Vliegramp Teheran

Nederland biedt Canada hulp aan na vliegramp. ‘Het is alsof de film van MH17 opnieuw wordt afgespeeld’

In Ottawa werden vandaag de slachtoffers van het Oekraïense vliegtuig dat woensdag bij Teheran neerstortte herdacht.Beeld Reuters

Nederland biedt de Canadese autoriteiten en nabestaanden steun en expertise aan bij het verwerken van de vliegtuigcrash in Iran, waarbij onder meer 57 Canadezen omkwamen. Bij MH17-nabestaanden haalt de ramp in Iran alle emoties weer naar boven.

Zodra Piet Ploeg gisteren het nieuws hoorde dat het vliegtuig van Ukraine International Airlines bij Teheran mogelijk is neergehaald door een raket, belde hij Buitenlandse Zaken. “Ik heb onze hulp en ervaring aangeboden aan de Canadezen.” Ploeg is bestuurslid van de Stichting MH17. Hij verloor zelf zijn broer, schoonzus en neef bij de ramp in 2014. Alle 298 inzittenden kwamen om, onder wie bijna tweehonderd Nederlanders. “Ik zie die beelden van wrakstukken, bodybags en wanhopige nabestaanden weer voor me. Het is alsof de film van vijfenhalf jaar geleden helemaal opnieuw wordt afgedraaid.”

Ploeg krijgt ook reacties van andere nabestaanden van de ramp boven Oekraïne, bij wie alles deze dagen weer bovenkomt. “Het is dramatisch, er zijn zoveel overeenkomsten met deze ramp in Iran. Een overheid die betrokkenheid ontkent, het nalaten van veiligheidsmaatregelen. Wat ik vooral heel erg vind, is dat men niets geleerd lijkt te hebben. Waarom is het luchtruim boven zo’n conflictgebied niet snel helemaal afgesloten? Dat vind ik echt heel erg. Als burgers ben je in de lucht in dat geval een zittende schietschijf.” Ploeg wijst ook op de extra zware verantwoordelijkheid die een land heeft wanneer het beschikt over zwaar afweergeschut.

‘Hou vooral goed contact met nabestaanden’

Bij de ramp bij Teheran woensdag kwamen alle 176 inzittenden van de Boeing 737-800 om, onder wie 57 Canadezen. De Canadese premier Justin Trudeau belde daarom donderdagavond met premier Mark Rutte om te vragen naar diens ervaringen rond de MH17. Rutte bood “alle hulp die we kunnen geven” aan en heeft zijn collega gecondoleerd. “Dit raakt Canada in het hart”, aldus de premier op zijn vrijdagse persconferentie.   

Volgens Rutte hielp het dat de Nederlandse overheid destijds zich concentreerde op drie belangrijke ‘sporen’. “Als eerste onze mensen terughalen, de repatriëring van de slachtoffers. Dan de waarheidsvinding, zoals het onderzoek van het JIT, en als derde het strafrechtelijke traject. Dat geeft structuur, ook in de communicatie met alle betrokkenen en de media”, aldus de premier. De rechtszaak rond de MH17 begint dit voorjaar.

Rutte noemt daarnaast het belang van de vorming van een ‘coalitie van getroffenen’, samenwerking tussen de landen die burgers hebben verloren. Bij deze ramp zijn dat onder meer Iran zelf, Oekraïne, Canada, Zweden en Afghanistan. Trudeau liet donderdag weten dat Rutte hem had geadviseerd vooral goed contact te houden met de nabestaanden en alle betrokken partijen.

Dat zou ook het advies zijn van de Stichting MH17 aan de Canadezen. “Organiseer je als nabestaanden. Samen sta je sterker”, aldus Ploeg. “Werk daarnaast constructief samen met de autoriteiten. Dat hebben wij destijds ook vanaf het begin gedaan. Het helpt niet om de barricaden op te klimmen, dan kom je tegenover elkaar te staan.”

Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Videobeelden van een projectiel

Het Verenigd Koninkrijk en Canada zeiden donderdag inlichtingen te hebben waaruit blijkt dat het vliegtuig met een raket is neergehaald. Ook zijn er videobeelden waarop te zien zou zijn dat een projectiel het vliegtuig raakt. Nederlandse inlichtingendiensten bevestigen vandaag dat de Oekraïense Boeing 737 die bij Teheran verongelukte, uit de lucht is geschoten. Volgens minister Bijleveld beschikt de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst over eigen informatie dat het toestel is geraakt door een luchtafweerraket.

Ook minister Blok van buitenlandse zaken bevestigde dit. “Het is nu van belang dat er een grondig onderzoek plaats vindt”, aldus Blok. Volgens Blok is er contact tussen de Nederlandse specialisten en Canadese specialisten over wat er nodig is. “Canada kan op ons rekenen.” De Europese Commissie noemt het vandaag eveneens van “het grootste belang dat er een onafhankelijk en geloofwaardig onderzoek” komt naar de toedracht van de vliegtuigcrash.

Teheran ontkent raket als oorzaak

Volgens Teheran is het toestel niet geraakt door een raket. Met het uitlezen van de zwarte dozen van het toestel, die mogelijk meer informatie over de toedracht aan het licht brengen, wordt vandaag een begin gemaakt. Iran zegt dat het trekken van conclusies wel enkele maanden tot een jaar kan duren.

De Duitse vliegmaatschappij Lufthansa heeft vandaag alle vluchten van en naar Teheran de komende tien dagen geschrapt. Twee dagen geleden verklaarden de VS het luchtruim boven Iran en Irak voor alle Amerikaanse burgerluchtvaart tot verboden gebied. Meerdere maatschappijen volgden dit besluit, zoals de KLM, maar er was geen totale sluiting van het luchtruim.  Volgens Rutte zijn er wat dat betreft na de ramp met MH17 wel ‘grote stappen’ gezet maar is de betere samenwerking “nooit perfect”. 

Correctie 11/01: In eerste instantie was sprake van 63 Canadese slachtoffers. Dat getal is naar beneden bijgesteld en toen ook aangepast in dit artikel. 

Lees ook:

Het ‘missen’ door Iran bewijst dat ze over geavanceerdere rakettechnologie beschikken dan werd aangenomen

Iran lijkt bewust Amerikaanse militairen te hebben gespaard bij de laatste aanval. Dat duidt er echter ook op dat Iran beschikt over geavanceerdere rakettechnologie dan werd aangenomen.

Nabestaande Piet Ploeg: Iedereen lijkt te weten hoe je moet rouwen

Lees hier een interview met Ploeg uit 2018, onder meer over het onderzoek naar de schuldigen van de vliegramp. “Zelf wil ik vooral gerechtigheid.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden