Analyse Klimaatakkoord

Niet te snel, vooral niet te snel

Beeld Werry Crone

Het kabinet mikt met zijn klimaatplannen op draagvlak. Als dat groter wordt door trager te opereren, dan moet dat maar.

Het kabinet vierde vrijdag een klimaatfeestje, maar wel een nuchter feestje. Vicepremier Hugo de Jonge liet geen mogelijkheid onbenut om de ‘nuchtere aanpak’ van de coalitie te benadrukken: “Als je in je benzineautootje wilt blijven rijden, dan moet je dat vooral doen. We proberen elektrisch rijden zo verleidelijk mogelijk te maken, maar we pesten niemand zijn benzineauto uit.”

Het klimaatparool van het kabinet luidt: wij dwingen niemand ergens toe, en mensen hebben de tijd. De Jonge: “Niemand hoeft morgen naar de Gamma te rennen.” De noodzakelijke stap naar een gasloos huis en een stekkerauto moet voor mensen op ‘natuurlijke momenten’ komen. Als je toch al wilde verbouwen, of een nieuwe auto wilde kopen. Dat klinkt heel mooi, en dat wordt het ook, glundert minister Wiebes tijdens de persconferentie. “We hebben dertig jaar de tijd. Een hele generatie.”

Die relaxte houding staat in schril contrast met de forse ambitie die het kabinet tegelijkertijd uitspreekt. Dankzij het Klimaatakkoord moet Nederland een gidsland in Europa worden, terwijl het volgens alle statistieken nu nog achteraan kachelt met het terugdringen van CO2-uitstoot.

Een kiem van onvrede

Dat de coalitie niet van dwingelandij beticht wil worden, is begrijpelijk. Forum voor Democratie bewees dat er een kiem is van onvrede en won de Provinciale Statenverkiezingen met een campagne tegen ‘klimaatwaanzin’. En gisterochtend nog becijferde het Sociaal en Cultureel Planbureau dat het draagvlak voor klimaatmaatregelen rap afbrokkelt. In één kwartaal daalde de bereidheid om meer te betalen voor het klimaat van 46 naar 38 procent van de bevolking.

De coalitie hoopt daarom dat burgers de komende twee jaar, nog vóór de Tweede Kamerverkiezingen, al wat zoet proeven van de klimaatplannen. Dankzij de verlaging van de energiebelasting bijvoorbeeld.

Tegelijk schuift de coalitie hete aardappelen door naar haar opvolgers. Rekeningrijden? Rutte III doet het vooronderzoek, een volgend kabinet mag de knoop doorhakken om het weer een regeerperiode later, in 2026, in te voeren. De CO2-heffing is bij de invoering in 2021 met 30 euro per uitgestoten ton nog mild, en wordt later pas echt pijnlijk voor de industrie.

Tijd kopen

Door tijd te kopen haalt het kabinet naar alle waarschijnlijkheid ook het Urgendavonnis niet. De coalitie presenteerde vrijdag een rits extra maatregelen om de door de rechter opgelegde 25 procent CO2-reductie in 2020 te halen, bovenop de eerder aangekondigde sluiting van de Amsterdamse Hemwegcentrale. Het verbranden en storten van buitenlands afval wordt belast, de campagne over bandenspanning wordt ‘geïntensiveerd’, er komen enkele verduurzamingssubsidies en een programma om woning­eigenaren te helpen met het aanbrengen van radiatorfolie.

Veel kleine maatregelen, erkent Wiebes. Alles bij elkaar bespaart het kabinet 4 megaton CO2 extra, terwijl om ‘Urgenda’ te halen 9 megaton nodig is. Wiebes wil ‘doorzoeken’ naar besparingen. “Mogelijk kunnen delen van het Klimaatakkoord eerder worden uitgevoerd.” Resolute ingrepen, zoals het sluiten van alle kolencentrales, wil het kabinet niet.

Tussen de regels is vicepremier De Jonge daar helder over. Nergens herhaalt hij de eerdere woorden van premier Rutte dat je een rechterlijk vonnis nu eenmaal moet uitvoeren. De Jonge: “We moeten op korte termijn resultaten boeken, maar die moeten wel kosteneffectief zijn.” Kosteneffectief houdt voor hem in dat geen uitstoot mag ‘weglekken’ naar het buitenland én dat het ‘draagvlak’ er niet onder lijdt. Draagvlak is voor het kabinet zo belangrijk, dat ook de rechter maar even moet wachten.

De hoofdpunten uit het Klimaatakkoord

- De Nederlandse CO2-uitstoot moet 49 procent lager zijn in 2030 (ten opzichte van 1990).
- Die halvering van uitstoot maakt een schone samenleving  haalbaar in 2050, afgesproken in het Parijse Klimaatakkoord. 
- Voertuigen moeten duurzaam en schoon worden. Vanaf 2030 zijn er alleen nog elektrische auto’s te koop. Vuile auto’s hoeven niet van de weg af, maar worden duurder.
- Woningen stoppen met aardgas. Voor 2030 krijgen 1,5 miljoen huizen een warmtepomp of warmtenetwerk in de wijk. Woningcorporaties regelen dat voor huurhuizen, wijk voor wijk.
- Woningeigenaren kunnen advies en subsidie krijgen om te isoleren. Geld lenen om het eigen huis te verduurzamen kan bij een warmtefonds, waarin jaarlijks 50 tot 80 miljoen euro zit.
- Grote bedrijven gaan een CO2-heffing betalen. Ze krijgen ook subsidie om schoner te gaan werken, met groene waterstof. Ook mogen ze broeikasgas gaan afvangen en in de zeebodem opslaan.
- De kolencentrales sluiten in 2030. Dankzij nieuwe wind-molens en zonnepanelen wordt dat jaar 75 procent van de Nederlandse elektriciteit groen.
- De bedoeling is dat in 2026 rekeningrijden wordt ingevoerd. Maar of dat gebeurt en hoe precies moet een volgend kabinet beslissen.
- Over de lucht- en scheepvaart staan geen afspraken in het Klimaatakkoord.

Lees ook:

Wat betekent het Klimaatakkoord thuis, op het werk en voor de portemonnee?

En hoe reageren het bedrijfsleven en milieuorganisaties? Wat betekenen de afspraken voor u als burger?

Het Klimaatakkoord is klaar. Wat nu?

Het klimaatakkoord is gepresenteerd. Maar nu is het kabinet er nog lang niet. Welke hordes wachten nog?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden