Nieuws Afghanistan

Minister Blok belooft alsnog onderzoek naar mishandeling van Afghaanse gevangenen

Minister Stef Blok tijdens het Kamerdebat over mishandeling van gevangenen in Uruzgan. Beeld ANP Robin Utrecht

Nederland gaat opnieuw kijken naar de behandeling van Afghanen die in Uruzgan door Nederlandse militairen gevangen zijn genomen. Minister van buitenlandse zaken Stef Blok deed die toezegging dinsdag in de Tweede Kamer. ‘Mijn inzet is om de waarheid boven tafel te krijgen.’

Blok noemde berichten in Trouw over marteling zorgelijk, en zei ­geraakt te zijn door de beschrijving van een gevangene die verwondingen opliep, toen agenten van de Afghaanse veiligheidsdienst hem hardhandig in de laadbak van een terreinwagen gooiden, net nadat Nederlandse militairen de man hadden overgedragen.

Zaterdag publiceerde deze krant over ervaringen van Afghanen die tijdens de missie in Uruzgan (2006-2010) door Nederlandse militairen gevangen zijn genomen. De afspraak was dat zij binnen enkele dagen aan de Afghaanse veiligheidsdienst NDS zouden worden overgedragen. Omdat die een slechte reputatie had op het gebied van mensenrechten, zouden Nederlandse militairen en diplomaten daarna bezoeken afleggen om te kijken of de gevangenen fatsoenlijk werden behandeld. 

Nu blijkt dat er op 230 overgedragen gevangenen slechts 69 bezoeken zijn afgelegd. Een aantal gevangenen zegt na de overdracht door Nederland aan de NDS te zijn gemarteld en afgeperst.

Koerswijziging

De bereidheid van Blok om deze klachten te onderzoeken is een koerswijziging. In eerste instantie reageerde het ministerie van buitenlandse zaken afhoudend. In een schriftelijke reactie op het artikel stelde het ministerie dat de Nederlandse ambassade in Kaboel een ‘goed beeld’ had van de behandeling van door Nederland overgedragen ­gevangenen. Dat beeld zou zijn gebaseerd op bezoeken van eigen diplomaten, contacten met de Afghaanse autoriteiten en bezoeken van het Internationale Rode Kruis en de Afghaanse mensenrechtencommissie. 

Uiteindelijk heeft de Afghaanse commissie geen klachten van gevangenen gegrond verklaard, schreef Buitenlandse Zaken. Het ministerie verwees ook naar wat de evaluatie van de Uruzgan-missie uit 2012 over de behandeling van gevangenen schrijft: “De door Nederland overgedragen gevangenen zijn niet gemarteld of onmenselijk behandeld”.

Nu wil Blok toch een aantal gevallen opnieuw onderzoeken. “Ik zal het via de ambassade in Kaboel nagaan en het ministerie zal contact met de journalisten opnemen. Op die manier proberen we in contact te komen met mensen die zeggen te zijn mishandeld of afgeperst.”

Rode Kruis

Ook de monitoring van gevangenen wordt door Blok opnieuw bekeken. “Een van de vragen die ik behandeld wil hebben, is waarom er minder bezoeken zijn afgelegd dan het totaal aantal gevangenen.” In de eerste schriftelijke reactie suggereerde Buitenlandse Zaken nog dat het helemaal niet de bedoeling was dat Nederland de gevangenen allemaal met zou volgen en bezoeken. “Het volgrecht werd primair uitgeoefend door het Internationale Rode Kruis en de Afghaanse mensenrechtencommissie.”

Zaterdag eiste een flink deel van de Kamer dat het kabinet de klachten van Afghaanse gevangenen en het eigen controlesysteem op misstanden opnieuw zou onderzoeken. Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) is tevreden dat Buitenlandse Zaken nu onderzoek gaat doen. “Ik hoop dat het leidt tot eerlijk zelfonderzoek.”

Lees ook: 

Gevangen door Nederlandse missie, gemarteld door Afghaanse geheime dienst

Nederland droeg tijdens de Uruzgan-missie gevangenen over aan de beruchte Afghaanse veiligheidsdienst. Ze zouden goed worden behandeld; dit zou nauwlettend worden gevolgd. Lighthouse Reports toont nu aan dat er structureel sprake was van marteling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden