KamerdebatCoronamaatregelen

Minister De Jonge kreeg de wind van voren om ‘paniekerig’ plan

"Het is tijdens de zomermaanden te stil geweest", zei fractievoorzitter Jesse Klaver van GroenLinks tijdens het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP

Het plan voor een verplichte quarantaine moet worden uitgesteld. Het kabinet werd hard teruggefloten.

Geschrokken van brede kritiek vanuit de Tweede Kamer heeft het kabinet plannen moeten uitstellen om quarantaine dwingend op te leggen. Een meerderheid van de Tweede ­Kamer vindt het plan voorbarig en buiten proportie en is bang voor een averechts effect.

Premier Rutte en minister Hugo de Jonge van volksgezondheid kondigden dinsdagavond aan dat zij op korte termijn willen beginnen met verplichte quarantaine. Als ‘stok achter de deur’, aldus minister De Jonge, omdat een deel van de Nederlanders weigert thuis te blijven als de GGD hun vraagt om in quarantaine te gaan. Die quarantaine is nu nog een eigen verantwoordelijkheid.

Snelle komst van een plicht zit er niet meer in. Al na een halve dag is duidelijk dat er politiek geen draagvlak is voor zulke grote stappen en dat de coalitie zelf ook onderling verdeeld is. Het kabinet gaat terug naar de tekentafel, al is het zelf nog steeds overtuigd van het nut van verplichte quarantaine. Mogelijk komt er wel een plicht voor een ­kleine groep van mensen die hardnekkig weigeren om thuis te blijven en afstand te houden, terwijl vaststaat dat ze besmet zijn.

Het kabinet had een veel grotere groep op het oog. Ook mensen die contact hebben gehad met een besmet persoon, maar nog niet weten of ze zelf het virus bij zich dragen, zouden tot quarantaine verplicht moeten kunnen worden. Rutte en De Jonge hintten ook eerder dit jaar al op die mogelijkheid. Per geval kan een burgemeester de verplichting opleggen en de rechter die toetsen. Juridisch kan dit al, volgens de Wet publieke gezondheid. Om op grotere schaal quarantaine te kunnen verplichten, wilde het kabinet deze Wet wijzigen en verruimen.

Gedoe om hoofdelijke stemming 

Het ingelaste debat over het coronavirus eindigde woensdagavond met een fel verwijt van de oppositie richting de coalitie. PVV-voorman Geert Wilders wilde hoofdelijk stemmen over een voorstel voor salarisverhoging voor zorgwerknemers, maar daarvoor waren niet meer genoeg Kamerleden aanwezig. Niet alleen Wilders uitte zijn ongenoegen: “Ongehoord”, vindt PvdA-voorman Lodewijk Asscher. “Ondemocratisch en oncollegiaal”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Volgens Wilders en andere oppositieleiders verlieten Kamerleden van de coalitie bewust het gebouw, om de stemming zo tegen te houden. D66-Kamerlid Paul van Meenen sprak dit op Twitter met klem tegen en wees op afspraken die eerder zijn gemaakt over dit soort stemmingen.

Voor een hoofdelijke stemming in de Tweede Kamer moeten er minimaal 76 leden aanwezig zijn: de helft, plus één. Dat zogenoemde quorum was er echter niet, nadat Wilders om de stemming had gevraagd. Voor een dergelijke stemming in coronatijd zijn afspraken gemaakt, omdat er wegens de afstandsregels maar 50 leden tegelijk in de zaal mogen zijn. Daardoor kost de voorbereiding meer tijd dan normaal, en dient een hoofdelijke stemming van tevoren te zijn aangevraagd - wat woensdagavond niet het geval was. 

Grote politieke verdeeldheid

De onverwachte lancering van die plannen is uitgelopen op politieke verdeeldheid, op een schaal die nog niet eerder in de coronacrisis zo zichtbaar was. De kritiek komt niet alleen van de oppositie, maar ook van coalitiepartijen D66 en ChristenUnie. De Jonge kreeg de wind van voren, om zijn timing.

“Paniekerig”, oordeelt D66-fractievoorzitter Rob Jetten, in een ­Kamerdebat over de coronacrisis waar de Tweede Kamer gisteren voor terugkwam van reces. D66 heeft grote moeite met een verplichting. Volgens Jetten is de quarantaineplicht een ‘bliksemafleider’ van het kabinet. GGD’s in Rotterdam en Amsterdam kunnen de ­contactonderzoeken niet aan. De ChristenUnie vindt dat het kabinet eerst veel meer moet doen om ­mensen te ondersteunen als zij in quarantaine moeten.

Alleen de PvdA en de SP staan niet onwelwillend tegenover een quarantaineplicht, maar ook die fracties zijn verontwaardigd over de timing van minister De Jonge. ­“Chaos”, is het harde oordeel van PvdA-fractievoorzitter Lodewijk ­Asscher over de manier waarop het kabinet in de zomer heeft gereageerd op het oplaaien van het virus. De geloofwaardigheid van de hele coronabestrijding is volgens de PvdA op het spel gezet doordat het kabinet beloftes deed die het niet waarmaakte, over de bezetting bij de GGD’s.

Minister De Jonge erkende, na zware druk vanuit de linkse oppositie, dat hij steken heeft laten vallen bij de onderzoekscapaciteit van GGD’s: “Het moet beter”. Hij houdt vol dat de GGD’s volkomen zijn overvallen door de abrupte stijging van het aantal besmettingen. SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen rekende voor dat beloftes van het kabinet uit mei over de bezetting, niet zijn gehaald. “Dit doet wat met het vertrouwen dat het kabinet van iedereen vraagt”, aldus Marijnissen.

Het kabinet gaat de wetenschappers van het Outbreak Management Team vragen om advies over verplichte quarantaine. Premier Rutte heeft moeite met de vele kritiek op de aanpak van het kabinet. “Dingen gaan in deze complexe kwestie soms niet zoals je dacht. Dat zal in de ­toekomst nog vaker gebeuren.”

Lees ook: 

Verplichte quarantaine, hoe ziet dat eruit?

Minister Hugo de Jonge wil dat coronaquarantaine niet langer vrijwillig is, maar soms verplicht. Hoe werkt dat? Zes vragen. 

Kamerlid Gijs van Dijk vindt PvdA en GroenLinks bijna hetzelfde

Het werk van de 150 Tweede Kamerleden gaat de laatste fase in voor de verkiezingen van maart 2021. Wie van hen vallen op? Trouw spreekt deze zomer met volksvertegenwoordigers die eruit springen door spitwerk, hun uitspraken of eigen wetgeving. Vandaag: Gijs van Dijk (PvdA).

Lees ook: 

Verplichte quarantaine, hoe ziet dat eruit?

Wat als mensen niet meer vrijwillig in quarantaine gaan na contact met een besmet persoon? Dan komende er dwingende individuele maatregelen, of te wel: een quarantaineplicht. Hoe werkt dat? 

Aan minister De Jonge om de Kamer uit te leggen hoe het de GGD’s nu al over de schoenen kan lopen

De Tweede Kamer komt woensdag terug van zomerreces vanwege zorgen over het coronavirus. Minister Hugo de Jonge moet zich verdedigen: hoe kan het de GGD’s nu al over de schoenen lopen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden