Persconferentie met premier Mark Rutte.

AnalyseCoronamaatregelen

Nederland is nog één stap verwijderd van een totale lockdown

Persconferentie met premier Mark Rutte. Beeld BSR Agency

Opnieuw grijpt het kabinet ongekend hard in om het coronavirus te stoppen. Een totale lockdown komt in zicht.

Wie nog had gedacht dat het leven begin april weer zijn gewone loop zou hernemen, is maandagavond uit die illusie geholpen. Het kabinet grijpt – opnieuw – ongekend hard in om de uitbraak van het coronavirus te beteugelen. In feite is Nederland nog één stap verwijderd van een totale lockdown.

Het openbare leven zal nog tot zeker tot 1 juni voor een groot deel of zelfs helemaal platliggen. Alle evenementen en samenkomsten tot die datum zijn door het kabinet geschrapt. Het betekent dat er in het jaar van 75 jaar bevrijding geen openbare dodenherdenkingen en Bevrijdingsfestivals zullen zijn. Tot juni zijn er geen kerkdiensten en het uitspelen van de eredivisie wordt nagenoeg onmogelijk. Door ruim twee maanden van tevoren alle evenementen af te gelasten, wil het kabinet organisatoren duidelijkheid geven.

Minister Ferd Grapperhaus (justitie) zei bij de aankondiging dat hij beseft dat de maatregel hard zal aankomen. “Juist in een tijd als deze verheug je je op bepaalde georganiseerde bijeenkomsten. Maar als we het coronavirus willen controleren, dan hebben we geen keus. We zullen ons moeten disciplineren.”

Samenscholingsverbod

Tot afgelopen weekend hoopte het kabinet dat de bevolking zichzelf zou disciplineren en de opgelegde regels zou volgen, zoals het houden van anderhalve meter afstand tot elkaar. Maar tijdens het zonnige weekeinde bleek lang niet iedereen bereid die voorschriften te volgen. Stranden, parken en bouwmarkten werden massaal bezocht.

Daarom krijgen burgemeesters – zoals een deel van hen had verzocht – de mogelijkheid drukbezochte plekken af te sluiten en te handhaven als mensen in de openbare ruimte géén anderhalve meter afstand houden. Dit samenscholingsverbod gaat in vanaf drie personen die geen gezin vormen. Particulieren kunnen bekeuringen tot 400 euro krijgen. Winkeliers die het niet zo nauw nemen met de regels kunnen met 4.000 euro beboet worden. Het kabinet maakte maandag ook bekend dat kappers en schoonheidsspecialisten de deuren moeten sluiten.

‘Intelligente lockdown’

Premier Rutte noemt de maatregelen een ‘enorme aanscherping’. Hij sprak van een ‘intelligente lockdown’, vanwege de extra bewegingsbeperking voor gezinnen waarin één persoon koorts heeft. Alle gezinsleden moeten dan thuis blijven, behalve als iemand een vitaal of cruciaal beroep heeft. Deze maatregel wordt ingesteld omdat er veel te weinig testmateriaal is om te controleren of een patiënt het coronavirus heeft.

Rutte noemt de beperking intelligent omdat niet het hele land plat hoeft te liggen. Tegelijkertijd liet hij, toen hij de bevolking opriep ‘een beetje intelligent’ te doen, doorschemeren dat het kabinet een totale lockdown achter de hand houdt. “Blijf zoveel mogelijk thuis, doe niet meer dan even een frisse neus halen. En doe het alleen. Maak van de supermarkt geen uitje. Heb nou niet de overheid nodig om te zeggen hoe we die afstand gaan houden.”

Steeds serieuzer

Nog maar twee weken geleden riep Rutte ontspannen, bijna laconiek, op om geen handen meer te schudden. De dagen daarna greep het coronavirus steeds feller om zich heen, waarna de toon en de maatregelen van het kabinet almaar serieuzer werden. Inmiddels wijkt de Nederlandse aanpak alleen nog op detailniveau af van die van de buurlanden.

De eerder genomen maatregel om restaurants en cafés tot 6 april gesloten te houden, blijft voorlopig in stand. Dat geldt ook voor de scholen. Het kabinet wil ruim voor 6 april beslissen of en hoelang de ingrepen verlengd worden.

Veel zal afhangen van het ziekteverloop tijdens deze, volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), cruciale week. De komende dagen zal duidelijk moeten worden of de twee weken geleden getroffen maatregelen de virusuitbraak indammen. Maandag nam de groei van het aantal aan het virus overleden mensen af. Er kwamen 34 overlijdensgevallen bij, tegen 43 op zondag. Wel werden 242 patiënten opgenomen, het hoogste aantal tot nu toe.

Nog weinig houvast in maatregelen

Sommige sectoren en organisaties puzzelden vanavavond nog op de gevolgen van de aangescherpte maatregelen van het kabinet. Andere zijn blij dat er na een week hoofdbrekens eindelijk duidelijkheid is. 

De Algemene Nederlandse Kappers Organisatie (Anko) bijvoorbeeld, had ‘een helleweek’, zegt woordvoerder Gonny Eussen. Maandag adviseerde de kappersvereniging haar leden de deuren te sluiten omdat het advies om anderhalve meter afstand te houden in een kapperszaak niet vol te houden is. Tot het RIVM ineens zei dat naar de kapper gaan nog best kon.

“Toen kregen we wel een lichte hartverzakking”, aldus Eussen. Hoe die twee aanwijzingen met elkaar verenigd moesten worden, bleef onduidelijk, tot het kabinet maandag besloot dat ‘contactberoepen’ als kappers of nagelstilisten hun deuren moeten sluiten. Eussen: “We zijn blij dat de knoop is doorgehakt.”

Ook paramedische beroepen werden genoemd. Die moeten volgens het kabinet alleen nog echt noodzakelijke zorg leveren. Een besluit dat het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie eerder op de dag al had genomen, zegt woordvoerder Pieter Vonk. “Niet omdat het kabinet dat zegt, maar omdat uit recente onderzoeken aanwijzingen komen dat mensen die nog geen klachten hebben, wel besmettelijk kunnen zijn.”

Fysiotherapie die kan wachten wordt voorlopig opgeschort, wie echt een behandeling nodig heeft, zal die in principe op afstand krijgen. Bijvoorbeeld via speciale computerprogramma’s. Als dat echt niet kan, zullen fysiotherapeuten in overleg met andere zorgverleners bepalen waar en hoe iemand het beste behandeld kan worden. Afhankelijk van hoe groot het risico op besmetting is, kan dat thuis zijn, op de praktijk of op een andere locatie. 

Sportevenementen zullen tot 1 juni niet meer kunnen plaatsvinden. Ook alle competities blijven zeer waarschijnlijk stilliggen, van betaald voetbal tot amateursport. Voetbalbond KNVB vond het maandagavond nog te vroeg om te zeggen of dit betekent dat het lopende seizoen niet meer kan worden afgemaakt. De bond gaat dinsdag met de clubs in gesprek over de gevolgen voor het betaald voetbal. “Wij zijn nu in contact met de ministeries van sport en van justitie en veiligheid over wat dit betekent. Mag er niet gespeeld worden, ook niet getraind? Dat willen we eerst weten”, zegt een woordvoerder.

Ook voor de Markthal in Rotterdam zijn de gevolgen nog niet duidelijk. Een woordvoerder kon vanavond nog niet zeggen of de deuren zullen sluiten. Dat is goed mogelijk, omdat het kabinet ook bijeenkomsten van minder dan honderd mensen heeft verboden. Die grens was eerder reden dat de Markthal kon openblijven terwijl de Rotterdamse zaterdagmarkt werd afgeblazen, tot woede van de kooplui.

Voor concertorganisator Mojo was de boodschap van het kabinet glashelder. Die had op de website onmiddellijk de lijst paraat van concerten in april en mei die nu ook geschrapt moeten worden. Voor de meeste concerten geldt dat naar een vervangende datum wordt gezocht. 

Ook duidelijk is dat de viering van de bevrijding in Wageningen en het traditionele defilé aldaar niet doorgaan. Het Comité 4 en 5 mei beraadde zich maandagavond nog over het aanpassen van Dodenherdenking en bevrijdingsviering.

Hoewel er over de scholen nog geen beslissing is genomen ­– dat gebeurt op 6 april ­– riep vakbond CNV Onderwijs het kabinet meteen op de schoolexamens per direct te annuleren, in het belang van de gezondheid van onderwijspersoneel en leerlingen. Bij de Algemene Vereniging Schoolleiders kwamen veel vragen binnen over wat het voor scholen betekent dat mensen niet meer in groepen samen mogen komen, zegt voorzitter Petra van Haren. “Er is veel gezegd, maar er is ook nog veel onzeker.” 

Dinsdag wordt waarschijnlijk een knoop doorgehakt over het al dan niet afnemen van de schoolexamens. Dat laat het ministerie van onderwijs weten.

Lees ook:

Een ‘intelligente lockdown’. Dit zijn de nieuwe maatregelen tegen het coronavirus

Het kabinet kondigde weer strengere maatregelen aan. Samenkomsten zijn tot 1 juni verboden. Wie zich niet aan de regels houdt, kan een boete krijgen. ‘Een intelligente lockdown’, aldus premier Rutte.

Voor een totale lockdown heb je geen noodtoestand nodig

Het is nog niet zover, maar het kan deze week wél gebeuren. Om het coronavirus te bedwingen zou het kabinet kunnen overgaan tot een totale lockdown. Hoort daar ook een noodtoestand bij

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden