Plein 2

Niet álles is geoorloofd voor ‘gewezen bewindspersonen’

Je kunt, zoals de Brit Edward Heath, na je premierschap een zeiltocht rond de wereld gaan maken. Het is ook mogelijk in de voetsporen van Fred Teeven te treden door, zodra je het kabinet verlaat, buschauffeur te worden op lijn 356 tussen Haarlem en Amsterdam-Bijlmer. Of je gaat een beetje helpen in de bed & breakfast van je vrouw - wat Stef Blok deed tussen zijn ministerschappen in.

Er zijn vele manieren om je loopbaan voort te zetten na een verblijf op het Binnenhof. Wel in de wetenschap dat de kans groot is dat je het nooit helemaal goed doet. Als je te vroeg gaat, pleeg je kiezersverraad. Krijg je een mooie vervolgfunctie, is het de schuld van de baantjescarrousel. En vind je geen baan, ben je een wachtgeldprofiteur.

Blauwe boekje

Het CDA-duo Maxime Verhagen en Henk Bleker vormt een aparte categorie. Zij daalden af van het pluche naar de zeepkist, om op het Malieveld te fulmineren tegen kabinetsbeleid waar hun eigen vingerafdrukken opzitten. Eerstgenoemde was in het kabinet-Rutte I minister van economische zaken en landbouw, de ander diens staatssecretaris, in een periode dat het omstreden stikstofbeleid in de grondverf werd gezet. De rechter heeft daar inmiddels korte metten mee gemaakt. Beide heren voelen zich er niet verantwoordelijk voor. Verhagen in deze krant: “Als je je als minister ook nog bezig moet houden met wat de staatssecretaris allemaal bedenkt...”.  En de staatssecretaris wilde er desgevraagd niet op ingaan: “Hier moet ik me helemaal in verdiepen”, zei Bleker toen de krant contact met hem zocht vooreen reconstructie van het stikstofbeleid. “Daar heb ik geen tijd voor.”

Bleker is, behalve mede-eigenaar van een koeienbedrijf in Mongolië, voorzitter van Vee en Logistiek Nederland. Dat is de belangenbehartiger van ondernemers in de veehandel en het veetransport. Met die kennis is het niet vreemd dat de CDA’er vorige maand het boerenprotest in Den Haag omarmde. Verhagen deed vorige week hetzelfde met de bouwers op het Malieveld. Ook dat is te verklaren: de voormalige vicepremier is tegenwoordig voorzitter van lobbykanon Bouwend Nederland.

Maxime Verhagen namens Bouwend Nederland op het Malieveld voor het bouwersprotest, eind oktober. Beeld ANP

Het blijft oppassen voor politici die na kabinetsdeelname een baan in de lobbywereld accepteren. In het zogeheten ‘Handboek voor Bewindslieden', beter bekend als het blauwe boekje, staat dat niet alles is geoorloofd. ‘Gewezen bewindspersonen’ zijn gedurende een periode van twee jaar na hun aftreden ‘voor de medewerkers van hun voormalige ministerie niet aanvaardbaar als lobbyist'. Oftewel: een oud-minister mag in die tijd geen zakelijke contacten onderhouden met ambtenaren of bewindslieden op zijn (of haar) voormalige departement. Geen contact betekent heel strikt: geen e-mails, geen telefoongesprekken, geen enkele andere vorm van communicatie.

Het is ondenkbaar dat de voorzitter van Bouwend Nederland geen contacten heeft bij het ministerie van economische zaken. Dan zou het namelijk geen goede voorzitter zijn. Toch heeft Verhagen altijd met gerust hart kunnen mailen en appen met de ambtenaren: de nieuwe richtlijn geldt sinds 2017, de CDA’er werd in juli 2013 voorzitter van Bouwend Nederland.

Spookrijden

Ook Camiel Eurlings zou met deze afspraak destijds een probleem hebben gehad. De CDA’er werd in 2011 lid van de KLM-directie, slechts enkele maanden na zijn vertrek als minister van verkeer en waterstaat. Sonny Motké, schrijver van een biografie over Eurlings, zei eerder dit jaar in deze krant: “Hij was goed in het onderhouden van de externe relaties. Als er een afspraak was met Rutte of een ander lid van het kabinet, was Eurlings er als directeur van de vrachtdivisie altijd bij.”

Ook opvallend: Pieter Winsemius (VVD) trad in 1986 toe tot het bestuur van Natuurmonumenten, vlak na zijn vertrek als minister van milieubeheer. Als voorzitter van die club hekelde Winsemius de aanpak van de zure regen door het tweede kabinet-Lubbers. ‘Ecologisch spookrijden’, noemde Winsemius dit.  Hij pleitte voor ‘krachtige maatregelen’, zoals inkrimpen van de veestapel en verminderen van de maximum snelheid. Winsemius richtte zich nadrukkelijk tot zijn opvolger, partijgenoot Ed Nijpels. Zo bont hebben zelfs Verhagen en Bleker het niet gemaakt.

Lobbyende CDA’ers

1. Henk Bleker
2. Maxime Verhagen
3. Camiel Eurlings 

Lees ook:

‘Je kunt me voor veel verantwoordelijk houden, maar niet voor de invoering van de Pas’

Oud-minister Maxime Verhagen demonstreert mee met de bouwers. Maar zat in 2012 wel heel dichtbij het vuur toen de eerste bouwstenen van de Pas werden gelegd.

Dossier Plein 2

De voorgaande afleveringen van onze parlementaire rubriek zijn hier te vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden