Jesse Klaver en Lilianne PLoumen

Formatie

Leden PvdA en GroenLinks enthousiast over samenwerking, maar niet over regeren met Rutte

Jesse Klaver en Lilianne PLoumenBeeld ANP

Het enthousiasme voor een links pact is enorm bij de leden van PvdA en GroenLinks. De weerzin tegen Mark Rutte is ongeveer even groot.

Jeannine Julen en Niels Markus

De leden van GroenLinks en PvdA hadden een duidelijke boodschap voor de andere formerende partijen: links laat zich écht niet uit elkaar spelen. De leden zijn in overgrote meerderheid voor verregaande samenwerking tijdens de formatie en liefst ook in de toekomst. Bij de PvdA, waar de leden konden stemmen, was 90,3 procent voor intensieve samenwerking met GroenLinks.

Over een ander heikel punt bij de PvdA, of de partij überhaupt moet praten over een nieuw kabinet onder leiding van VVD-leider Mark Rutte, werd niet gestemd. Leden maakten bezwaar, omdat het volgens de partijstatuten niet aan hen is om al vóór de formatie over onderhandelingen te stemmen. Na commotie over de formulering van dit voorstel, stemde 55,5 procent ervoor om nu geen beslissing te nemen over deelname aan de formatie.

De gewraakte motie werd wel besproken. Daar lieten verschillende leden weten dat zij bepaald niet warm worden van nieuwe gesprekken met Mark Rutte, maar dat er nu eenmaal geen alternatief is. Kandidaat-voorzitter Gerard Bosman: “We kunnen ons niet veroorloven het niet op z’n minst te proberen.”

Leden worden geraadpleegd tijdens de PvdA-ledenraad in Zeist.  Beeld Werry Crone
Leden worden geraadpleegd tijdens de PvdA-ledenraad in Zeist.Beeld Werry Crone

Niets meer in de weg voor onderhandeling

Daarmee staat er binnen de partijen niets in de weg om aan tafel te gaan met VVD, D66 en CDA om te onderhandelen over een nieuw kabinet. Dat betekent wel dat Rutte en CDA-leider Wopke Hoekstra bereid moeten zijn om met de twee linkse partijen aan tafel te gaan. Tot nu toe zagen de twee dat niet zitten.

Op beide ledenbijeenkomsten werd alvast een voorschot genomen op de mogelijke gesprekken. Zo liet Kamerlid Corinne Ellemeet de GroenLinksleden zaterdagochtend weten dat haar partij niet in een kabinet stapt als er niet voldoende gebeurt om de stikstofcrisis, de wooncrisis en de klimaatproblematiek op te lossen.

Nog meer breekpunten klonken bij de PvdA. Kamerlid Henk Nijboer: “Het minimumloon moet omhoog, het onderwijs moet beter beloond worden, er moet iets aan de woningmarkt worden gedaan en aan de toeslagenouders en de mensen in Groningen moet recht gedaan worden.” Partijleider Lilianne Ploumen bezwoer dat de PvdA niet gaat regeren om het regeren: “Als we aan tafel gaan, doen we dat om iets te bereiken. En als dat niet voldoende is, dan schuiven we onze stoelen achteruit, en gaan keihard oppositie voeren.”

De ledenraad van GroenLinks in Utrecht. Beeld Werry Crone
De ledenraad van GroenLinks in Utrecht.Beeld Werry Crone

Gesprekken over een fusie op termijn

Binnen de partijtoppen zal opgetogen gereageerd zijn op de grote hoeveelheid leden die enthousiast zijn over vergaande samenwerking. De overgrote meerderheid lijkt te geloven dat de twee linkse partijen alleen een vuist kunnen maken door hecht samen op te trekken. De komende tijd zullen de partijen praten over de onderlinge raakvlakken en over een fusie op termijn. Meer dan driekwart van de PvdA-leden stemde op een motie om dit mogelijk te maken. Niet eerder werd een samengaan tussen beide partijen zo concreet.

 Meer dan driekwart van de PvdA-leden stemde op een motie om dit mogelijk te maken. Beeld Werry Crone
Meer dan driekwart van de PvdA-leden stemde op een motie om dit mogelijk te maken.Beeld Werry Crone

Wel zijn er nog genoeg twijfels over een eventuele fusie. GroenLinks-leden vrezen een fusie ‘ingerommeld’ te worden. De voormalige Bredase GroenLinks-wethouder Selcuk Akinci noemt het “een heel somber toekomstperspectief voor Nederland als je alleen maar samen kan werken door alle verschillende perspectieven op een hoop te moeten gooien.” PvdA-lid Gijs Wildeman vindt de gesprekken over een fusie ‘veel te snel’ gaan. “GroenLinks is een andere partij dan de onze. Onze mensen rijden in een derdehands benzineautootje. Wat is daar tegen?”

Beide partijen staan te popelen om te formeren, maar getuige de uitspraken van de partijleiders zullen ze de gesprekken met een knijper op de neus doen. De weerzin tegen VVD-leider Rutte is groot. Op beide bijeenkomsten worden Rutte en Hoekstra met instemming van de leden ‘weigerpolitici’ genoemd. Ploumen: “Het liefst zouden we zonder de VVD en Mark Rutte regeren. Maar ja, zij hebben de verkiezingen gewonnen, mensen. We moeten proberen hen op het rechte pad te krijgen.”

Correctie (30 augustus 2021): eerder stond geschreven dat 81 procent ervoor stemde om nu geen beslissing te nemen over deelname aan de formatie. Dat moet 55,5 procent zijn en is gecorrigeerd.

Lees ook:

Een linkse fusiepartij? Lokale PvdA’ers en GroenLinksers zien het best zitten

Lokale fractievoorzitters van PvdA en GroenLinks reageren verdeeld op de vraag of de partijen moeten fuseren. Maar enthousiasme domineert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden