WeekboekCrisispolitiek

Kijk, daar zijn de oude tegenstellingen in het politieke debat weer

Alleen al aan de woordkeus van politici is te merken dat de politieke discussie over corona een nieuwe fase ingaat. De economische keuzes komen op tafel.

De taalvondst komt van Lodewijk Asscher. Hij heeft een nieuwe versie gecreëerd van de denkbeeldige figuur van de ‘gewone belastingbetaler’, die zo vaak in politieke debatten wordt aangehaald. Asscher heeft de overtreffende trap gevonden: de ‘verpleegkundige die belasting betaalt’.

Gewone werknemers, zoals de mensen in de zorg, betalen de miljardensteun voor bedrijven, ­aldus de PvdA-leider. Of het kabinet dat goed wil onthouden, nu het bezig is een tweede ronde van miljardensteun te organiseren voor bedrijven.

Komende week komen de plannen voor nieuwe noodsteun naar buiten, er wordt achter de schermen nog druk onderhandeld over de voorwaarden. De verbale strijd is al begonnen. De PvdA stelt harde eisen: goed idee als de overheid opnieuw bedrijven overeind houdt door grotendeels de salarissen te betalen, zoals nu voor meer dan twee miljoen werknemers gebeurt. “Maar hou mensen in dienst. Als je aan de ene kant uit belastinggeld van de verpleegkundige het salaris laat betalen en tegelijk mensen ontslaat, zijn we niet goed bezig”, waarschuwt Asscher via de Volkskrant. Het kabinet wil dat bedrijven wél de ruimte krijgen om waar nodig personeel te ontslaan.

Alleen al aan de woordkeus van politici is te merken dat de politieke discussie over corona een nieuwe fase ingaat. Het gaat steeds meer over economie. In één klap zijn de politieke tegenstellingen in het debat terug. Veel van de besluiten gaan over fundamentele verdelingsvraagstukken. Én over pijn die komen gaat.

Het woord ‘ontslagen’ gebruiken politici niet graag, al is dat wel de dreigende wolk die eraan zit te komen. Minister Wouter Koolmees van sociale zaken bracht het wat omfloerst, via een optreden bij de talkshow ‘Op1’. Hij had het over ‘werknemers helpen om in andere sectoren een baan te vinden’. En ‘een aanpassingsvermogen dat we ook in onze economie moeten accepteren’. Heel kort liet hij het O-woord vallen, van ontslag. “Stel, een bedrijf komt in de problemen en moet sommige mensen ontslaan om andere banen te redden.” Het klonk alsof het om uitzonderingen gaat. Dat is ook politiek crisismanagement: het land stapje voor stapje laten wennen aan slecht nieuws.

Rutte wil niet zo’n VVD’er zijn

Premier Rutte vermijdt het sowieso te spreken over het redden van bedrijven. Hij komt steeds met een ander beeld, van een economie die dienstbaar is aan de samenleving. Als hij de economie redt, legde Rutte onlangs uit in een Kamerdebat, is dat om te zorgen dat er genoeg belasting binnenkomt, zodat de zorg betaald kan worden. Als de terrassen weer open mogen ‘is dat niet omdat ik bedrijven wil verdedigen, maar om het geluk van mensen, dat ze weer anderen kunnen ontmoeten’. Hij vertelde spontaan dat hij soms bang is dat mensen een verkeerd beeld van hem hebben. “Ik wil niet dat mensen denken: daar staat zo’n VVD’er, van lang leve de lol en de economie. Nee! Gezondheidszorg eerst”.

Er komen komende week ook plannen naar buiten voor Schiphol en de luchtvaart. Samen met de nieuwe ronde van noodsteun wordt het een eerste test of het kabinet de crisis óók gaat gebruiken om de bakens te verzetten. Welke economie wordt gered, de oude economie of een nieuwe? Het wetenschappelijk bureau van het CDA houdt al pleidooien voor een civil economy, een economie die andere waarden dient dan winst. Jesse Klaver van GroenLinks kiest voor de grote verfstreken en heeft het over ‘een economie die klaar is voor de toekomst’.

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff vindt dat ‘makkelijke woorden’ en ziet het hoofdschuddend aan. ‘Chantage’ vindt hij het, om miljarden noodsteun voor bijvoorbeeld KLM te verbinden aan extra eisen over duurzaamheid. Zelf heeft hij daar een veel beter woord voor. Er is al goed klimaatbeleid en nu komen er ook nog goede reddingsplannen bij voor bedrijven. “Ik spreek liever over slimme combinaties.”

Wekelijkse terugblik op de politieke ontwikkelingen rond het coronavirus.

Lees ook: 

Oud-Kamervoorzitters: Uitstekend dat Arib streng is tegen vertrekkers

Oud-Kamervoorzitters waarschuwen: zo veel voortijdige vertrekkers hollen het geheugen van het parlement uit. De voorgangers van Khadija Arib waarderen haar felle uithalen naar voortijdige vertrekkers. Gerdi Verbeet (2006 tot 2012): ‘Ik ben het volstrekt met haar eens’. Wim Deetman (1989-1996): ‘Ik begrijp haar heel goed’. Frans Weisglas (2002-2006): ‘Uitstekend dat ze zo streng is’.

CDA-kroonprinsen De Jonge en Hoekstra wachten in Rutte’s schaduw

Vorig weekboek: Voor de politieke kroonprinsen en kroonprinsessen van het CDA is de coronacrisis een manier om te laten zien wat ze in huis hebben. Maar met de schaduw van Rutte die over je heen valt, kan dat nog knap ingewikkeld zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden