Verkiezingen

Nederland gaat in maart niet één dag, maar drie dagen naar de stembus

Beeld Werry Crone

Het kabinet wil de verkiezingen uitsmeren over drie dagen, en 70-plussers mogen per post stemmen. Gemeenten maken zich zorgen over de uitvoerbaarheid. 

De Tweede Kamerverkiezingen gaan er heel anders uitzien dan we gewend zijn. Minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken wil de verkiezingen verdelen over drie dagen: 15, 16 en 17 maart. Daarnaast krijgen 70-plussers de mogelijkheid om per post te stemmen. Dat schrijft Ollongren vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Met de spreiding over meerdere dagen en het stemmen per post wil de minister ervoor zorgen dat het niet te druk wordt bij de stembureaus, en dat ouderen veilig hun stem kunnen uitbrengen. De maatregelen komen bovenop de ‘Tijdelijke wet verkiezingen Covid-19’, waarover de Eerste Kamer komende dinsdag stemt. In die wet staan regels over onder meer het houden van anderhalve meter afstand en verplicht handen wassen bij binnenkomst in het stemlokaal.  

‘Allerlei bronnen aanboren om vrijwilligers te vinden’

Gemeenten maken zich zorgen over de uitvoerbaarheid, zegt Esther Verhoeff van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). “We begrijpen dat dit nodig is, maar het wordt organisatorisch een flinke uitdaging.” Stemlokalen moeten groot genoeg zijn om 1,5 meter afstand te kunnen houden, maar ze moeten ook goed toegankelijk zijn. Daardoor zullen een hoop locaties afvallen. Ook de bemensing wordt een probleem, voorziet Verhoeff. “Het was voorgaande jaren al moeilijk om voldoende vrijwilligers voor stembureaus te vinden. Nu moet het ook nog eens verspreid over meerdere dagen. En heb je eenmaal mensen gevonden, dan bestaat altijd het gevaar dat ze alsnog ziek worden.”

Vrijdagmiddag zei minister Ollongren na afloop van de ministerraad ‘dat gemeenten dit aankunnen’. “We gaan in december een grote campagne voeren om te zorgen dat mensen zich melden als vrijwilliger. Jongere mensen, studenten: we willen allerlei bronnen aanboren”. 

Gemeenten krijgen ook extra geld, schrijft Ollongren in de brief. In september kregen ze al 30 miljoen euro voor de organisatie, daar komt nu nog een onbekend bedrag bij. In gemeenten met minder dan 10.000 kiezers zal één lokaal open gaan op de maandag en de dinsdag voor de verkiezingen. Grotere gemeenten zullen op die dagen meer stembureaus openen, oplopend tot twintig in de vier grote steden. Op 17 maart, de oorspronkelijke verkiezingsdag, zijn veel meer stemlokalen open. 

Grotere invloed van exitpolls

Aalt Willem Heringa, directeur van het Montesquieu Instituut voor democratie, politiek en parlementaire besluitvorming, is blij met de nieuwe maatregelen. Toch ziet hij ook nadelen, bijvoorbeeld bij het stemmen per post. “Welke formulieren moet men straks invullen? Binnen welke termijn moet het binnen zijn? Laat je alle brieven naar Den Haag komen, of naar verschillende plekken? Of regel je het elektronisch?” Daarnaast bestaat altijd de kans dat er misbruik van wordt gemaakt. “Je weet nooit precies of de persoon die de brief invult ook daadwerkelijk die persoon is.”

Door het gespreid stemmen zullen peilingen bij het stembureau, oftewel exitpolls, een grotere invloed krijgen, voorspelt Heringa. “We zagen in voorgaande jaren ook al dat mensen in hun stemgedrag worden beïnvloed door peilingen halverwege de verkiezingsdag.” Als het mogelijk is om al op verkiezingsdag 2 een exitpoll-uitslag te geven, zullen mensen eerder stemmen op de partij die aan kop gaat. “Mensen stemmen graag op een succesvolle partij.”

Lees ook: 

Minister Ollongren: De verkiezingen gaan door, ook als er nog corona heerst

Ook als in het voorjaar nog steeds coronamaatregelen gelden, gaan de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021 gewoon door, schrijft minister van binnenlandse zaken Kajsa Ollongren aan de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden