Glasgow

Na dagen vol onbegrip en verontwaardiging ondertekent Nederland toch verklaring fossiele energie

Een zaal op de COP26 in Glasgow. Beeld AFP
Een zaal op de COP26 in Glasgow.Beeld AFP

‘Ik ben blij dat we dit hebben kunnen ondertekenen’, zegt demissionair minister Tom de Bruijn van nadat het kabinet had besloten de COP26-verklaring toch te ondersteunen.

Jeannine Julen

Na een storm van kritiek ondertekende D66-minister De Bruijn van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking maandag alsnog een veelbesproken verklaring over fossiele energie op de klimaattop in Glasgow.

Die legt de inmiddels 26 ondertekenaars op om vanaf eind volgend jaar af te zien van overheidssteun aan fossiele brandstofprojecten. Eerder weigerde Nederland te tekenen vanwege de demissionaire staat van het huidige kabinet. “De invulling hiervan is echt aan een nieuw kabinet", zei VVD-staatssecretaris Dilan Yeşilgöz van klimaat afgelopen donderdag.

Een andere toon

De Bruijn slaat maandag in Schotland een andere toon aan. Het demissionaire kabinet was er niet direct uit, geeft hij toe. Na overleg in de ministerraad, vrijdag, zetten betrokken ministers het gesprek in het weekeinde nog voort. Volgens De Bruijn, wiens partij zich de laatste jaren meer als klimaatpartij is gaan profileren, was het ‘geen eenvoudig besluit’.

Maar, zegt de minister, “ik ben heel blij dat we dit hebben kunnen ondertekenen”. Hiermee neemt hij een vlucht vooruit op een motie van GroenLinks die het kabinet oproept zich aan te sluiten bij de verklaring. Daar zou dinsdag over gestemd worden.

Lees ook de toelichting van onze verslaggever in Glasgow: ‘De draai van Rutte over fossiele steun is onder druk tot stand gekomen’

Dagen vol onbegrip

De Nederlandse handtekening onder de zogeheten COP26-verklaring volgt na dagen vol onbegrip van klimaatorganisaties en verontwaardiging van linkse politieke partijen. Vorige week maandag, de tweede dag van de klimaattop, predikte Rutte in Glasgow dat het tijd was voor ‘actie, actie, actie’.

Hij verwees naar de overstromingen in Limburg en België en sprak over een tijd voor ‘serieuze maatregelen’. “Ladies en gentlemen”, sprak Rutte zijn toehoorder toe, “u kunt rekenen op het Koninkrijk der Nederlanden”. Om drie dagen later een belangrijke verklaring over het schrappen van staatssteun aan vervuilende projecten niet te ondertekenen. Opmerkelijk genoeg zetten grote exportlanden als de Verenigde Staten, Canada, Denemarken en initiatiefnemer Groot Brittannië wel direct hun handtekening.

Forse gevolgen voor grote Nederlandse bedrijven

Dat een VVD-staatssecretaris het steunen van deze verklaring liever aan het nieuwe kabinet overliet, is niet verrassend. De Nederlandse handtekening heeft forse gevolgen voor grote Nederlandse bedrijven, de achterban van de ondernemerspartij.

De pijn zit hem namelijk in de zogeheten exportkredietverzekeringen. Met deze verzekeringen dekt de Nederlandse staat risico’s af van bedrijven met grote klussen in het buitenland. De staat springt bij, omdat commerciële verzekeraars dit soort risico’s niet dekken. Een omvangrijk deel van de projecten die de regering op deze manier financiert, zo’n 26 procent in 2020, is fossiel. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek waren deze buitenlandse investeringen, gedekt door de staat, goed voor 1967 banen per jaar tussen 2018 en 2020.

Fluiten naar een verzekering

Maar nu Nederland heeft toegezegd vanaf volgend jaar geen fossiele projecten meer te financieren, kunnen onder meer baggeraars, offshorebedrijven en andere grote bedrijven in de maritieme sector en fossiele energiesector fluiten naar een verzekering. Dat heeft gevolgen voor hun internationale concurrentiepositie, schrijft het kabinet vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. “Bedrijven kunnen op korte termijn orders verliezen aan concurrenten in andere landen die de verklaring vooralsnog niet hebben getekend en wel gebruik kunnen maken van de ekv (red. exportkredietverzekering).” Nederland wil zich er dan ook hard voor maken dat andere Europese landen, maar ook Aziatische landen, zich aansluiten bij de verklaring.

De kans is groot dat het steunen van de verklaring is besproken aan de formatietafel, waar VVD, CDA, D66 en ChristenUnie momenteel onderhandelen over een nieuw kabinet. Het lijkt op winst voor D66, die het nieuws via de eigen minister naar buiten bracht. Wat de VVD hiervoor terug zal vragen, zal moeten blijken.

Lees ook:

Nederland blijft toch exportkredieten leveren voor fossiele projecten

Er staat geen Nederlandse handtekening onder het plan in Glasgow om snel te stoppen met financiële steun voor fossiele projecten in het buitenland.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden