Abortuspil

Na het abortusdebat lopen er nieuwe medisch-ethische scheidslijnen in de politiek

Mede-initiatiefnemers de Tweede Kamerleden Paternotte (D66), Ellemeet (Groenlinks) en Kuiken (PvdA) samen met minister Kuipers van volksgezondheid na de stemming achter de tafel. Op voorgrond PvdA-senator Vos.  Beeld ANP /  ANP
Mede-initiatiefnemers de Tweede Kamerleden Paternotte (D66), Ellemeet (Groenlinks) en Kuiken (PvdA) samen met minister Kuipers van volksgezondheid na de stemming achter de tafel. Op voorgrond PvdA-senator Vos.Beeld ANP / ANP

Huisartsen mogen de abortuspil verstrekken, heeft de Eerste Kamer besloten. De christelijke partijen stemmen niet meer als één blok.

Wilma Kieskamp

Nederland gaat in navolging van landen als Frankrijk en Zweden de abortuspil voor vrouwen beschikbaar stellen via de huisarts. Het politieke besluit is definitief genomen. De stemming in de Eerste Kamer was nauwelijks nog een verrassing.

Veel partijen zien praktische voordelen van het mogelijk maken dat vrouwen die ongewenst zwanger zijn bij een vroege zwangerschap terechtkunnen bij de huisarts. Nu is de abortuspil alleen beschikbaar via abortusklinieken en het ziekenhuis.

Met 61 stemmen voor en 13 stemmen tegen is de politieke steun zelfs nog groter dan verwacht. Het gebeurt zelden dat over een politiek gevoelig onderwerp een wetswijziging meer dan tweederde meerderheid krijgt. PvdA, GroenLinks, VVD en D66, die het initiatief namen, noemen het ‘een mijlpaal’.

CDA stemde voor

Wat de uitslag bijzonder maakt, is dat zich nieuwe medisch-ethische scheidslijnen aftekenen in de politiek. Dat was eerder ook al te zien bij de debatten over het schrappen van de verplichte bedenktermijn bij abortus. Zowel in de Tweede Kamer als de Eerste Kamer zijn oude scheidslijnen aan het verdwijnen om plaats te maken voor nieuwe.

Zo heeft de christelijke partij CDA in de Eerste Kamer vóór de komst van de abortuspil bij de huisarts gestemd. Eerder steunde de helft van de CDA-senatoren ook al de afschaffing van de verplichte bedenktijd bij abortus.

Senator Greet Prins (CDA) noemt het afbreken van een zwangerschap een ‘delicaat en gevoelig onderwerp’. Maar praktische argumenten geven de doorslag: in andere landen leidde de abortuspil via de huisarts niet tot meer abortussen, terwijl de huisarts wel een rol kan spelen bij het tegengaan van herhaalabortussen. Het CDA is sowieso bezig zich te heroriënteren op medisch-ethisch gebied, er loopt in de partij ook een intern debat over embryotechnologie.

De tijd dat christelijke partijen als één blok tegenover de seculiere partijen staan inzake medische ethiek lijkt voorbij. Partijen die een streng abortusbeleid willen zoals SGP en ChristenUnie vinden zichzelf inmiddels terug in een ander kamp, met PVV en Forum.

PVV is verdeeld

Bij de PVV stemde Geert Wilders tegen het schrappen van de bedenktijd voor abortus, net als andere kopstukken onder wie Martin Bosma. De fractie is verdeeld over abortus. De nummer twee van de partij Fleur Agema stemde vóór. Maar als geheel neigt de partij naar een behoudende positie. Een unanieme PVV-fractie verzette zich dinsdag in de Eerste Kamer tegen de abortuspil bij de huisarts. Hoe de argumenten luiden is nauwelijks bekend omdat de fractie debatten meestal overslaat.

Bij Forum verdedigde lijsttrekker Thierry Baudet in 2019 nog de bestaande abortuswet. Maar zijn partij volgt inmiddels de internationaal rechts-populistische trend dat het recht op abortus beperkt moet worden. Kamerlid Pepijn van Houwelingen noemt abortus ‘onwenselijk’. Hij vindt dat ongewenst zwangere vrouwen verplicht een echo moeten bekijken.

In dat nieuwe blok bevindt zich ook Caroline van der Plas die BBB ‘worstelt’ met het abortusvraagstuk. BBB stemde in de Tweede Kamer tegen beide aanpassingen van de abortuswet. Religieuze argumenten spelen geen uitgesproken rol. Van der Plas vindt meer in het algemeen dat vrouwen weliswaar zeggenschap moeten hebben over eigen lichaam maar dat abortus ‘niet lichtvaardig’ toegepast mag worden.

Dat de politieke pendel ondertussen eerder naar de progressieve kant zwaait dan naar de conservatieve, komt vooral door het stemgedrag bij de afsplitsingen van Forum. Alle drie de afgesplitste fracties in de Eerste Kamer zijn liberaal in hun medisch-ethische standpunten. Slechts één senator bij de fractie-Nanninga stemde dinsdag tégen de abortuspil, de rest was voor. Al ligt het onderwerp wel gevoelig: bij de politieke discussies lieten de voorstanders zich niet zien. Ook hun afwegingen blijven onbekend.

Lees ook:

Een andere toon in het politieke debat over abortus

Zo gepolariseerd als het abortusdebat is in bijvoorbeeld de VS, zo rustig verloopt het nog steeds in Nederland. De scheidslijnen lopen niet langs politiek prikkeldraad, zo bleek bij de plenaire het debat in de Eerste Kamer over de abortuspil. Pragmatisme overheerst.

VVD en D66 willen samen de regels voor embryo’s moderniseren

Op gebied van medische ethiek heeft de wetgeving te lang stil gestaan, vinden VVD en D66. Fractievoorzitters Sophie Hermans en Jan Paternotte willen dat veranderen: ze willen nieuwe embryotechnieken toestaan. Lees hier hetinterview.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden