null Beeld Tom Janssen
Beeld Tom Janssen

Regeerakkoord

Met een grote zak geld wil het kabinet bijna alles doen wat het de vorige keer niet deed

Rutte IV zoekt grote oplossingen en vraagt om geduld. Veel plannen zijn een erfenis van de beslissingen die het vorige kabinet niet durfde te maken.

Wilma Kieskamp

Het is geen wonder dat het regeerakkoord uiteindelijk toch nog vijftig pagina’s telt. Op veel terreinen komt het nieuwe kabinet met voorstellen om de komende jaren slepende kwesties op te gaan lossen. De doelen zijn ambitieus. Geld is geen probleem.

Het is vooral de hoevéélheid plannen die opvalt. VVD, D66, CDA en ChristenUnie hebben zichzelf een waslijst aan reparatieopdrachten meegegeven. Van de bouw van een miljoen woningen tot het aanpakken van het lerarentekort, van een hoger minimumloon tot afschaffing van het leenstelsel: het nieuwe kabinet zoekt doorbraken op grote onderwerpen. Nederland moet in Europa koploper worden met klimaatbeleid.

“Een fundament leggen zodat toekomstige generaties hun eigen keuzes kunnen maken”, vat premier Mark Rutte de missie samen. Met zijn vierde kabinet dat bijna rond is – de ministersploeg moet nog worden samengesteld – werpt Rutte zich vooral op maatschappelijk herstel. Veel plannen op de waslijst zijn een erfenis van zijn vorige kabinet, dat moeilijke beslissingen lang voor zich uitschoof of doorschoof naar de polder.

Persoonlijk vertrouwen terugwinnen

Met het toch nog vrij dikke regeerakkoord wil het nieuwe kabinet uitstralen dat het weer politieke keuzes wil maken in plaats van zaken zoveel mogelijk te pacificeren, zoals onder Rutte III gebeurde. Nieuw beleid bevat het ook, zoals een forse verhoging van het defensiebudget, meer geld voor ontwikkelingssamenwerking, en gasboringen in de Waddenzee die niet doorgaan. Bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit stelt het regeerakkoord zonder schroom dat Italië, een land dat strijdt tegen de maffia, het voorbeeld moet zijn.

De nieuwe coalitie past ‘bescheidenheid’, herhaalde Rutte woensdag keer op keer bij de presentatie van het regeerakkoord. “Eerst moeten wij het maar eens laten zien in de praktijk.” Hij erkent als startprobleem dat het vertrouwen in de overheid en de politiek bij de burgers laag is, zei de premier. Met een kabinetsformatie die langer duurde dan ooit, onder de inktzwarte schaduw van de toeslagenaffaire, moet Rutte als premier nog steeds ook persoonlijk vertrouwen terug zien te winnen.

‘Geen toverstafje’

Alle coalitiepartijen benadrukken dat er veel besef is dat het allemaal eerst nog moet worden waargemaakt. “U hoort geen woorden van trots, maar van bescheidenheid en gepast realisme om te werken aan vooruitgang en het overbruggen van verschillen”, zei D66-leider Sigrid Kaag. “We veranderen dit niet in een dag en een nacht”, aldus CDA-leider Wopke Hoekstra. “Het is geen toverstafje”, volgens Gert-Jan Segers van de ChristenUnie.

De voorstellen voor een nieuwe bestuurscultuur bevatten weinig harde beloftes. In het regeerakkoord staan wel afspraken, maar grote nieuwe ideeën staan er niet bij, eerder oogt de paragraaf als een samenvatting van losse ideeën die eerder geopperd zijn. Het kabinet maakt de indruk zich niet te willen wagen aan harde beloftes het helemaal anders te doen. Dat moet werkende weg gebeuren.

“Heel goed luisteren en veel ruimte geven aan andere partijen” ziet premier Rutte als de nieuwe houding die de vier partijen willen aannemen. Richtte het vorige kabinet zich nog op de boze burger en de ‘gewone Nederlander’, dit keer hebben VVD, D66, CDA en ChristenUnie de burger in het vizier die teleurgesteld is in de overheid en het politieke bestuur. “De overheid moet betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig zijn”, belooft het regeerakkoord. Het is opnieuw ambitieus en bescheiden tegelijk.

Lees ook:

De miljarden vliegen voorbij in het coalitieakkoord, hoe haalbaar is dat?

Niet eerder in de naoorlogse geschiedenis heeft een nieuw kabinet zoveel extra miljarden toegezegd om de komende jaren nieuw beleid te maken. De coalitie voelt zich rijk, en noemt de extra uitgaven een ‘noodzakelijke’ investering in de toekomst.

Met een enorme inhaalrace wil Rutte IV Europees klimaatkoploper worden

Rutte III noemde zichzelf ‘het groenste kabinet ooit’, maar haalde de meeste klimaatdoelen niet. Rutte IV wil ‘koploper in Europa’ zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden