Politici

Met vertrekkende Kamerleden is Arib ‘niet gelukkig’

De plenaire zaal tijdens een debat in de Tweede Kamer over het coronavirus. Beeld ANP

Het is een doorn in het oog van voorzitter Khadija Arib: Tweede Kamerleden die voortijdig vertrekken. De teller staat inmiddels op 26.

Isabelle Diks is sinds eind april wethouder in Groningen. De afgelopen jaren was ze als Tweede Kamerlid voor GroenLinks ‘helemaal niet bezig’ met deze carrièrestap, zegt ze. Maar toen kwam er ‘een telefoontje uit Groningen’ om haar te polsen voor een plek in het college. Ze ging overstag, vooral vanwege ‘de prachtige kansen’ die daar liggen voor een ‘bestuurder met een GroenLinks-hart’.

Diks raakte het afgelopen half jaar twee keer in opspraak. Eerst vanwege een riante wachtgeldregeling, daarna was er discussie over haar reiskostenvergoeding. Ze hoopt in Groningen die ophef achter zich te kunnen laten. 

Zo enthousiast als Diks zelf is over de nieuwe baan, zo kil is de reactie van Khadija Arib. De voorzitter van de Tweede Kamer houdt niet van tussentijdse vertrekkers, dat is inmiddels algemeen bekend. Maar zelfs met die wetenschap waren de woorden die Arib vorige week sprak bij het afscheid van Diks opvallend streng. “Je weet dat ik altijd kritisch ben over collega’s die hun kiezersmandaat niet volmaken. Dat geldt zeker in jouw geval, want je bent gekozen met voorkeursstemmen.”

Meer wetenschapper dan politicus

CDA’er Erik Ronnes en D66'er Monica den Boer zijn gewaarschuwd. Beiden verlaten binnenkort de Kamer; hij wordt gedeputeerde in het nieuwe provinciebestuur van Brabant, zij begint in juni als hoogleraar aan de Nederlandse Defensie Academie. Den Boer kwam er na tweeënhalf jaar Kamerlidmaatschap achter dat ze ‘meer wetenschapper is dan politicus'. 

Met het vertrek van dit drietal staat de teller van politici die de Tweede Kamer sinds de vorige verkiezingen (maart 2017) hebben of gaan verlaten inmiddels op 26. Het is een divers gezelschap. Er zijn fractievoorzitters die het stokje overdroegen en direct afscheid namen (Emile Roemer, Alexander Pechtold, Sybrand Buma, Marianne Thieme). Er zijn Kamerleden wier carrière botste met hun privéleven (SP’er Nine Kooiman, SGP’er Elbert Dijkgraaf, VVD’er Arno Rutte). En er zijn relatief veel politici die overstapten naar lokaal of provinciaal bestuur: VVD’ers Leendert de Lange en Foort van Oosten zijn nu burgemeester, CDA’er Hanke Bruins Slot is gedeputeerde, PvdA’er Sharon Dijksma en GroenLinksers Liesbeth van Tongeren en Linda Voortman zijn wethouder.

Dat voorlopige aantal van 26 is hoog. Uit een overzicht van het PDC-Montesquieu Instituut blijkt dat tijdens de vorige kabinetsperiode dertig politici voortijdig de Kamer verlieten (overstappers naar het kabinet zijn in de aantallen niet meegerekend). De kans is groot dat het er dit keer meer dan dertig zullen worden. De komende maanden, richting de verkiezingen van maart 2021, stellen partijen hun nieuwe kandidatenlijsten samen; zittende Kamerleden krijgen te horen of ze kans maken op een nieuwe periode. Wie nu al weet dat verlenging van het Kamerlidmaatschap er niet inzit, kijkt rond naar een andere baan. Het alternatief is de termijn volmaken en hopen dat er tegen die tijd een leuke functie voorbijkomt. Wie dat geluk niet heeft, moet een beroep doen op wachtgeld. 

‘Ik ben er niet gelukkig mee’

Kamervoorzitter Arib heeft begrip voor mensen die vanwege privéomstandigheden afhaken, maar voor de anderen kent ze weinig genade. Toen De Lange vorig jaar juli burgemeester in Wassenaar werd en in zijn afscheidsbrief schreef dat het ‘met het zomerreces voor de deur een gepast moment is om afscheid te nemen van de Tweede Kamer', antwoordde Arib: “Het gepaste moment om afscheid te nemen van de Kamer is bij verkiezingen”. Over het besluit van Van Oosten om burgemeester in Nissewaard te worden, eind 2018, zei de Kamervoorzitter: “Ik ben er niet gelukkig mee”.

Isabelle Diks vertelt dat ze ‘dagen geworsteld’ heeft met ‘dit enorme dilemma’. “Uiteindelijk heeft de mogelijkheid om in Groningen weer zelf aan de knoppen te kunnen draaien voor mij de doorslag gegeven.” 

De omloopsnelheid bij de GroenLinks-fractie in de Kamer is opvallend groot; inmiddels zijn vijf van de veertien Kamerleden die in 2017 zijn gekozen, vertrokken. Partijleider Jesse Klaver vindt het geen probleem. GroenLinks is lokaal gegroeid, zegt hij. “Daarom hebben we veel ervaren politici nodig.” Hij wijst erop dat vier van de vijf vertrekkers elders in het land bestuurder zijn geworden. “Het is dus niet zo dat ze afscheid hebben genomen van de politiek.”

Monica den Boer laat in een openhartige verklaring weten dat haar vertrek ‘voelt als falen’. “Mijn democratisch hart zegt echter dat Nederland 150 Kamerleden verdient én nodig heeft die maximaal effectief zijn. Ik vind mezelf daar onvoldoende in geslaagd. Als je die conclusie trekt, is het ook passend daar de ultieme consequentie aan te verbinden.”

Lees ook:

Voorzitter Arib stuurt Kamerleden met een boodschap op vakantie

Wat Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib betreft is het hoog tijd voor bezinning. Ze merkt dat de volksvertegenwoordigers het zwaar hebben. Soms te zwaar. “Ik vraag me weleens af: kunnen Kamerleden hun werk nog blijven doen?”

Hoe druk is een Kamerlid? Nou, zo druk dus

Kamerleden durfden jarenlang niet te klagen dat hun werk te zwaar was geworden, met te weinig ondersteuning. Dat taboe is eraf. Ligt het nu aan de werkdruk of aan de politieke cultuur dat Kamerleden zo hard moeten werken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden