AnalyseCoronacrisis

Lockdown-druk op kabinet neemt toe

Roermond was zaterdagavond een van de vele plaatsen waar het onrustig was.  Beeld ANP
Roermond was zaterdagavond een van de vele plaatsen waar het onrustig was.Beeld ANP

Dilemma voor Den Haag: hardere maatregelen lijken onvermijdelijk, maar hoe bewaar je de rust in de samenleving?

Christoph Schmidt

Na een onrustig weekeinde in Nederland, met soms hevige rellen op tal van plaatsen, komen de schijnwerpers weer op politiek Den Haag te staan. Dat zit deze week in de maag met twee zware vraagstukken. De eerste: hoe kunnen de politie en andere gezagsdragers de rust in de samenleving garanderen en een geweldsspiraal voorkomen? En, tegen de achtergrond van de onverminderd hoge besmettingscijfers en hoge druk op de zorg: komen er alsnog strengere maatregelen, tot en met een echte lockdown?

De beelden van het straatgeweld in onder meer Rotterdam (vrijdag), Den Haag, Urk en Roermond (zaterdag) gingen de hele wereld over. Wat vaak werd aangekondigd als protest tegen de nieuwste coronamaatregelen - waaronder een vuurwerkverbod rond de jaarwisseling - werd een prooi voor relbeluste jongeren (onder wie veel minderjarigen) die grof geweld gebruikten tegen de politie.

Intussen is het aantal dagelijkse covid-besmettingen nog steeds niet onder de twintigduizend gedaald en klinkt de roep om strengere maatregelen luider. Het demissionaire kabinet is echter niet van plan op korte termijn Catshuisberaad en een nieuwe coronapersconferentie te houden. De huidige maatregelen gelden tot 4 december. Een dag daarvoor volgt een evaluatie.

‘Een lockdown is onvermijdelijk’

Critici vinden dat allemaal te laat en te langzaam. Voorzitter Hubert Bruls van het Veiligheidsberaad zinspeelde zondag in het tv-programma Buitenhof op een aankomende strenge lockdown ‘die de hele winter zal duren’. Volgens Bruls komt die stap in beeld als de komende week geen duidelijke daling zichtbaar is in de besmettingscijfers en als de bevolking de gedragsregels onvoldoende blijft naleven. Ook Tweede Kamerlid Attje Kuiken (PvdA) vindt een lockdown onvermijdelijk en verwijt het kabinet laks optreden.

De lockdowndiscussie duwt een andere hete Haagse aardappel even naar de achtergrond: het omstreden 2G-voorstel van het kabinet. Als dat beleid wordt, hebben ongevaccineerden straks geen toegang meer tot bepaalde locaties en evenementen. Je moet dan óf gevaccineerd zijn óf genezen van covid.

Maandag wordt daarover een wetswijziging ingediend, maar het is onwaarschijnlijk dat de Tweede Kamer die deze week al in behandeling neemt. Het is sowieso onzeker of het kabinet de vereiste meerderheid achter het 2G-plan krijgt. Het voorstel zal ook in de Eerste Kamer nog op tegenstand stuiten. Door de straatprotesten krijgt dit debat weer extra lading. Ook de lockdowndiscussie gaat hand in hand met vragen over draagvlak, naleving en de vrees voor nieuwe rellen.

Ook voor het CDA is 2G nog ‘een worsteling’

In de 2G-kwestie stelde ChristenUnie-Kamerlid Mirjam Bikker vorige week een 1G-variant voor (iedereen testen bij de ingang, gevaccineerd of niet) maar tegelijk hield de fractie de deur naar 2G-steun op een kier. Op een online partijcongres riep een meerderheid van de ChristenUnie-leden hun Kamerleden zaterdag echter op om tegen 2G te stemmen. Als ze aan die oproep van de achterban gehoor geven, heeft het kabinet de steun van een of meerdere oppositiepartijen nodig. Ook voor het CDA is 2G nog ‘een worsteling’, zoals Kamerlid Joba van den Berg vorige week zei.

Elders in Europa is het eveneens onrustig, al werd het nergens zo gewelddadig als in Nederland. In Oostenrijk begint maandag een lockdown die zeker tien en misschien twintig dagen duurt. Mensen mogen alleen voor het allernoodzakelijkste naar buiten. Zaterdag demonstreerden naar schatting 35.000 mensen in Wenen tegen de nieuwe maatregelen, waaronder een vaccinatieplicht per 1 februari.

Eenzelfde aantal was zondag op de been in Brussel. Daar vreesden de autoriteiten voor kopieergedrag van de Nederlandse rellen. Inderdaad bekogelden betogers ook daar de massaal aanwezige politie met vuurwerk en vernielden ze auto’s en onder meer een caféterras. De politie zette waterkanon en traangas in om de demonstranten te verdrijven en verrichtte veertig arrestaties. Drie agenten en een betoger zijn gewond naar het ziekenhuis gebracht.

Lees ook:

‘Hardere lockdown echt nodig’

Tweede Kamerlid Attje Kuiken (PvdA) verwacht dat het kabinet deze week al met extra maatregelen komt. ‘Anders blijven we tot ver in het voorjaar aanmodderen’.

Europa kijkt bij elkaar af voor beste recept tegen corona: 3G, 2G of toch verplicht vaccineren?

Oostenrijk gaat als eerste EU-lid vaccinatie verplichten voor de hele bevolking. Maar ook andere Europese landen voeren de druk op ongevaccineerden op.

Oostenrijkers protesteren tegen restricties: ‘Ze besproeien ons met het Pfizer-vaccin’

Als een van de eerste landen ter wereld kiest Oostenrijk voor een vaccinatieplicht. Tienduizenden mensen gingen dit weekend de straat op in protest tegen de maatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden