InterviewDiscriminatie

Minister Ollongren over onderzoek homo’s: Dit laat zien dat de juiste wetten niet genoeg zijn

Minister van binnenlandse zaken Kajsa Ollongren nam dinsdag het rapport van het Verwey-Jonker Instituut in ontvangst. Beeld Patrick Post
Minister van binnenlandse zaken Kajsa Ollongren nam dinsdag het rapport van het Verwey-Jonker Instituut in ontvangst.Beeld Patrick Post

De overheid is in het verleden ernstig tekortgeschoten in de behandeling van homo’s en lesbiennes, zegt minister Kajsa Ollongren. Ze reageert op een onderzoek over discriminatie van homo’s.

Homoseksuelen maakten in het verleden minder kans op een baan bij de overheid dan heteroseksuelen. Die conclusie trekt het Verwey-Jonker Instituut in een rapport dat het dinsdagochtend aanbood aan minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken (D66). “Ik kan niet anders dan zeggen dat de overheid in die periode ernstig tekort is geschoten”, reageert de minister.

Wat betekent die conclusie?

“Dat is altijd de vraag: hoe verbind je het verleden met het heden? Laat ik vooropstellen dat ik blij ben dat dit onderzoek er ligt. Het Verwey-Jonker Instituut heeft zeer degelijk werk geleverd. Er is veel verbeterd sinds de periode waarnaar onderzoek is gedaan (1945 tot 1971, red.). Ik ben blij dat ik in Nederland leef, zeg ik ook als lesbienne. Maar we zijn er nog niet, we weten dat lhbti’ers het op veel vlakken nog steeds moeilijk hebben. Mensen worden nog steeds gediscrimineerd, en niet alleen wegens hun seksuele voorkeur.

“Daarom gaan we in de Grondwet nog specifieker omschrijven dat discriminatie wegens seksuele gerichtheid verboden is. Daar zijn we mee bezig. Ook komt er een nationaal coördinator racisme en discriminatie, en een staatscommissie die de overheid gaat adviseren over discriminatie. Daarmee zetten we een stap voorwaarts. Discriminatie is al verboden, maar straks kunnen we nog beter in de gaten houden of het niet toch gebeurt. We doen als overheid een extra inspanning en stellen een norm.”

En wat betreft de mensen die in het verleden benadeeld zijn? Hebben zij excuses verdiend?

“Ik heb het onderzoek niet laten uitvoeren met dat in het achterhoofd. Het was geen beleid om homo’s en lesbiennes te discrimineren. Maar het gebeurde wel. Het rapport laat heel mooi zien hoe iets dat geen beleid is, toch gebeurt. Het is goed dat we beter begrijpen en weten hoe dat werkt.”

Wat heeft u verrast of verbaasd aan de conclusies van het onderzoek?

“Wat voor mij wel een eyeopener was, is dat begrip ‘emotionele arbeid’; dat homo's harder moesten werken om aan de norm te voldoen of ‘erin te passen’ dan hetero’s. Ik vind het een mooie term, daaruit wordt zo duidelijk dat mensen echt gebukt gaan onder iets, dat ze zich in allerlei bochten moeten wringen. Ik realiseer me dat mensen dat nu nog moeten doen. Het is wel anders dan vroeger natuurlijk, nu is discriminatie verboden. Maar we weten uit allerlei onderzoeken dat het nog steeds gebeurt.

“Wat het onderzoek duidelijk maakt, is dat de juiste wet- en regelgeving niet genoeg is. Je moet een norm stellen en als overheid mag je dat best doen. Discriminatie mag niet, en nu komt het erop aan dat wij elkaar daar op aanspreken.”

Reactie COC Nederland

COC Nederland wil dat de overheid het leed erkent dat lesbische, homoseksuele en biseksuele mensen is aangedaan. Ook vraagt het om genoegdoening. “Mensen hebben soms een leven lang moeten zwijgen over wie ze werkelijk zijn om hun baan maar te kunnen behouden. Over dat leed heeft de overheid vervolgens decennialang gezwegen”, aldus voorzitter Astrid Oosenbrug in een verklaring. “Het is nu tijd dat de regering dit stilzwijgen doorbreekt, het leed en de fouten uit het verleden erkent en excuses maakt.”

Het COC wil met de regering in gesprek over genoegdoening voor de mensen die onder de discriminatie door de overheid hebben geleden. Dat hoeft wat het COC betreft niet per se geld te zijn. Het denkt bijvoorbeeld ook aan een boek waarin mensen getuigen over de discriminatie door de overheid.

Lees ook:

Overheid wilde liever geen homoseksuele ambtenaar

Wie met de ogen van nu kijkt naar het verleden moet concluderen: de overheid discrimineerde homo’s en lesbiennes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden