Debat

Misschien is zoeken naar een draagmoeder straks niet meer strafbaar

Een verloskundige in bezig met de controle van een zwangere vrouw. Beeld ANP

Minister Dekker overweegt om het zoeken van een draagmoeder niet langer strafbaar te stellen.

“Ik schrik hiervan, zoveel onwetendheid over draagmoederschap bij sommige Kamerleden.” Lara Jongbloets (30) is met Merel van den Berg (27) met een missie naar Den Haag gekomen. “Al die angst voor babyfarms in het buitenland. De nadruk ligt erg op de misstanden. Terwijl in Nederland genoeg vrouwen bereid zijn een andere vrouw te helpen.” 

Jongbloets heeft haar baarmoeder verloren door kanker toen ze begin twintig was, Van den Berg mist een baarmoeder omdat ze het MRK-syndroom heeft. De twee kunnen alleen moeder worden met de hulp van een draagmoeder.

Voor het debat met minister Sander Dekker van rechtsbescherming begint, praten ze even met D66-Kamerlid Vera Bergkamp. Haar partij is een van de pleitbezorgers van een grondige modernisering van het familierecht. Voor de zomer bereikte het kabinet daarover een compromis. Een van de grote veranderingen is de komst van een draagmoederregeling, waar coalitiepartij ChristenUnie uiterst kritisch over is. Vandaag kan de Kamer de minister daarover bevragen, een wetsvoorstel ligt er waarschijnlijk in januari.

Met een draagmoeder op de stoep

“Nu ben ik strafbaar als ik een oproep plaats voor een draagmoeder. Andersom ook: een vrouw mag niet adverteren met haar wens om voor iemand draagmoeder te zijn ”, vertelt Jongbloets. Het enige ziekenhuis dat wensouders en hun draagmoeders begeleidt, is het VUmc in Amsterdam. “Daar ben je pas welkom als je zelf met je draagmoeder op de stoep staat. Wettelijk mogen ze niet bemiddelen.” Jongbloets en Van den Berg strijden daarom al sinds 2016 voor een draagmoederbank.

Draagmoederschap komt niet vaak voor in Nederland. Het VUmc begeleidde volgens cijfers uit 2018 de afgelopen tien jaar zestig wensouders die wel eigen ‘genetisch materiaal’ (zaad en een eitje) hebben, maar bij wie de vrouw om medische reden niet kan bevallen. Dat leidde tot 35 baby’s. Homostellen kunnen in het VUmc niet terecht en wijken daarom soms uit naar het buitenland. Rechters hebben al ad-hoc-beslissingen moeten nemen over stellen die zich met hun ‘draagmoederkind’ aan de grens meldden.

De huidige eisen voor de Nederlandse draagmoeder zijn streng: ze moet een ‘voltooid’ gezin hebben, mogen geen keizersnede gehad hebben en ze worden uitgebreid gescreend. “Die screening vind ik aan de ene kant goed”, zegt Van den Berg. “Maar het betekent ook: als mijn vriendinnen of familie me willen helpen, dan moet ik lang wachten, tot hun gezin compleet is.”

Kinderkoop wordt strafbaar

De vrouwen zijn daarom blij met het kabinetsplan. Straks kunnen wensouders – ook regenboogstellen – voor de bevalling juridisch ouder worden. Genetische verwantschap met minstens één van de ouders is in beginsel verplicht. Een rechter moet de afspraken met de draagmoeder toetsen. Een draagmoeder in het buitenland (volgens dezelfde uitgangspunten) blijft mogelijk, maar kinderkoop wordt strafbaar.

De ChristenUnie ziet het liefst alsnog een verbod op de route via het buitenland. Ook met de regeling binnen Nederland heeft de kleinste coalitiepartij ‘grote moeite’. “Wij zien veel risico’s voor het kind en voor de draagmoeder”, zegt Kamerlid Stieneke van der Graaf. Ook de SGP is verre van enthousiast. Kamerlid Van der Staaij: “Dragen we de pijn van ongewenst kinderloos zijn niet over op het kind? De vraag ‘van wie ben ik er één’ is zoveel belangrijker dan we vroeger dachten.”

Volgens Dekker is juist het ontbreken van een regeling een risico voor het kind. Bovendien: “Dat de zoektocht naar een draagmoeder strafbaar is, doet wat met ouders. Daarmee duwen we ze een juridisch niemandsland in, waardoor ze juist naar het buitenland gaan. Dat willen de meesten helemaal niet”, aldus Dekker.

Tot verbazing van Jongbloets en Van den Berg zegt de minister nog meer. Hij overweegt om de zoektocht naar een draagmoeder niet langer strafbaar te maken en denkt ook aan soort draagmoederbank. Jongbloets: “Dit is meer dan we durfden dromen.”

Lees ook:

Meer dan twee ouders is voor het kabinet nog een brug te ver

Het kabinet moderniseert het familierecht. Dat was nodig, gezien de vele nieuwe gezinsvormen, al gaat het sommigen te ver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden