Analyse Politiek

Lid van het koningshuis én een eigen carrière: het is vragen om problemen

Máxima in gesprek met prins Bin Salman Beeld CIC Saudi Arabia

Achter de vraag of koningin Máxima nou wel of niet met de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman kon afspreken schuilt een dieper probleem. Lidmaatschap van het Koninklijk Huis blijkt niet goed verenigbaar met een belangrijke functie. Vroeg of laat ontstaat discussie over botsende belangen.

Op het oog heeft Máxima twee petten op. De ene als koningin van Nederland, de andere als vertegenwoordiger van de Verenigde Naties voor inclusieve financiering voor ontwikkeling. Op grond van die laatste functie spreekt zij regelmatig met regeringsleiders of ministers. Op de G20 in Japan stond de ontmoeting met Bin Salman op de agenda, want hij organiseert de volgende G20-vergadering.

Premier Mark Rutte noemde het ‘prima verdedigbaar’ dat Máxima tijdens het treffen met Bin Salman de moord op journalist Jamal Khashoggi niet ter sprake bracht. Volgens Rutte is het gebruikelijk dat Máxima zich, als VN-vertegenwoordiger, tijdens gesprekken ‘concentreert op haar onderwerpen’.

Het gesprek niet door laten gaan was ook geen aantrekkelijke optie. Om de VN-functie goed te kunnen uitvoeren, moet Máxima wel met de organisator van de volgende G20-vergadering spreken. En als zo’n gesprek dan plaatsvindt, kan de moord op Khashoggi niet ter sprake komen, aldus Rutte. Dat zou ongepast zijn.

Maar staatsrechtelijk kan Máxima haar Koninginnepet nooit afzetten. Aangezien álle uitingen en gedragingen van Máxima onder de ministeriële verantwoordelijkheid van het kabinet vallen, vond er het afgelopen weekeinde niet alleen een gesprek tussen Bin Salman en VN-vertegenwoordiger Máxima plaats. Het was direct ook een ontmoeting tussen Bin Salman en een Nederlandse hoogwaardigheidsbekleder, een ontmoeting dus waar de moord op Khashoggi onbesproken bleef.

Bilaterale ontmoetingen

Dat straalt af op de diplomatieke positie van Nederland. Het is gebruikelijk dat Nederlandse ministers, net als leiders van andere Europese landen, in bilaterale ontmoetingen ernstige mensenrechtenschendingen ter sprake brengen. Dit keer heeft een belangrijke Nederlandse hoogwaardigheidsbekleder een gesprek gehad met Saudi-Arabië waarbij het onderwerp mensenrechten terzijde is geschoven. Dat stelt dat land in staat te doen alsof er internationaal geen vuiltje meer aan de lucht is.

Als Rutte gelijk heeft dat Máxima tijdens haar ontmoetingen mensenrechtenschendingen niet kan aansnijden, is de vervolgvraag of zij in haar positie als koningin wel andere belangrijke werkzaamheden kan verrichten. De kans is levensgroot dat zij het kabinet ergens in een lastige positie manoeuvreert.

Toen Willem-Alexander in 1998 als kroonprins lid werd van het Internationaal Olympisch Comité had premier Wim Kok dan ook zijn bedenkingen vanwege corruptieschandalen bij de sportbond. Een jaar later kwam er een kritisch rapport naar buiten, waarop de prins zijn werkzaamheden tijdelijk moest staken. Nadat de organisatie voldoende beterschap beloofde, stemde premier Wim Kok in met hervatting van het werk van Willem-Alexander.

Prins Claus kwam in de jaren zeventig ook al in de knel als voorzitter van de Nationale Commissie Ontwikkelingsstrategie. De NCO gaf subsidie aan een boycotactie voor koffie uit Angola, toen nog een Portugese kolonie. De politieke discussie leidde er uiteindelijk toe dat Claus moest opstappen als voorzitter.

Lees ook: 

De Kamer eist uitleg na ontmoeting Máxima met Saudische kroonprins

Kamerleden eisen uitleg van het kabinet over de ontmoeting van koningin Máxima met de omstreden Saudische kroonprins. En hoe zit het met de politieke antenne van de Oranjes?

Na de zaak-Khashoggi is ‘MBS’ niet langer de toffe jonge prins

De ­wereld hoeft geen illusies meer te koesteren over de ‘hervormingsgezinde’ Saudische kroonprins Mohammed bin Salman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden