Hawija

‘Nederland wist van hogere risico op doden bij aanval op Hawija’

F-16's van de Koninklijke Luchtmacht tijdens een training in Nederland.Beeld ANP

Nederland wist dat de aanval op het Iraakse Hawija riskanter was dan vooraf berekend, blijkt nu. De Kamer wil een nieuw debat met minister Bijleveld van Defensie. 

Er waren signalen. En er waren modellen. Op basis van die modellen berekende Nederland dat de aanval op de bommenfabriek van Islamitische Staat geen burgerdoden zou kosten. Nu blijkt uit een reconstructie van NOS en NRC dat Nederland wist dat die aanval en de erop volgende explosies riskanter zouden zijn dan uit de eerdere modellen bleek. Er was gekeken naar soortgelijke aanvallen op bommenfabrieken van IS. Daaruit concludeerde men dat de ‘verwachte nevenschade’ groter zou kunnen zijn dan gedacht.

NOS en NRC vroegen op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (wob) alle documentatie op over Hawija. De aanval leidde in november al tot verhitte debatten in het parlement. Wat wist Defensie kort na de aanval over de burgerdoden? En wat wist de premier? Nederland nam destijds deel aan de strijd tegen IS in Irak (en later Syrië) met F-16’s. Officieel was de opdracht: geen aanval wanneer er risico op burgerdoden bestaat.

Hawija ligt in het noorden van Irak en was destijds een IS-bolwerk. Maar er waren ook veel vluchtelingen die de strijd in Tikrit onvluchtten. IS-strijders dirigeerden hen als menselijk schild naar woningen vlakbij de fabriek. Nog steeds is onduidelijk of Nederland daarvan op de hoogte was. Uit een intern verslag van juni 2015 blijkt wel dat het doelwit ‘langdurig geobserveerd was’.

Ondanks de signalen ging de hoge militair (red card holder) die namens Nederland de aanval goedkeurde, ervan uit dat de extra schade van explosies beperkt zou blijven tot het industrieterrein. Daar verbleven alleen IS-strijders.

De Kamer  vroeg en kreeg dinsdag een nieuw debat met minister Bijleveld van Defensie. Zij komt deze week nog met een brief over Hawija, die ze toezegde na het laatste debat over de kwestie. Daarin geeft ze ook uitleg over het schadefonds voor de slachtoffers, dat Nederland wil opzetten.

Lees ook: 

Slachtoffers Nederlandse bom op Hawija melden zich massaal voor schadevergoeding

Een Nederlandse luchtaanval in 2015 op een bommenfabriek van IS in Irak vernietigde ook een woonwijk. Advocaat Zegveld werkt namens de slachtoffers aan een rechtszaak tegen de staat.

Bijleveld komt terug op eerdere beweringen over ‘Hawija’

Het was nooit duidelijk hoeveel doden er precies zijn gevallen, zegt Defensie nu over het bombardement in Irak.

Na een lang debat blijven cruciale vragen over Hawija onbeantwoord

De Kamer viel premier Rutte vooral op zijn geloofwaardigheid aan, maar kreeg geen helderheid over de feiten, omdat de geheugens van alle betrokkenen uit 2015 haperen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden