klimaatakkoord

Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht, kabinet kondigt extra maatregelen aan

Windpark De Drentse Monden en Oostermoer. Tegenstanders van de windmolens vroegen de rechter de bouw stil te leggen.Beeld ANP

Het kabinet moet dubbel zo hard aan de slag om de klimaatdoelen te halen, volgens het Planbureau voor de Leefomgeving. In reactie op het slechte rapportcijfer kondigt minister Wiebes extra maatregelen aan.

Het kabinet moet veel meer doen om de klimaatdoelen te halen. De Raad van State oordeelt buitengewoon kritisch over de voortgang van het klimaatbeleid. Het kabinet zou de coronacrisis moeten aangrijpen om de energietransitie te bespoedigen. Volgens minister Eric Wiebes van economische zaken en klimaat zijn nog niet alle plannen van het kabinet meegenomen in de berekeningen.

Vanmiddag presenteert het kabinet de klimaatnota, waarin het extra maatregelen aankondigt. Dat is nodig, nu uit rekenwerk van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) blijkt dat het kabinet zonder extra inspanningen het doel van 49 procent CO2-reductie in 2030 niet haalt. Volgens de Klimaat- en Energieverkenning van het PBL komt het kabinet met het huidige beleid slechts op 34 procent. Het moet de inspanningen verdubbelen om het doel te halen.

Dat percentage is de aanleiding voor de stevige kritiek van de Raad van State. Vicepresident Thom de Graaf: “Wij constateren dat het kabinet niet genoeg doet en dat het klimaatbeleid niet genoeg verankerd is in de wet.” De belangrijkste controleur van het regeringsbeleid doet geen uitspraken over welke maatregelen het kabinet wel zou moeten nemen. Maar zeker omdat de Europese Commissie het CO2-doel wil verhogen naar 55 procent in 2030, is er veel meer nodig.

Wiebes wijst erop dat veel klimaatplannen van het kabinet nog niet doorgerekend zijn, omdat ze voor het PBL te laat kwamen om in de analyse mee te nemen. Zo moet de CO2-heffing een forse bijdrage leveren aan het halen van de klimaatdoelen, net als wijkplannen en aangescherpt biobrandstoffenbeleid.  De nog niet doorgerekende plannen leveren volgens het kabinet een extra CO2-reductie van 10 procent op. Daarmee loopt het kabinet nog altijd 5 procent achter op het doel voor 2030.

Coronacrisis aangrijpen

De Raad van State adviseert om de coronacrisis aan te grijpen om vergroenende investeringen te doen. De huidige steunpakketten doen dat nog te weinig, zegt De Graaf. “De coronacrisis veroorzaakt niet alleen economische en maatschappelijke problemen, maar kan ook kansen bieden.” Het door het kabinet aangekondigde Groeifonds kan investeringen in innovatie mogelijk maken.

Uit de kabinetsreactie blijkt dat het kabinet dit van plan is. Wiebes: “De komende jaren kunnen onder andere via het Nationaal Groeifonds aanvullende middelen beschikbaar komen om de doelen te halen. Zo blijft het haalbaar en betaalbaar.”

De Raad van State maakt zich ook zorgen over de wettelijke basis van de klimaatmaatregelen. De uitvoering dreigt vast te lopen, doordat wetten en regelgeving niet goed op elkaar aansluiten of onvoldoende samenhangen. Als voorbeeld noemt de Raad van State de Regionale Energiestrategieën (RES’en). Alle regio’s hebben plannen ingediend over de hoeveelheid en plaatsing van duurzame energiebronnen. Maar de raad voorziet problemen in de uitvoering. Gemeenten kunnen dwarsliggen bij regionale plannen en het Rijk en regionale overheden maken verschillende afwegingen. De Graaf: “De democratische legitimiteit is niet goed geregeld.”

Sommige wetten, zoals de Warmtewet en de nieuwe Energiewet moeten nog aangenomen worden door de Tweede en Eerste Kamer. Omdat het nog onduidelijk is hoe die wetten samenhangen met al bestaande regels, bestaat het risico dat de uitvoering van het in 2019 gesloten klimaatakkoord hierop gaat stagneren.

En dat terwijl de klimaatverkenning van het PBL laat zien dat het kabinet vaart moet maken. De verwachtte 34 procent CO2-reductie is nog lager dan het planbureau vorig jaar uitrekende. Toen kwam ze nog op 35 procent. Die 34 procent is zeer afhankelijk van allerlei externe invloeden, zoals energieprijzen, wintertemperaturen en internationale ontwikkelingen. Daarom rekent het PBL met een bandbreedte van 30 tot 40 procent CO2-reductie in 2030.

Die externe invloeden, zoals de lage gasprijs die ervoor zorgt dat Nederlandse gascentrales harder draaien, zijn ook bij het kabinet bekend. Een deel van de extra maatregelen die het kabinet voorbereid zijn er om die externe invloeden op te vangen. Volgens de vorig jaar aangenomen klimaatwet hoeft het kabinet pas eind volgend jaar de plannen aan te passen, als de PBL-berekeningen hiertoe aanzet geven. Maar vanwege de externe factoren en omdat Nederland dreigt verder achterop te komen met het halen van de klimaatdoelen, heeft het ministerie al voor de zomer een ‘ambtelijke studiegroep’ opdracht gegeven om te onderzoeken waar nog meer CO2 bespaard kan worden.

Urgendavonnis

Het besluit van het kabinet om de kolencentrales minder kolen te laten stoken is ook nog niet meegerekend door het PBL. Die maatregel is vooral van belang bij het halen van het Urgendavonnis, dat het kabinet verplicht om dit jaar een kwart CO2 te reduceren ten opzichte van 1990. Volgens het PBL wordt het spannend of dit doel gehaald gaat worden, het kabinet is ervan overtuigd dat de eerder dit jaar aangekondigde extra maatregelen ervoor gaan zorgen dat het wél gehaald wordt.

Lees ook:

Geen uitstoot meer in 2050? Zelfs met ‘koningin zonne-energie’ wordt dat nog een klus

De opmars van zonne-energie is onmiskenbaar. Maar de wereld ligt niet op koers voor het klimaatdoel van 2050, waarschuwt het internationale energie-agentschap IEA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden