Missie Zr. Ms. De Ruyter

Marinefregat gaat vooral veel niet doen in de Perzische Golf

Het fregat Zr. Ms. De Ruyter dat volgend jaar naar de Perzische Golf vertrekt. Beeld Defensie

Een Nederlands marinefregat gaat volgend jaar naar de Perzische Golf, maar zal geen commerciële schepen escorteren. Het ministerie weet niet wanneer de missie als een succes geldt. 

Het precieze doel van de aanstaande marinemissie in de Perzische Golf blijft onduidelijk. In een presentatie voor de Tweede Kamer zeiden hoge militairen en ambtenaren gisteren dat ze hopen dat de veiligheid voor de internationale scheepvaart toeneemt als een Nederlands en een Frans schip daar volgend jaar rondvaren.

Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) vroeg tevergeefs wanneer de operatie als succes beschouwd mag worden. Hester Somsen, directeur veiligheidsbeleid van het ministerie van buitenlandse zaken zei dat ze daar “op dit moment geen antwoord op kan geven”. Als de operatie bezig is, zal men “kijken hoe de spanningen zich ontwikkelen” in de regio.

Die spanningen zijn de afgelopen maanden al afgenomen. In mei en juni werden er aanslagen uitgevoerd op een aantal olietankers in de Perzische Golf. Nederland en andere westerse landen denken dat Iran hier achter zat. In juli overmeesterde Iran nog een Brits koopvaardijschip, als vergelding voor de Britse inbeslagname van een Iraanse olietanker bij Gibraltar.

De VS begonnen rond die tijd een marinemissie om commerciële schepen tegen Iran te beschermen, en vroegen Nederland en andere bondgenoten mee te doen. Groot-Brittannië en Australië zijn daarop ingegaan, maar andere landen hielden de boot af. Veel landen willen niets te maken hebben met de Amerikaanse confrontatiepolitiek tegen Iran. Onder Franse leiding komt er nu een alternatieve Europese missie. In eerste instantie leveren Frankrijk en Nederland elk een schip. Denemarken zal in de loop van 2020 Nederland aflossen.

Deze missie heeft een beperkt mandaat. De marineschepen varen rond, maar gaan uitdrukkelijk geen koopvaardijschepen escorteren of beschermen. Volgens commandant der strijdkrachten Rob Bauer heeft het Nederlandse fregat alleen het recht zichzelf te verdedigen. Er is geen mandaat om koopvaardijschepen uit Nederland of andere landen te verdedigen tegen mogelijke aanvallen door Iraanse bootjes. Zelfs het Franse oorlogsschip tegen een aanval beschermen behoort niet tot het mandaat.

Bauer noemde als mogelijk scenario dat Iran het Nederlandse schip met een combinatie van bluf en dreigen gaat testen. “Het is denkbaar dat als wij in internationale wateren varen, Iran claimt dat wij zijn wateren zijn binnengevaren. Dan blijven we beleefd en geven we over de radio rustig antwoord op vragen.” Een andere tactiek kan zijn om het fregat met snelle bootjes te naderen, en pas op het laatste moment van koers te wijzigen. “Ook dan reageren we beleefd, en verzoeken we ermee op te houden.”

Uiteindelijk blijft er volgens Bauer een risico dat het Nederlandse schip zich dan bedreigd voelt. “Er kan een dunne lijn liggen tussen lastigvallen en het begin van een aanval. De commandant van het schip moet oordelen of zelfverdediging nodig is.”

De kans dat het misgaat lijkt beperkt. Diplomate Somsen zei dat Iran in principe liever niet wil dat buitenlandse oorlogsschepen in de buurt komen, maar dat het land ‘niet afwijzend reageerde’ toen het door Nederland van de missie op de hoogte werd gesteld. Tijdens een debat volgende week zal minister van buitenlandse zaken Stef Blok meer vertellen over wat hij met zijn Iraanse collega over de missie heeft besproken.

Lees ook: 

Spanning in de Golf loopt op door ‘sabotage’ van schepen

Er zijn schepen aangevallen in de Perzische Golf en Iran wordt ervan verdacht. Of het bewezen is of niet, een oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran is niet ondenkbaar meer. En president Trump laat zich adviseren door iemand die uitgesproken vijandig staat tegenover Iran.

Gibraltar laat Iraanse tanker gaan

Gibraltar besloot donderdag de Iraanse supertanker Grace 1 vrij te geven, ook al is Washington daar niet blij mee. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden