Kamermeerderheid steunt plan voor rechterlijke toetsing grondwet
Wie denkt dat een wet niet in lijn is met de grondwet kan momenteel niet naar de rechter stappen. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer vindt dat daar verandering in moet komen. Het kabinet stelt voor om alleen de zogeheten vrijheidsrechten te toetsen aan de grondwet, zoals de vrijheid van godsdienst en het recht om te demonstreren. Daartoe behoren niet sociale grondrechten op bijvoorbeeld werk en een woning, tot spijt van linkse oppositiepartijen.
Tom van der Lee van GroenLinks juicht toe dat minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken) constitutionele toetsing mogelijk wil maken, zoals beloofd in het coalitieakkoord. Vooral ook omdat een eerdere poging hiertoe van zijn partij is mislukt. In 2015 werd de benodigde twee derde meerderheid voor deze grondwetswijziging niet behaald. CDA en VVD waren toen tegen omdat ze de meerwaarde niet zagen. Die partijen zijn nu voorstander van plannen die "op veel punten" lijken op het voorstel dat toen gedaan is, merkt Van der Lee fijntjes op.
Sociale grondrechten niet toetsbaar
Samen met PvdA en DENK vindt GroenLinks het wel jammer dat sociale grondrechten op bijvoorbeeld werk en een woning niet toetsbaar worden. CDA, VVD en Pieter Omtzigt vinden dat de rechter dan al snel op de stoel zit van de politiek. Omtzigt staat "niet totaal negatief tegenover" de wens van links, maar vindt dit soort grondrechten "verschrikkelijk moeilijk te toetsen".
Dat punt maakt ook minister Bruins Slot. Als voorbeeld noemt ze het grondwetsartikel waarin staat dat "de bevordering van voldoende werkgelegenheid voorwerp van zorg is door de overheid". Hier staat niet precies beschreven wat de overheid zou moeten doen, dat is voor interpretatie vatbaar. De rechter zou dus "politieke afwegingen" moeten maken om dit artikel te toetsen en dat vindt de minister onwenselijk.
Stephan van Baarle (DENK) pareert dat de rechter sociale grondrechten "best terughoudend" kan toetsen "zonder zich te mengen in de politiek". In andere landen blijkt dat volgens het Kamerlid ook te kunnen. Sommige van deze rechten staan bovendien al in Europese wetgeving, waar de rechter wel aan mag toetsen, en ook dat gaat volgens Van Baarle goed. Wat hem betreft stuurt de rechter alleen bij als er sprake is van excessen.