Stikstof

Minister, boeren en provincies onder hoogspanning over stikstofplannen

Minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) tijdens een werkbezoek. Beeld ANP
Minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) tijdens een werkbezoek.Beeld ANP

Vrijdag presenteert minister Christianne van der Wal vergaande stikstofplannen. Daarmee breken er spannende tijden aan voor haarzelf, de boeren en de provincies.

Niels Markus

De spanning was van het gezicht van stikstofminister Christianne van der Wal af te lezen. Vrijdag presenteert zij belangrijke stikstofplannen, maar onderliggende cijfers lekten eind vorige week al uit. En dat had nogal wat onrust veroorzaakt. Niet alleen bij de Kamer, die haar deze week om uitleg vroeg, maar ook bij boeren, provincies én binnen haar eigen VVD. Voor al deze groepen wachten onzekere en spannende tijden.

En onrust en onzekerheid was nu juist wat Van der Wal wilde voorkomen. Volgens de uitgelekte cijfers moet de stikstofuitstoot nabij sommige natuurgebieden tot wel 70 à 80 procent worden teruggebracht. Zulke reducties zijn in veel gebieden niet mogelijk zonder een stevige inkrimping van de veestapel. Van der Wal vond het uitlekken ‘vreselijk’, zei ze. “Het draagt bij aan onrust, in tijden waarin heel veel boeren al in een ontzettende onzekerheid leven.”

De boeren zullen de gevolgen merken

In het te presenteren stikstofplan staat per provincie en per natuurgebied hoeveel stikstof er gereduceerd moet worden, of hoe zeer de natuur daar de komende jaren moet herstellen. Van der Wal hoopt er de kritiek van natuurorganisaties en linkse partijen mee te smoren dat het kabinet in het stikstofdossier nog geen echt pijnlijke keuzes heeft durven maken.

Vaststaat, bevestigde zij in de Kamer, dat de boeren de gevolgen zullen merken. De doelen die zij de provincies meegeeft, zullen “als resultaat opleveren dat er een verkleining van de veestapel zal zijn. Maar het is geen doel op zich.”

Zo hoopte ze iets van de onrust weg te nemen die ook bij boerenorganisaties is ontstaan. Actiegroepen als Agractie en Farmers Defence Force lieten al weten dat voor hen ‘de maat vol’ is. En ook belangenorganisatie LTO Nederland, traditioneel een belangrijke gesprekspartner van het kabinet, zette direct de hakken in het zand tegen de ‘onmogelijke Haagse dictaten’.

Het broeit in de VVD

De wrevel bij de boeren zal ook zaterdag merkbaar zijn tijdens het VVD-congres. Het is onbekend of boeren in tractors ook naar het congres zullen komen, maar in de partij van Van der Wal en premier Mark Rutte broeit de onrust. Zo’n 500 partijleden hebben een motie ondertekend waarin ze de partij oproepen de plannen in te trekken, omdat die ‘te massief en te eenzijdig’ op de landbouw gericht zijn.

De ondertekenaars hebben ook moeite met de manier waarop de stikstofdepositie in natuurgebieden wordt berekend. Zij roepen de minister op uit te gaan van ‘metingen en feiten in plaats van modellen en berekeningen’. In een opiniestuk in Trouw vandaag stellen twee VVD-leden dat deze motie ‘wetenschapsontkenning’ is.

De opsteller van de congresmotie is het Drentse statenlid Willemien Meeuwissen-Dekker. “Met één groot handgebaar wordt het platteland omver gemaaid”, zei zij eerder deze week in De Telegraaf.

Een jaar de tijd

Dat provinciale politici zich beginnen te roeren, is geen toeval. Ook bij hen neemt de spanning toe over de stikstofaanpak. Zíj moeten straks met plannen komen om de doelen van Van der Wal te bereiken. Daar hebben zij ruim een jaar voor. Als ze op 1 juli 2023 geen stikstofplan hebben, dan zal het kabinet alsnog maatregelen opleggen.

De provincies kunnen zich ook opmaken voor weerstand onder boeren, die vrezen massaal uitgekocht te worden. Kamerleden vroegen Van der Wal deze week of provinciale bestuurders de poot wel stijf durven te houden met die impopulaire maatregelen. Volgens de minister is er ‘bereidheid’ onder gedeputeerden om de plannen uit te voeren. “Natuurlijk maken ze zich ook zorgen, want er zijn ook Statenverkiezingen in aantocht, maar ik heb tot nu toe van geen enkele gedeputeerde het signaal dat hij of zij zich daar niet voor in gaat zetten.”

Lees ook:

Wat betekent 80 procent stikstofreductie precies? Niemand die het nu al weet

Het kabinet wil de stikstofuitstoot rondom de Veluwe en de Peel met 70 tot 80 procent terugdringen, zo lekte vrijdag uit. Dat klinkt drastisch en veel boeren staan nu al op hun achterste benen, maar zonder verdere context valt uit dat cijfer nog maar weinig af te leiden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden