Volksvertegenwoordiging

Lange dagen en een mager loon: wie wil er nog Statenlid worden? ‘Je moet een beetje gek zijn’

Jeroen Bart (31) is Statenlid voor GroenLinks in Utrecht, maar gaat stoppen. ‘Je moet een beetje gek zijn om het te willen.’ Beeld Bram Petraeus
Jeroen Bart (31) is Statenlid voor GroenLinks in Utrecht, maar gaat stoppen. ‘Je moet een beetje gek zijn om het te willen.’Beeld Bram Petraeus

In een poging om het lidmaatschap van de Provinciale Staten aantrekkelijker te maken, wil de regering volgend jaar de vergoeding verhogen. Wie wil er eigenlijk nog Statenlid worden?

Yara van Buuren

Iedere woensdag van negen uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds vergaderen. Werkbezoeken afleggen, inlezen in moeilijke dossiers en het gesprek aangaan met bewoners van de provincie. Officieel staat er één dag werk voor, maar in werkelijkheid is een lid van de Provinciale Staten gemiddeld twintig uur per week kwijt. Veel volksvertegenwoordigers hebben daarom nog een andere baan om rond te kunnen komen.

“Je moet eigenlijk een beetje gek zijn om het te willen”, zegt Jeroen Bart (31). Hij ervoer als Statenlid zelf hoe zwaar de functie in combinatie met een fulltime baan is. Naast zijn functie als Statenlid van GroenLinks in Utrecht werkt hij als ambtenaar bij een ministerie. In totaal werkt hij zo’n zeventig uur per week. Dat werd hem te veel, en daarom neemt Bart volgende maand vervroegd afscheid van de provincie.

Minister Bruins Slot van binnenlandse zaken maakt zich zorgen dat er in de toekomst onvoldoende kandidaten zijn voor een belangrijke functie als volksvertegenwoordiger. Daarom maakte de minister dinsdag bekend dat ze de vergoeding voor leden van de Provinciale Staten wil verhogen. Als haar voorstel wordt aangenomen, dan stijgt de vergoeding van Statenleden met 16 procent, naar 1526,07 euro per maand.

Bart is zeker niet het enige Statenlid dat besluit te stoppen. Een op de vijf statenleden wil zich in 2023 niet opnieuw verkiesbaar stellen. Nog eens een kwart twijfelt. Dat bleek vorig jaar al uit een onderzoek onder Statenleden dat in opdracht van het ambtenaren- en bestuurdersblad Binnenlands Bestuur werd uitgevoerd. Volgens de onderzoekers zijn werkdruk, tijdsbelasting en de lage financiële vergoeding de belangrijkste redenen om te willen stoppen.

Statenlid Jeroen Bart.  Beeld Bram Petraeus
Statenlid Jeroen Bart.Beeld Bram Petraeus

Zwaarder takenpakket

Met de verhoging hoopt de minister dat het lidmaatschap aantrekkelijk blijft, en dat voldoende kandidaten zich voor de volgende verkiezingen in maart beschikbaar stellen. Daarnaast is het een erkenning voor het feit dat Statenleden de laatste jaren steeds zwaardere taken hebben gekregen. De provincie is zichtbaarder geworden en neemt besluiten over belangrijke onderwerpen, zoals de regionale energietransitie, het monitoren van de woningbouw en de stikstofaanpak.

Die verantwoordelijkheid voelt Ine Meeuwis (62) als lid van de Provinciale Staten in Brabant. “Ons werk gaat echt ergens over. In Brabant hebben we een begroting van een miljard per jaar.” Meeuwis is al bijna dertig jaar actief in de politiek en zeven jaar lid van de Provinciale Staten in Brabant (D66). Ze ziet dat sommige Statenleden een overstap maken naar een functie als wethouder bij de gemeente, waarvoor ze wel een volledig maandsalaris krijgen.

Dankzij het inkomen van haar man hoeft Meeuwis zich geen zorgen te maken over het kostenplaatje. Toch stopt ook zij volgend jaar als Statenlid. “Het is tijd voor vernieuwing en verjonging,” vertelt ze. Daarvoor zouden er volgens de gedeputeerde voldoende nieuwe kandidaten beschikbaar zijn.

Geen representatieve vertegenwoordiging

Maar dat is lang niet overal het geval. Statenlid Bart van Dekker (CDA, Drenthe) hoort van collega’s dat partijen moeite hebben om goede mensen aan zich te binden. Hij maakt zich vooral zorgen dat Statenleden door de lage vergoeding geen goede afspiegeling van de samenleving meer zullen zijn. “Straks kunnen alleen pensionado’s nog meedoen,” vreest hij.

Ook Jeroen Bart uitte afgelopen maand in zijn afscheidsbrief zorgen over de representatie en inclusiviteit in het politieke debat op provinciaal niveau. Hij ziet dat de beperkte vergoeding ertoe leidt dat veel mensen met een lager inkomen of een beperking worden uitgesloten van een plek bij de Provinciale Staten. Daarnaast gaat er veel kennis verloren als mensen na hun eerste periode alweer stoppen.

In zijn brief deed Bart een oproep aan de minister om de vergoeding van de leden van de Provinciale Staten te verhogen. Hij is dan ook blij met de aankondiging van de minister. Wel heeft hij twijfels of het bedrag voor Statenleden voldoende is om echt een dag minder te werken. “Het is een eerste stap in de goede richting.”

Lees ook:

Provincies houden vast aan hun eigen stikstofaanpak

De meeste provincies zijn niet van plan om hun bestaande stikstofaanpak radicaal bij te sturen. In enkele regio’s is de reactie op de kabinetsdoelen zelfs ronduit afkeurend. De provincies op een rij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden