Syrië

Nederlandse regering haalt IS-vrouw en kinderen uit Syrië

In het kamp Al-Hol worden duizenden vrouwen en kinderen van IS-strijders vastgehouden.  Beeld AP
In het kamp Al-Hol worden duizenden vrouwen en kinderen van IS-strijders vastgehouden.Beeld AP

Een Nederlandse delegatie heeft zaterdag in Koerdisch gebied in het noorden van Syrië een IS-vrouw en drie kinderen opgehaald.

Een IS-vrouw en drie kinderen van 2, 5 en 12 jaar oud zijn zaterdag opgehaald uit Syrië door een delegatie van de Nederlandse overheid. Zij verbleven in een gevangenenkamp, bewaakt door de Koerden.

De Nederlandse Syriëgezant Emiel de Bont en een afgevaardigde van het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn in Qamishli, vlakbij de Turkse grens. De Bont zei dat de afvaardiging er was met 'een duidelijk mandaat, om een kleine groep Nederlanders op te halen.’ Het ministerie van Justitie kon tot op heden niets zeggen over de ophaalactie.

Het gaat om Ilham B. uit Gouda, bevestigt haar advocaat Tamara Buruma. De vrouw zat daar al jaren vast in Koerdische kampen vanwege vermeende betrokkenheid bij Islamitische Staat (IS). B. zal samen met haar twee jongere kinderen naar Nederland worden gebracht en moet daar voor de rechter verschijnen. De vrouw wordt in Nederland vastgezet, haar kinderen komen onder toezicht van jeugdzorg.

Het derde kind is een meisje van 12 jaar dat door haar moeder zou zijn meegenomen naar Syrië en wier vader in Nederland een rechtszaak aanspande om haar terug te krijgen. De moeder van het kind blijft vooralsnog achter in een Koerdisch kamp.

Ilham B. reisde in 2013 op 19-jarige leeftijd af naar Syrië en trouwde met Bilal A., een Syrië-ganger uit Antwerpen die volgens de rechtbank voor de politie van IS werkte. Hij is later ter dood veroordeeld door een Iraakse rechtbank, aldus berichten in Belgische media, al is het onduidelijk of dat vonnis is voltrokken.

Het is niet de eerste keer dat er Nederlanders worden teruggehaald uit Syrië. In 2019 werden twee weeskinderen gerepatrieerd.

Gevoelige kwestie

De terugkeer van de uitreizigers, Nederlanders die vertrokken naar het kalifaat van Islamitische Staat (IS), is een gevoelige politieke kwestie, zeker nu het kabinet demissionair is. Nog altijd verblijven er tientallen Nederlanders, vooral vrouwen en kinderen, in Koerdische opvangkampen in Noord-Syrië.

De coalitie is verdeeld over wat de Nederlandse overheid voor hen moet doen. D66 vindt het humanitaire argument van het lot van de kinderen het sterkst wegen, partijen als VVD en CDA hangen sterk aan het argument van de veiligheid, en willen voorkomen dat geradicaliseerde burgers terugkeren. Hun argument was steeds dat mét de kinderen ook de ouders mee kunnen komen, uit oogpunt van mensenrechten.

In 2019 spanden 23 IS-vrouwen een kort geding tegen de staat aan, om Nederland te dwingen hen met hun 56 kinderen op te halen uit gevangenkampen in Noord-Syrië. Ze verloren dit proces tot aan de Hoge Raad. Het is niet duidelijk of de vrouw en kinderen om wie het nu gaat, tot deze groep behoorden.

Kamerleden bezorgd

Tweede Kamerleden reageren verschillend op de berichten. De Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders en Forum voor Democratie willen een debat met demissionair ministers Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) en Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken). De ministeries hebben nog niet gereageerd op de berichtgeving.

“Als dit waar is hebben Kaag en Grapperhaus een groot politiek probleem”, twittert Wilders. “Het is onacceptabel en onaanvaardbaar dat we de islamitische vijand van ISIS hierheen halen. Die terreurvrouwen hebben hun recht verspeeld ooit nog voet op Nederlandse bodem te zetten!”

“Los van het feit dat dit schandalig is valt hiermee ook het argument van het kabinet weg dat we geen Nederlandse delegatie naar Syrië zouden kunnen sturen om de terugkeer van Syriërs te regelen”, vindt FVD-voorman Thierry Baudet.

Ingrid Michon van de VVD vindt het een “zeer zorgwekkende ontwikkeling. Als dit waar is, dan gaat dat in tegen de wens van de Tweede Kamer en eerdere uitspraken van de rechter. Ik wil zo snel mogelijk duidelijkheid van het kabinet hebben”.

Niet alle partijen reageren negatief. D66-Kamerlid Hanneke van der Werf vindt het “goed voor de veiligheid van Nederland: deze IS-vrouwen hierheen halen, berechten en voorkomen dat ze van de radar verdwijnen. Niet in het minst voor hun kinderen die onder erbarmelijke omstandigheden leven en door IS geronseld worden”.

Mirjam Bikker van de ChristenUnie reageert terughoudend, maar zegt wel dat het voor haar “cruciaal” is dat “Nederland zich moet inspannen voor berechting van IS-strijders, dus ook de vrouwen. Hoe dan ook moet het recht zijn loop hebben. En voor deze kinderen is goede zorg onder overheidstoezicht nodig”.

Kinderen daar geboren

Het ministerie van justitie heeft een redelijk goed beeld hoeveel Nederlandse vrouwen en kinderen er nog in Syrië zijn. Veel kinderen zijn daar geboren, gedurende de strijd die het land verscheurde. De vrouwen vertrokken destijds om zich bij terreurbeweging Islamitische Staat aan te sluiten. Toen die beweging in het nauw werd gebracht, belandden velen van hen in door Koerden bewaakte opvangkampen. Daar verblijven mensen met tientallen verschillende nationaliteiten.

De Koerden, en ook de Verenigde Naties, dringen er al jaren op aan dat landen hun burgers repatriëren. Nederland heeft altijd volgehouden geen Syriëgangsters op te halen uit het strijdgebied, omdat het daar te gevaarlijk zou zijn.

Opmerkelijk is dat Denemarken onlangs aankondigde dat het drie vrouwen die terreurbeweging IS steunen en hun kinderen wil terug te halen uit Syrië. Die ommekeer in het beleid volgt na toenemende druk van partijen waar de minderheidsregering, die een zeer streng migratiebeleid voert, op leunt. Zij zullen bij terugkeer berecht worden. Mochten er vrouwen naar Nederland terugkeren, dan wacht hen waarschijnlijk ook in Nederland een proces.

Lees ook:

Geweld en agressie nemen toe in vluchtelingenkamp Al-Hol. ‘Internationale gemeenschap moet iets doen’

Onlangs trokken hulporganisaties nog aan de bel. De situatie in Al-Hol, het kamp waar veel vrouwen en kinderen van IS-strijders opgevangen worden, wordt slechter en slechter.

De patstelling rond IS-kinderen duurt voort

Eind 2019 oordeelde het hooggerechtshof dat de staat toch niet verplicht is IS-vrouwen en hun kinderen terug te halen. Maar daarmee is het probleem voor het kabinet niet verdwenen. Integendeel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden