Plein 2Literatuur in de politiek

Literaire fijnproevers kwamen aan hun trekken tijdens de Beschouwingen

Een handige Amsterdamse boekhandel greep de Algemene Beschouwingen aan om de verkoop wat op te vijzelen. “Je Elsschot opfrissen?”, tweette de winkel, met een link naar het verzameld werk van Willem Elsschot.

Christen-Unie-voorman Gert-Jan Segers had de avond ervoor al een kleine opfriscursus gekregen. Tijdens zijn bijdrage citeerde Segers uit Elsschots ‘Het Huwelijk’: “Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.”

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher herinnerde Segers er fijntjes aan dat het gedicht gaat over een man die zijn vrouw wil vermoorden, omdat hij zijn huwelijk zat is en hij vroeg Segers of die het soms over de coalitie had. Asscher citeerde uit het hoofd: “En hoe zij tot hem opkeek als een stervend paard, maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond het merg uit haar gebeente”. Bedremmeld moest Segers erkennen dat hij de rest van het gedicht even niet voor de geest had gehad.

Literaire fijnproevers kwamen tijdens de Beschouwingen toch al aan hun trekken. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) haalde de Afro-Amerikaanse schrijver James Baldwin aan, toen ze het over racisme had: “Nothing can be changed, until it is faced.”

En CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma putte, net als vorig jaar, uit het werk van Alexis de Tocqueville. Die waarschuwde voor een uitdijende overheid die met te gedetailleerde regels de bevolking van elk initiatief berooft. Tocqueville kent meer fans in Den Haag. Thierry Baudet (Forum voor Democratie) noemt hem ‘de grondlegger van onze beweging’ en ook premier Mark Rutte loopt weg met de Franse filosoof. Het leidde tot een debatje met anekdotes over Tocqueville tussen Heerma en Rutte. De premier nam het laatste woord door er nog een citaat tegenaan te gooien, ditmaal van Hans van Mierlo.

De premier kent zijn klassieken

Hij loopt er liever niet mee te koop, maar de premier kent zijn klassieken. Zijn favoriet is de meerdelige serie ‘Het Bureau’ van J.J. Voskuil. Tijdens debatten en persconferenties haalde hij al eens ‘Publieke Werken’ van Thomas Rosenboom aan, of recenter, privésecretaris Tommy Lascelles uit de Netflix-serie ‘The Crown’. Italiaanse ministers krijgen nog uitslag als ze denken aan de EU-top van begin dit jaar, waar Rutte doodleuk zei een Chopin-biografie te gaan lezen.

Politieke romanciers

1.Boris Dittrich
2.Gert-Jan Segers
3.Arthur Docters van Leeuwen

Rutte heeft een brede smaak. Eerder werd hij met andere VVD-prominenten gefotografeerd bij een concert van De Toppers. Tandenknarsend keek de cultuursector naar de beelden van de premier met zilveren vlinderdas, niet vergeten hoe diens eerste kabinet ferm het mes zette in de kunstsubsidies.

Dat kunst maar een hobby is, zul je in buurlanden niet snel horen. Bildungsland Duitsland trok ruimhartig de portemonnee voor de kunstinstellingen tijdens de coronacrisis. Je schijnt met natuurkundige Angela Merkel goede gesprekken te kunnen voeren over literatuur, theater en muziek.

In Groot-Brittannië ook genoeg cultureel onderlegde politici. Premier Boris Johnson schreef twee romans en meerdere autobiografieën. Een daarvan ging over zijn grote voorbeeld Winston Churchill, die de Nobelprijs voor de literatuur won.

In Frankrijk is de band tussen literatuur en politiek nog sterker. Oud-president Georges Pompidou studeerde letterkunde en stelde een poëziebloemlezing samen. De beroemde schrijvers Victor Hugo en André Malraux waren tevens politici. Van president Macron is bekend dat hij zich als kind liever door de wereldliteratuur worstelde dan buitenspeelde. Minister van financiën Bruno Le Maire is kenner van de Duitse literatuur.

Nee, dan is Nederland toch vooral een handelsnatie, waar vreten voor cultuur komt. Hoewel, één politicus probeert zich te ontworstelen aan de tirannie van de koopkrachtcijfers en het “kliekje omhooggevallen netwerkers en beroepsvergaderaars die nog nooit een boek hebben gelezen”. De eerdergenoemde Thierry Baudet schreef romans, citeert filosofen, breekt graag een lans voor klassieke architectuur en heeft ballades van Frédéric Chopin in de vingers. Tijdens de Beschouwingen kwam ook hij met een historisch citaat. Om de gelijkenissen tussen de huidige tijd en de vooravond van de Franse revolutie te schetsen: “Vergeet niet wat Lodewijk de veertiende op 14 juli 1789 in zijn dagboek schreef: geen bijzonderheden.” 

Vanuit vak-K corrigeerde premier Rutte hem meteen: het was Lodewijk de zestiende.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden