Interview

Kamerlid Don Ceder (CU): Bied excuses aan, maar doe eerst onderzoek naar ons slavernijverleden

Christenunie-Kamerlid Don Ceder.  Beeld ANP
Christenunie-Kamerlid Don Ceder.Beeld ANP

Hij wil niet de zoveelste motie indienen om het kabinet te verzoeken excuses te maken voor het slavernijverleden. Veel liever ziet ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder dat er onderzoek wordt gedaan naar dat veelbesproken verleden.

Waarom excuses voor het slavernijverleden zo van belang zijn? “Eigenlijk zou je die vraag moeten omdraaien", zegt ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder. “Brengt het gebruik van alle creatieve bewoordingen om die excuses maar niet te hoeven maken ons nader tot elkaar als Nederlandse samenleving? Het gaat ook om erkenning van het verleden. Nederland is er niet goed in om zijn verleden recht in de ogen te kijken.” Dat wegkijken van het kabinet deed Nederlanders in ieder geval niet veel goeds, ziet Ceder ook. “Het was vast gedaan uit goede bedoelingen, om onrust te voorkomen. Maar niet maken van excuses zorgde juist voor meer onrust. We zitten nu met zijn allen in een impasse, we houden elkaar in een houdgreep.”

Ceder vertelt erover in zijn kamer in de binnenkort te renoveren Tweede Kamer. Tussen de verhuisboxen en een stapel boeken die hij van de gratis-meeneem-stapel griste. Twee jaar geleden, toen hij nog fractievoorzitter van de ChristenUnie was in de Amsterdamse gemeenteraad, diende hij samen met zes andere fracties een motie in om het stadsbestuur tot excuses te bewegen. Met succes, de motie werd aangenomen. Donderdag voert Amsterdam die motie uit en maakt burgemeester Femke Halsema excuses.

Ook in zijn nieuwe functie als Kamerlid zet hij het onderwerp slavernij op de politieke agenda. Alleen vliegt hij het anders aan. Niet weer een motie – sinds 2016 werd-ie in de Kamer jaarlijks ingediend, op 2019 na – om die zo gewenste verontschuldiging uit tegensputterende bewindvoerders te trekken. Veel liever roept hij een commissie in het leven, overigens ook via een motie, die onderzoek doet naar de Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij. Om zo weg te blijven van het getouwtrek tussen linkse en rechtse partijen over dit explosieve onderwerp. Die commissie moet ook bekijken hoe Nederlanders op dit explosieve onderwerp toch nader tot elkaar kunnen komen. Lukt dat via excuses, moet er een slavernijmuseum komen, moet het er op scholen vaker over gaan? Neem het allemaal onder de loep, stelt Ceder voor.

‘Bij de meeste mensen een kwestie is van bewustwording, niet van onwil’

Leer van Amsterdam, zegt Ceder ook met zijn voorstel. Voor de hoofdstad overstag ging, liet het stadsbestuur onderzoek doen naar de eigen daden een jaar of 200 terug. Daaruit bleek onder andere dat het Amsterdamse stadsbestuur niet alleen betrokken was bij de slavernij in Suriname en op Curaçao, maar ook in Zuid-Afrika, Brazilië, Taiwan en Noord-Amerika drukte de stad haar stempel. Rotterdam voerde ook zo'n onderzoek uit en Den Haag volgt binnenkort. Zulk onderzoek haalt de angel uit de al jaren verhitte discussie over het slavernijverleden, verwacht Ceder. “Je blijft weg van de schuldvraag. Als die excuses er donderdag komen, worden ze ook niet gemaakt namens de Amsterdammers, maar namens de stad Amsterdam. Dan voer je een heel ander gesprek.”

Belangrijk, zegt Ceder. Want hij maakt zich inmiddels zorgen om de maatschappelijke onrust die er ontstaat als de woorden slavernij of Zwarte Piet vallen. Over de scheldpartijen op sociale media, de aanvaringen soms in traditionele media. Hij hoort ook veel frustratie als hij met vrienden en familie praat over Keti Koti. Weer geen excuses, klinkt het dan. Daarmee is de jaarlijkse viering van de afschaffing van de slavernij naast feestelijk ook omhangen met teleurstelling.

De Ghanees-Surinaamse Ceder vertelt ook over zijn eigen band met 1 juli. Over zijn oma’s grootmoeder die nog slavin was en werd vrijgekocht. Over het Plantage De Vier Kinderen in het Surinaamse district Parawaar zijn familie vandaan komt. En over het dubbele gevoel dat dat hem geeft. “Mijn vaders familie komt uit een Afrikaans land, maar verder dan het Plantage De Vier Kinderen komen we niet.” Ceder ergert zich mateloos aan al die hinkstapsprongen die politici maken om maar weg te kunnen blijven van die zo naarstig gewilde verontschuldiging. Maar als het aan Ceder ligt, zijn we toe aan een volgende stap. Aan “vervolgverhalen die we samen gaan maken”.

En over al die mensen die op sociale media hun poot stijf houden, zegt hij: “Ik geloof in de veerkracht van onze samenleving. Ik denk dat het bij de meeste mensen een kwestie is van bewustwording, niet van onwil.”

Lees ook:

Nederlanders vinden slavernijverleden ernstig, maar achten excuses niet op zijn plaats

Nederlanders vinden in meerderheid het aanbieden van excuses voor het Nederlandse slavernijverleden niet nodig. Dat blijkt uit een enquête van I&O research in opdracht van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden