ParlementOorlog in Oekraïne

Kamerdebat over toespraak Zelenski legt trage aanpak sancties bloot

Zelenski spreekt via een videoverbinding de Tweede Kamer toe.  Beeld Werry Crone
Zelenski spreekt via een videoverbinding de Tweede Kamer toe.Beeld Werry Crone

De Oekraïense president oogstte een staande ovatie in het parlement. Vervolgens ergerde diezelfde Kamer zich aan de magere antwoorden van minister Hoekstra over de sancties tegen Rusland.

Christoph Schmidt

De Oekraïense president Volodimir Zelenski had donderdagochtend niet kunnen bevroeden dat de Tweede Kamer ’s avonds nog fel zou debatteren over zijn ‘indrukwekkende’ video-toespraak tot datzelfde parlement. Zelenski was alweer een parlementstoespraak verder (België) toen de Kamer nog druk bezig was met een onverwacht verhitte discussie.

Dat debat ging intussen allang niet meer over de oorlog, wapenleveranties of een mogelijke boycot van Russisch gas. De Kamer dook ’s middags fel op CDA-minister Wopke Hoekstra van buitenlandse zaken, toen die geen antwoord bleek te hebben op talloze vragen over de in Nederland genomen maatregelen tegen bezittingen van Russische oligarchen.

Slechts een half miljard aan tegoeden bevroren

In de avond gaven liefst zes bij die sancties betrokken bewindslieden in een uitgebreide brief antwoord op die vragen, gekoppeld aan een mea culpa: “Door de snelle totstandkoming en ongekende reikwijdte van de sanctiemaatregelen tegen Rusland is gebleken dat uitvoering en toezicht op een aantal deelterreinen van het sanctiepakket beter kan”.

De parlementaire dag was nog zo mooi en harmonieus begonnen, met Zelenski’s toespraak. De afstand tussen Kiev en Den Haag ‘verdween even’, zoals D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma het uitdrukte. Even later was die kloof weer helemaal terug.

Veel Kamerleden wilden weten waarom andere Europese landen al zo veel Russische bezittingen hadden bevroren of in beslag genomen, terwijl Nederland daar ver bij achterblijft. België heeft naar eigen zeggen voor zeker 10 miljard van die tegoeden bevroren, Frankrijk 23 miljard. In de avondlijke kabinetsbrief staat dat Nederland tot nu toe voor iets meer dan een half miljard (516 miljoen euro) van die Russische bezittingen in Nederland aan de ketting heeft gelegd.

’s Middags had Hoekstra dat overzicht nog niet, omdat de verantwoordelijkheid voor de sancties bij zeker vier verschillende departementen ligt, waaronder dat van financiën. Die uitleg veroorzaakte een opstopping bij de interruptiemicrofoon. “Ik weet niet of de regering beseft hoe ze voor paal staat”, zei zelfstandig Kamerlid Pieter Omtzigt. GroenLinks-fractieleider Jesse Klaver deelde de verontwaardiging. “Dit kan echt niet. Schors het debat maar.”

Een ruime Kamermeerderheid besloot toen inderdaad tot een schorsing. Hoekstra werd min of meer de gang op gestuurd met de opdracht alsnog antwoorden te verzamelen op alle sanctievragen, dan wel collega’s op te trommelen die deze antwoorden wel hadden. Uiteindelijk werd het dus die overzichtsbrief van zestien pagina’s, die op waardering van veel Kamerleden kon rekenen.

Hoewel de kou uit de lucht leek, bleef de Kamer kritisch op de stroperige en bureaucratische Nederlandse aanpak, waardoor bijvoorbeeld Russische jachten van oligarchen – die in veel landen in beslag zijn genomen – intussen zonder hindernissen Nederlandse havens hebben kunnen verlaten.

Boycot en wapens

In de ochtend keken de massaal aanwezige Tweede Kamerleden nog ademloos naar het videoscherm met de Zelenski-toespraak. De Oekraïense president drong aan op aanscherping van de sancties, onder meer met een boycot van Russisch gas en olie. Ook vroeg hij om meer wapens om zich tegen de Russische invasie te verdedigen, specifiek Stinger-luchtdoelraketten en andere luchtafweer.

Zelenski beschreef opnieuw de oorlogsgruwelen die zijn land moet doormaken, onder meer in de stad Marioepol. Hij waarschuwde voor de gewenning die inmiddels in de publieke opinie zichtbaar is. “De mensen wennen eraan. De oorlog wordt helaas een routine. De aandacht verslapt alweer.”

Zoals hij ook in alle voorgaande toespraken tot nationale parlementen deed, had Zelenski ook nu historische referenties die op dit specifieke publiek waren toegesneden. In dit geval waren dat onder meer het bombardement op Rotterdam in mei 1940 en het neerhalen van vlucht MH17 in juli 2014. Hij noemde de status van Den Haag als hoofdstad van het internationale recht.

Verder bedankte de president Nederland voor de steun en keek hij hoopvol naar de toekomst. “Ik droom van de dag dat de vluchtelingen jullie bedanken en terugkeren om Oekraïne weer op te bouwen.”

Helemaal aan het einde richtte hij zich rechtstreeks tot premier Rutte, die bij wijze van uitzondering helemaal achterin de plenaire zaal zat als gast van Kamervoorzitter Bergkamp. “Ons EU-lidmaatschap is van jullie afhankelijk.” De regering in Kiev hoopt dat de EU Oekraïne snel de status geeft van kandidaat-lid. Nederland is daar tot nu toe terughoudend in geweest.

Lees ook:
Jullie staan erbij en kijken ernaar: Zelenski weet elk land te ontroeren en te prikkelen

Wat kunnen we verwachten van de Oekraïense president Zelenski, die donderdag de Tweede Kamer per videoboodschap toespreekt? Vijf eerdere speeches tonen hoe hij inspeelt op nationale sentimenten: van ‘I have a dream’ tot Churchill.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden