AnalyseRegeerakkoord

Lekken uit het regeerakkoord: eerst het zoet, dan het zuur

VVD-leider Mark Rutte vrijdag voorafgaand aan het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees en de partijvoorzitters en secondanten van de fracties VVD, D66, CDA en ChristenUnie over de kabinetsformatie.  Beeld ANP
VVD-leider Mark Rutte vrijdag voorafgaand aan het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees en de partijvoorzitters en secondanten van de fracties VVD, D66, CDA en ChristenUnie over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Van gratis kinderopvang tot terugkeer van de basisbeurs: wat nu op straat ligt van het regeerakkoord, stemt menigeen vrolijk. Nu het totaalpakket nog.

Christoph Schmidt

Wat vooral opvalt aan de tot nu toe uitgelekte beleidsplannen van het komende kabinet is dat de meeste ervan makkelijk te verteren zijn, zeg maar gerust: mierzoet. Minder scheutig zijn de lekkende betrokkenen rond het formatieoverleg over de maatregelen die pijn zullen doen. Die krijgen we waarschijnlijk komende week voor de kiezen.

Via diverse media strooien ‘bronnen rond het overleg’ vanaf donderdagavond met het nodige snoepgoed. Over de kinderopvang bijvoorbeeld. Voor ouders met de laagste inkomens wordt die mogelijk gratis. Het ingewikkelde systeem met de kinderopvangtoeslagen zou veel eenvoudiger moeten worden.

Het kabinet-Rutte IV wil verder de grote salarisverschillen tussen het basis- en voortgezet onderwijs verkleinen door de lonen van leerkrachten in het basisonderwijs flink te verhogen.

Twee of drie potten met geld

Wat al langer rondzingt, is dat het regeerakkoord zal voorzien in twee, misschien wel drie grote potten geld voor eenmalig gebruik. Daarmee zijn tientallen miljarden euro’s gemoeid. De extra bestedingen jagen de staatsschuld weliswaar omhoog, maar dat effect zou van tijdelijke aard moeten zijn.

De eerste pot is bestemd om het klimaatbeleid een flinke zwieper te geven. De tweede zal de stikstofcrisis moeten bestrijden, onder meer door het uitkopen van de meest vervuilende boerenbedrijven.

Mogelijk komt er een extra eenmalige pot voor de woningbouw. In het zogeheten ‘treindocument’ (een tussentijds formatiestuk van de twee coalitiepartijen VVD en CDA, dat ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers eind oktober liet slingeren in de trein) stond als inzet dat er in 2030 een miljoen nieuwe woningen gebouwd zouden moeten zijn. Om de wooncrisis te bestrijden, komt ook de verhuurdersheffing op de helling te staan. Dat is een belasting voor verhuurders.

Terugkeer van de basisbeurs?

Een maatregel die ook veel applaus zal oogsten, is de afschaffing of grondige hervorming van het leenstelsel voor studenten. De Tweede Kamer nam in september al een motie aan (van CDA en ChristenUnie) over opheffing van dat leenstelsel.

Dat heeft er de afgelopen jaren toe geleid dat jongeren na hun studie met een torenhoge schuld aan een (beoogde) carrière moeten beginnen. Waarschijnlijk keert de basisbeurs in een of andere vorm terug, maar op z’n vroegst in het studiejaar 2024/2025.

Een van de zwaarste formatiediscussies van het laatste uur gingen (of gaan) over mogelijke compensatieregelingen voor de pechvogels die nu of de komende jaren nog geen beurs krijgen. Die compensatie dreigt zeer kostbaar te worden. Het zoeken is dus naar de juiste balans.

Verder zou het vierde kabinet-Rutte inzetten op verlaging van de belasting op arbeid.

Aangescherpt klimaatbeleid

Zelfs met een ogenschijnlijk pijnlijk voorstel dat is uitgelekt, zal het zo’n vaart niet lopen: rekeningrijden. Na decennialange discussies worden er zowaar stappen gezet om automobilisten te belasten voor het gebruik in plaats van alleen maar voor het bezit van hun auto. Maar, zo wordt er meteen bij gezegd, definitieve invoering van het rekeningrijden zal op z’n vroegst na de komende kabinetsperiode aan de orde zijn.

Na deze lekkages is het wachten op de presentatie van het totaalpakket, inclusief de bitter smakende maatregelen die de vier coalitiepartijen vooralsnog niet van de daken willen schreeuwen. Zo zal naar verwachting vooral een aangescherpt klimaatbeleid in de hele maatschappij offers vragen.

Lees ook:
Niets is zeker in deze formatie, die is overladen met gebroken beloftes

Is dit ons laatste weekboek formatie? ‘Deze ren-spring-vlieg-duik-val-sta-op-en-ga-weer-door-formatie zit zo vol met valse beloftes en boude uitspraken, dat inmiddels niets meer zeker is.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden