Analyse Klimaatdoelen

Met geld, geluk en een rekentruc kan het kabinet (misschien) de klimaatdoelen nog halen

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD) tijdens een persgesprek op het Ministerie van Algemene Zaken. Wiebes reageert op de doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving op het klimaatbeleid van het kabinet. Beeld ANP

Bij de presentatie van het klimaatakkoord gold nog: niets moet, alles op zijn tijd. Nu moet het kabinet alle zeilen bijzetten om de klimaatdoelen te halen. Dat is niet zonder risico.

Minister Eric Wiebes zei het gistermiddag meermalen tegen journalisten, en misschien ook een beetje tegen zichzelf: “Ik blijf zoeken naar extra maatregelen”. Het kabinet dreigt geen van de klimaatdoelen te halen, maar ze liggen nog niet helemaal buiten bereik. Om aan de doelstellingen te voldoen, zal het kabinet alle zeilen moeten bijzetten. Met geld, een rekentruc, en een beetje geluk.

De minister van economische zaken en klimaat noemde eerst maar het positieve uit de gisteren door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gepubliceerde doorrekening van het klimaatakkoord: de plannen besparen tot 2030 inderdaad 48,7 megaton CO2-uitstoot, zoals de bedoeling was. Alleen blijkt nu méér nodig, mede door de bloeiende economie. De tonnen tellen niet op tot de gewenste 49 procent CO2-reductie, maar tot 45 procent.

Om het nog ingewikkelder te maken, heeft het kabinet met meer doelstellingen te maken. De rechter verplichtte de overheid in het Urgenda-vonnis om in 2020 een CO2-reductie van 25 procent te bereiken. En Europa verwacht dat volgend jaar 14 procent van de Nederlandse energie duurzaam wordt opgewekt. In 2023 moet dat 16 procent zijn.

Boekhoudkundige truc

Over die Europese eisen: Nederland zit nu op 11,4 procent hernieuwbare energie, waardoor het doel voor 2020 definitief uit zicht is geraakt. Wiebes hoopt in 2023 alsnog 16 procent te halen. Hij wil snel meer zonne- en windparken bouwen, maar hij is ook bereid tot een boekhoudkundige truc. Sommige Europese landen hebben hun duurzame energiedoelen al gehaald. De Europese Commissie staat landen toe die overschotten op te kopen, en bij de eigen energieproductie te tellen. Het is de minst fraaie optie, erkent Wiebes, maar het is wel toegestaan. “Als we rechten opkopen, moet dat geld in die landen wel naar klimaatmaatregelen gaan.”

Voor het halen van ‘Urgenda’ klinkt de minister voor het eerst zowaar wat optimistisch. Toen de 25 procent begin dit jaar buiten bereik leek, viel bij coalitiepartijen te horen dat de rechter het kabinet voor een ‘onmogelijke opgave’ had gesteld.

Nu schrijft het PBL dat het kabinet waarschijnlijk op 23 procent komt. De onzekerheid hierover is groot: het kan terugvallen naar 19 procent, maar het kan ook 26 procent worden. Het PBL waarschuwt de minister zekerheidshalve van 19 procent uit te gaan. Wiebes rekent liever met de 23 procent.

Voor Urgenda presenteert Wiebes nog wat maatregelen die snel effect hebben. Er komt 60 miljoen euro extra subsidie voor zonnepanelen en warmtepompen, het kabinet gaat gebouwen van de (semi-)overheid van zonnecollectoren voorzien en er komt een extra subsidieronde voor verduurzaming van bedrijven.

Domweg geluk

Daarnaast moet het kabinet volgend jaar domweg geluk hebben: de winter mag niet te streng zijn en de gasprijzen niet te hoog. Bij hoge gasprijzen gaan elektriciteitsproducenten meer kolen stoken, wat meer CO2-uitstoot veroorzaakt.

De buurlanden steken het kabinet onopzettelijk al een handje toe: naar verwachting importeert Nederland in 2020 uitzonderlijk veel stroom uit het buitenland. Dat kan zomaar enkele procenten uitstoot in Nederland schelen.

Komt nog bij: de stikstofmaatregelen. Het kabinet gaat op sommige wegen de maximumsnelheid verlagen, en de varkensstapel wordt verder ingekrompen. Die maatregelen leiden ook tot CO2-beperking. Omdat ze zeer omstreden zijn, schoof het kabinet ze aanvankelijk voor zich uit.

Toen het klimaatakkoord in juni gesloten werd, predikte het kabinet nog rust. Niemand hoefde morgen zijn huis te verbouwen, alles kwam op zijn tijd. De coalitie was geschrokken door de klimaatonvrede die mede geleid had tot de grote winst van Forum voor Democratie bij de Provinciale Statenverkiezingen.

De onrust is terug. De discussies over stikstof en de chemische stoffengroep Pfas zetten óók het klimaatdebat weer op scherp. Wiebes zegt dat het kabinet geen dingen wil doen die leiden tot weerstand. De recente protesten van boeren en bouwers tonen aan dat het daarvoor op een dunne lijn moet balanceren.

Lees ook:

Het Klimaatakkoord gaat niet ver genoeg

Het kabinet moet weer aan de slag: het klimaatakkoord volstaat niet om de doelen voor 2030 te halen. Het in het Urgendavonnis opgelegde doel is mogelijk wél haalbaar.

Biomassa ligt onder vuur. Is dat terecht?

Eén van de pijlers onder het klimaatakkoord, biomassa, ligt onder vuur. Is dat terecht, en zouden we ook zonder kunnen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden