Binnenhof in de late uurtjes rijkelijk vloeide. Die traditie is al tanende. Een echo ervan zijn nog de lage prijzen voor alcohol in het Kamerrestaurant, waar bier en wijn worden geschonken tegen kostprijs.

Vanaf het middaguur gingen de bierflessen open

Ooit was er een tijd dat de PvdA-fractie een eigen caféhoek had in het parlementsgebouw. ‘Binnenhof 5’ was de verhullende bijnaam. Al vanaf het middaguur gingen bierflessen er open. Bij de VVD was kopstuk Johan Remkes lang de trotse ambassadeur van het Jenevergenootschap, toen hij minister was in het tweede kabinet-Balkenende. De premier dwong hem die functie op te geven, wat Remkes ‘gezeur’ vond. 

Ook recenter nog kwam de fles op tafel, zoals tijdens de kabinetsformatie van 2017. VVD-informateur Gerrit Zalm mocht graag de Jack Daniels tevoorschijn halen als de gesprekken dreigden vast te lopen. Op zijn eigen kamer, dat wel. Later beweerden de fractievoorzitters dat ze het glas alleen aannamen om Zalm een plezier te doen. Het kan zomaar waar zijn, want de nieuwe generatie politici let veel meer op de gezondheid.

Er zijn tijden geweest dat ministers tijdens Kamerdebatten alcohol dronken, stiekem. CDA-minister van financiën Fons van der Stee bestelde dan bij de bode een ‘potje thee’. Er zat cognac in, wist iedereen, wat de CDA’er in de jaren tachtig de bijnaam ‘Thee van der Stee’ opleverde. Met zijn drankgebruik werd openlijk gespot. Toen hij papieren kwijt was en mompelde dat hij een stuk kwijt was, riepen journalisten vanaf de perstribune: “Kijk eens in je kraag!”

Voor een pilsje gaan veel Kamerleden tegenwoordig, net als de rest van Nederland, het liefst naar een terras. Pal om de hoek van de Tweede Kamer ligt café Luden, dat uitgroeide tot een geliefde hangout voor politici. Luden heeft ook een zaaltje. De VVD, SGP en andere partijen huren dat geregeld af. Een keurige tent. Komt de naam bekend voor? Kan kloppen: het is het café waar vorige week feestgangers hossend het laatste uur vierden dat de horeca open mocht zijn. Politici waren er die avond niet. Die zaten bij het coronadebat, of thuis het goede voorbeeld te geven. Waar sowieso geen alcoholklok geldt.

Droogleggers en drinkebroers

1.Hugo de Jonge (CDA), ‘coronadrooglegger’
2.Gerrit Zalm (VVD), schenkt whisky bij formatie
3.Fons van der Stee (CDA), cognac uit de ‘theepot’
4.Henk van Gerven (SP), radicale alcoholbestrijder

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden