Corruptie

Nederland bevriest VN-geld vanwege corruptie bij Russisch project

Minister Sigrid Kaag voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking (D66) wil toezeggingen tot verbetering van de UNDP. Beeld ANP
Minister Sigrid Kaag voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking (D66) wil toezeggingen tot verbetering van de UNDP.Beeld ANP

Nederland heeft de geldkraan aan de UNDP, de ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties, deels dichtgedraaid uit onvrede over de afhandeling van een corrupt VN-energieproject in Rusland.

De overdracht van tien miljoen euro is sinds november vorig jaar bevroren; een derde van het bedrag dat Nederland jaarlijks ter beschikking stelt voor projecten naar keuze van de VN-organisatie.

Dat bevestigt het ministerie van buitenlandse zaken op vragen van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico en Trouw. Het is ongebruikelijk dat Nederland een toegezegde bijdrage aan de VN bevriest. De sanctie is volgens het ministerie een reactie op de ‘mogelijke malversaties’ in het project voor energiebesparing in Rusland, waar de UNDP tussen 2010 en 2017 ongeveer 40 miljoen euro aan uitgaf.

Een VN-evaluatie stelt dat het project geen reductie van broeikasgas heeft opgeleverd

Bijna 8 miljoen daarvan ging naar een programma om de Russische normen voor efficiënt energiegebruik aan te passen aan de Europese richtlijnen. Dat zou in theorie de uitstoot van duizenden tonnen broeikasgas moeten besparen. Maar volgens een vertrouwelijke interne VN-evaluatie leverde het project geen enkele reductie van broeikasgas op.

Volgens de onderzoekers werden projecten gegund aan familieleden en bekenden van Russische waarnemers die juist moesten toezien op de juiste besteding van het geld. Projecten werden daardoor niet of slecht uitgevoerd. Met de vertrouwelijke rapportage is volgens bronnen binnen de VN weinig gedaan. Rapporteurs die werden ingehuurd om de zaak te onderzoeken, zouden door Rusland zijn tegengewerkt. De interne controledienst van de VN-organisatie trad daar volgens de bronnen nauwelijks tegen op.

Nederland en andere donoren eisen onafhankelijk onderzoek

Nederland werd in de loop van 2018 voor het eerst geïnformeerd over de onregelmatigheden in het project in Rusland, stelt Buitenlandse Zaken. Destijds stuurde een Russische voormalige VN-werknemer een video met zijn getuigenverklaring aan de belangrijkste sponsoren van het UNDP-programma. ‘Donoren, laat de UNDP niet wegkomen met de diefstal van uw geld’, waarschuwde hij. De klokkenluider noemde concrete voorbeelden van corruptie in het energieproject, zoals het gunnen van klussen aan verwanten. Hij was vier jaar eerder bij het energieproject ontslagen toen hij daar bezwaar tegen maakte, en kreeg met zijn klachten geen gehoor hogerop bij de VN-organisatie buiten Rusland, vertelde hij.

Twaalf grote donorlanden waaronder Nederland eisten vorig jaar een onafhankelijk onderzoek en toezeggingen tot verbetering van de UNDP, blijkt uit een gelekt document. Afgelopen november was daar volgens minister Kaag van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking nog te weinig van terechtgekomen, waarna de financiële bijdrage werd gestopt.

Andere grote donoren als Zweden en Nieuw-Zeeland delen de Nederlandse kritiek, maar hebben hun bijdrage niet bevroren. Alle landen eisen een onafhankelijk onderzoek naar onregelmatigheden in het Russische project en strenger optreden van de interne controledienst van de UNDP. Ook moet de organisatie met een oplossing komen voor de structurele problemen met corruptie.

Kritiek op besteding VN-geld ligt diplomatiek gevoelig

Misbruik van VN-geld binnen landenprojecten komt volgens bronnen binnen de organisatie vaker voor. Kritiek ligt diplomatiek gevoelig, omdat landen in eerste instantie zelf moeten controleren of het VN-geld correct wordt uitgegeven.

Nederland heeft volgens het ministerie in het recente verleden driemaal eerder een deel van de bijdrage aan VN-organisaties tijdelijk opgeschort. Dat was vanwege aantijgingen over misstanden, problemen met reis- en declaratiegedrag of een onveilige werkomgeving. Het betrof de UNRWA (VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen), de UNAIDS die strijdt tegen aids en de Unep, het VN-Milieuprogramma.

De anonieme bronnen bij de VN zijn bij de hoofdredactie bekend

Lees ook:

Jongeren zijn het radicaalst in de strijd tegen klimaatverandering: de helft wil nieuwe kerncentrales

Jongeren zijn radicaler in hun politieke opvattingen dan ouderen, ook als het over klimaat gaat. Ze willen een vleestaks, maar ook kerncentrales om de CO2-uitstoot terug te beperken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden