null Beeld

Weekboek FormatieWeek 27

Leuke bezigheidstherapie voor Rutte en Kaag? Hoe de VVD-D66-notitie van de onderhandelingstafel waaide

Wat hebben VVD en D66 deze zomer eigenlijk op papier gezet? Was het bezigheidstherapie of zal hun notitie nog een rol gaan spelen deze kabinetsformatie?

De kwestie speelde deze week op toen demissionair premier Mark Rutte in een interview met de dagbladen het belang van het ‘zomerhuiswerk’ van de onderhandelaars minimaliseerde. Het zorgde links en rechts voor gefronste wenkbrauwen en geïrriteerde reacties. Hebben VVD en D66 deze zomer helemaal voor niets aan dit document gewerkt?

Een aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord

De kabinetsformatie ligt toch al onder vuur, vanwege de stroperigheid en ingelaste pauzes. Zo noemde oud-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet de zomerstop onbegrijpelijk. “Ik vind dat moeilijk uit te leggen aan de samenleving.” Collega Wim Deetman denkt er net zo over. “De formatie in de jaren tachtig liep in de zomer gewoon door. En daar werd ook niet over gezeurd. Ja, het gebeurde weleens dat iemand die thuis een gezin had, vroeg om een pauze. Nou, dat begreep Lubbers niet zo goed.”

VVD en D66 kunnen nog zeggen dat zij een deel van de zomervakantie wél hebben gewerkt, aan die inmiddels beroemde notitie, die Sigrid Kaag later bestempelde als ‘een aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord’. Dit had de formatie vlot moeten trekken. Inmiddels weten we beter.

Waar ging het mis? Interessant is om terug te gaan naar 22 juni, toen de vorige informateur Mariëtte Hamer bekendmaakte dat VVD en D66, ‘de grote winnaars van de verkiezingen’, een ‘document op hoofdlijnen’ zouden gaan schrijven. De bedoeling was, zei Hamer, dat andere partijen zich vervolgens konden aansluiten. De notitie moest daar openingen voor bieden. Hamer had ‘goede hoop’ dat dit ook zou gebeuren.

Een leuke bezigheidstherapie die in de prullenbak kon

Half augustus was het document gereed. ‘Onze belofte voor Nederland’, stond er, een titel die je boven een echt regeerakkoord zou verwachten. PvdA en GroenLinks waren overwegend enthousiast over de inhoud, vanwege passages over groene industriepolitiek en invoering van een brede brugklas. ChristenUnie reageerde afhoudend, wijzend op onder andere het plan om de embryowet en de abortuswet te ‘moderniseren. Gert-Jan Segers noemde het een ‘heel liberaal stuk’. Deelname aan de coalitie was voor hem daarmee onmogelijk geworden. En omdat VVD en CDA vasthielden aan hun standpunt dat ze niet met én PvdA én GroenLinks in een coalitie willen, zakte de kabinetsformatie nog iets dieper het moeras in.

Het VVD-D66-document zat tijdens de heisessie, vorig weekend in de bossen van Hilversum, ook niet in de tas van informateur Johan Remkes. Beeld ANP
Het VVD-D66-document zat tijdens de heisessie, vorig weekend in de bossen van Hilversum, ook niet in de tas van informateur Johan Remkes.Beeld ANP

Het plan van Hamer mislukte dus. Wie Mark Rutte deze week hoorde praten over die notitie, begrijpt waarom. Op Prinsjesdag kreeg de premier tijdens een interview met de dagbladen de vraag waarom andere partijen zich niet hebben aangesloten bij dat document. Rutte: “Dat was helemaal niet de bedoeling. Waarom zou Klaver of Ploumen aanschuiven bij een stuk van twee liberale partijen? Wij hebben nooit gezegd dat wij het schreven zodat anderen konden aansluiten.”

Het document zat tijdens de heisessie, vorig weekend in de bossen van Hilversum, ook niet in de tas van informateur Johan Remkes toen Rutte, Kaag en Wopke Hoekstra zich bogen over de levensvatbaarheid van een minderheidskabinet. Rutte: “Waarom zou het CDA iets met dat stuk willen?”

Donderdag, tijdens de Algemene Beschouwingen, vroeg D66-fractievoorzitter Rob Jetten opheldering aan de premier over deze uitspraken: “U wekte de indruk dat het hele document een leuke bezigheidstherapie was geweest die in de prullenbak kon. Wat hebben we Nederland dan twee maanden lang aangedaan terwijl we druk bezig waren in de Stadhouderskamer?” Rutte krabbelde terug, hij was in dat interview ‘te kort door de bocht’ gegaan. Hij vertelde dat Kaag ‘ook een wenkbrauw’ had opgetrokken toen ze zijn uitspraken las.

Maandag gaat de formatie verder, zonder VVD-D66-notitie. Of het toch nog ergens op een onderhandelingstafel belandt, is vooralsnog volstrekt onduidelijk.

Politiek verslaggever Bart Zuidervaart blikt deze week terug op de kabinetsformatie.

Lees ook:

Rutte is optimistisch over de formatie: ‘Dat baseer ik op mijn contacten achter de schermen’

Over de formatie wil demissionair premier Mark Rutte op Prinsjesdag liever niet praten. Maar hij denkt dat het goed komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden